III SA/Wa 2315/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. spraw ze skarg P. R. na postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] października 2009 r. nr [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku P. R. (dalej jako "Skarżący") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez R. oraz tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W., zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. Organ egzekucyjny uznał, że doręczenie Skarżącemu zawiadomienia o zajęciu nastąpiło w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego w dniu [...] lipca 2008 r. Skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na dokonane czynności egzekucyjne wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Przedmiotowa skarga została uzupełniona pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. Skarżący wskazał, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło nie z jego winy, gdyż na przełomie czerwca i lipca przebywał z rodziną na urlopie wypoczynkowym. Dlatego też nie mógł odebrać przesyłki zawierającej zawiadomienie o zajęciu. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną związaną z zajęciem nadpłaty wskazując, iż Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, a postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia. Skarżący, pismem z dnia [...] października 2008 r. wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2009 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał, iż powziął informację o dokonanym zajęciu dopiero w dniu w dniu [...] lipca 2008 r. Ponadto podniósł, iż w okresie awizowania przesyłki zawierającej zawiadomienie o zajęciu przebywał wraz z rodziną poza miejscem zamieszkania. Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. Skarżący zaskarżył postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną do Ministra Finansów. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący zakwestionował zasadność wszczęcia wobec niego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W., a co za tym idzie zasadność dokonania czynności egzekucyjnych. Minister Finansów postanowieniami z dnia [...] października 2009 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną oraz z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. uznając, że zobowiązany nie wykazał braku winy w niedochowaniu terminu. Minister zakwestionował prawdziwość wyjaśnień Skarżącego co do przebywania poza miejscem zamieszkania, podnosząc, że w aktach sprawy znajduje się pismo nadane w W. w dniu [...] lipca 2008 r. Skarżący pismem z dnia [...] listopada 2009 r. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na powyższe postanowienia. W skargach wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień wskazał, iż nie zgadza się z twierdzeniem Ministra Finansów jakoby nie spełnił przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności wykazującej brak winy po jego stronie. Zdaniem Skarżącego wystarczająco wykazał brak winy w uchybieniu terminowi Jednocześnie podniósł, iż Minister Finansów oparł wydane rozstrzygnięcie wyłącznie o ocenę dokonaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w W., nie uwzględniając przedstawionych argumentów. Zarzucił ponadto, iż uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia opiera się na ustaleniu istnienia pisma z dnia [...] lipca 2008 r., którego na pewno nie składał w tym terminie; jest w posiadaniu tylko pisma z dnia [...] lipca 2007 r. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w kwestii niemożności odebrania przesyłki zawierającej zawiadomieniu o dokonaniu czynności egzekucyjnej z uwagi na przebywanie na urlopie wypoczynkowym. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skarg. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych postanowieniach i ponowił przedstawioną tam argumentację. Na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. Sąd połączył sprawy sygn. IIISA/Wa 2315/10 i IIISA/Wa 2316/10 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargi należało uwzględnić jednakże z innych powodów niż wskazane w zarzutach. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako "P.p.s.a."), Sąd rozpoznaje skargę w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Korzystając z tego uprawnienia Sąd przy orzekaniu w niniejszych sprawach uwzględnił naruszenia prawa inne niż wskazane w skargach. W myśl art. 54 § 1 i §4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; powoływana dalej jako "u.p.e.") zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, a termin na jej wniesienie wynosi 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności. Jak wynika z art. 89 § 1 i 2 u.p.e. zajęcia wierzytelności pieniężnej (innej, niż określona w art. 72-85) organ egzekucyjny dokonuje przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, przy czym zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Aby przyjąć, że skarga na czynności egzekucyjne została złożona po terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie zawiadomienia zobowiązanemu i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za skuteczne. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za dokonane ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne. Termin do złożenia skargi rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zobowiązanemu. Organ egzekucyjny uznał, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] czerwca 2008 r. zostało doręczone Skarżącemu w trybie zastępczym w dniu [...] lipca 2008 r. Jednakże w świetle załączonego materiału dowodowego konstatacja ta jest nieuprawniona. Zgodnie z art. 44 § 1 - 4 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa wyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Konieczność ścisłego interpretowania przepisów dotyczących doręczenia zastępczego i uznawania skuteczności doręczenia tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w przepisie była wielokrotnie podkreślana w orzecznictwie sądowym. Np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 565/05, LEX nr 187585: "Dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. (odpowiednik w Ordynacji podatkowej art. 44 K.p.a. – przypisek Sądu) konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać; wyrok WSA w W. z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1094/04, LEX nr 222371: "Brak pewności co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym skutkuje niedoręczeniem przedmiotowych decyzji podatkowych."; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1962/06 LEX nr 301841: "Istotne jest zatem, czy pismo złożono na czas określony w powołanym przepisie w placówce pocztowej i czy dwukrotnie pozostawiono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 O.p. zawiadomienia (awizo) o miejscu złożenia pisma. Dla uznania, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a. konieczne zatem było wykazanie, że Urząd Pocztowy zawiadomił skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może pismo odebrać. Okoliczności te powinny wynikać ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i być potwierdzone podpisem doręczyciela. Tymczasem w treści potwierdzenia odbioru (kopia potwierdzenia - k. 23 akt administracyjnych) nie zawarto informacji o miejscu jego pozostawienia, ta część formularza nie została w ogóle wypełniona. W tej sytuacji nie można uznać, by przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało doręczone w [...] lipca 2008 r. jak przyjął to organ egzekucyjny, a w konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia w/w daty do obliczania zachowania terminu do wniesienia przedmiotowej skargi na czynności egzekucyjne. Mając na względzie wadliwość ustaleń faktycznych, co do terminu doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a – uchylił zarówno postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, jak i postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu, gdyż w sytuacji błędów w ustaleniu, czy w ogóle nastąpiło przekroczenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne jest ono bezprzedmiotowe. Rozstrzygnięcie dotyczące ich wykonalności zapadło na podstawie art. 152 P.p.s.a.; o zwrocie kosztów Sąd nie orzekał ze względu na brak wniosków.