III SA/Gd 122/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia w celu przygotowania zawodowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 2 marca 2009 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. R. 1433 (jeden tysiąc czterysta trzydzieści trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 2 marca 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.), art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, art. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. R., prowadzącego Zakład Usługowo – Handlowy "[...]" w S. G. nie przyznał dofinansowania kosztów kształcenia z tytułu zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że stronie nie przysługuje przedmiotowe dofinansowanie z uwagi na fakt, że w dniu zawarcia umowy o pracę, tj. w dniu 1 września 2006 r. uczeń Ł. F. miał już ukończone 18 lat. Pracodawca może otrzymać dofinansowanie kosztów kształcenia ucznia w przypadku gdy kolejna umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego zawarta z młodocianym pracownikiem jest kontynuacją poprzednio zawartej umowy. Co ważne, młodociany może realizować w dalszym ciągu naukę zawodu w tym samym zawodzie u innego pracodawcy, lecz nie może ukończyć 18 lat przed zawarciem nowej umowy. Zgodnie bowiem z art. 190 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. W odwołaniu od w/w decyzji W. R. podnosząc naruszenie § 13 i 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2002 r. zmieniającego rozporządzenie z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz art. 70b ustawy o systemie oświaty wskazał, że od dnia 12 grudnia 2002 r. nie obowiązuje warunek, w świetle którego kolejna umowa o pracę powinna być zawarta przez ucznia przed ukończeniem przez niego 18 roku życia. Intencja ustawodawcy ukierunkowana bowiem została na możliwość zdobycia pełnych kwalifikacji zawodowych przez osoby, które kontynuowały naukę po ukończeniu 18 roku życia na podstawie nowo zwartych umów. Jednocześnie ustawodawca chciał zagwarantować możliwość uzyskania przez pracodawców stosownego dofinansowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 listopada 2009 r. działając na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 113 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, art. 190 § 1 Kodeksu pracy i § 14 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na definicję legalną pojęcia "młodociany" zawartą w Kodeksie pracy zakresem przedmiotowym art. 70b ustawy o systemie oświaty objęci są wyłącznie pracodawcy zawierający umowy w celu przygotowania zawodowego z osobami, które w dniu zatrudniania (zawarcia umowy) nie przekroczyły 18 lat. Na tle stanu faktycznego sprawy decyzję organu I instancji uznać więc należy za prawidłową, gdyż w dacie zawarcia umowy o pracę, tj. w dniu 1 września 2006 r. pracownik nie był już pracownikiem młodocianym (urodził się w dniu 7 kwietnia 1988 r.) Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołania organ odwoławczy podniósł, że § 14 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania zarówno przed nowelizacją jak i obecnie odwołuje się do pojęcia "młodociany". Z uwagi zaś na fakt, iż pojęcie to jest w polskich przepisach precyzyjnie zdefiniowane zarzuty strony odwołującej się uznać należy za chybione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W.R. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako naruszającej prawo przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wykładnia przepisów przyjęta przez organ nie daje się pogodzić z obowiązującym porządkiem prawnym. W ocenie skarżącego, który powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r. (sygn. akt I OSK 138/08), zmiana pracodawcy w czasie przygotowania zawodowego nie powoduje utraty statusu młodocianego, nawet jeżeli zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu przez daną osobę pełnoletniości. W takiej sytuacji zachowana zostaje przesłanka dofinansowania, o której mowa w art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej – p.p.s.a. Z treści mającego zastosowanie w sprawie art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.), zwana dalej ustawą, wynika, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników przysługuje pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach ( pkt 1), a nadto młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami ( pkt 2). Organu obu instancji uznały, że pomimo spełnienia przesłanek, o których mowa w pkt 1 i 2 art. 70 b nie można skarżącemu przyznać dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika bowiem w dniu zawarcia umowy o pracę uczeń Ł. F. miał ukończony 18 rok życia, nie był więc młodociany. Dochodząc do takiej konkluzji organy, mając na uwadze fakt, że ustawa o systemie oświaty nie zawiera definicji "młodocianego" odwołały się do przepisów Kodeksu pracy i zawartej tam definicji - art. 190 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm., dalej: k.p.) stanowi, że młodocianym jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Zagadnienie zatrudniania młodocianych pracowników regulują przepisy Kodeksu pracy, zaś szczegółowo zasady i warunki odbywania przygotowania zawodowego zostały uregulowane w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 1996 r. Nr 60, poz. 278 z późn. zm., dalej zwane rozporządzeniem). W myśl § 1 rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się poprzez naukę zawodu lub poprzez przyuczenie do wykonywania określonej pracy. W ramach takiego przygotowania pracodawca zawiera z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu, przy czym nauka taka trwa nie krócej niż 24 miesiące i nie dłużej niż 36 miesięcy ( § 5 i 6 ust. 1 rozporządzenia). Przepisy prawa przewidują - w pewnych sytuacjach - możliwość przedłużenia umowy o pracę, jednak nie dłużej niż do 12 miesięcy ( § 12 rozporządzenia). Z kolei § 14 ust. 1 stanowi, że w razie przerwania nauki zawodu i podjęcia jej w tym samym lub pokrewnym zawodzie u innego pracodawcy, czas odbytej poprzednio nauki zawodu wlicza się młodocianemu do okresu wymaganego do obycia przygotowania zawodowego, po sprawdzeniu stopnia opanowania zawodu, jeżeli przerwa w nauce zawodu nie trwała dłużej niż 12 miesięcy. Wskazać przy tym trzeba, że obecne brzmienie § 14 rozporządzenia zostało wprowadzone z dniem 12 grudnia 2002 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 2002 r. na mocy zmieniającego rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania ( Dz.U. Nr 197, poz. 1663 ). W brzmieniu pierwotnym przepis ten stanowił, że w razie przerwania nauki zawodu i podjęcia jej w tym samym lub pokrewnym zawodzie u innego pracodawcy, czas odbytej poprzednio nauki zawodu zalicza się młodocianemu po sprawdzeniu stopnia opanowania zawodu, jeśli nie przekroczył 18 roku życia. Z analizy powołanych wyżej przepisów wynika, że skoro umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego można zawrzeć z osobą, która ukończyła 16 rok życia, to mając na uwadze okres jej trwania, w wielu przypadkach będzie ona trwała, jak również zakończy się w czasie, gdy osoba taka osiągnie już pełnoletność. Z uwagi na powyższe wprowadzono do rozporządzenia przepis w myśl którego osoby, które przed ukończeniem nauki zawodu osiągnęły pełnoletność, kończą tę naukę na warunkach określonych dla młodocianych ( § 13). Pracownik młodociany nie traci tego statusu również wówczas, gdy dojdzie do przerwania nauki zawodu i zmiany pracodawcy - pod warunkiem spełnienia przesłanek o których mowa w § 14 rozporządzenia - nawet wówczas, gdy zmiana ta nastąpiła już po osiągnięciu pełnoletniości. Sąd doszedł do takiego przekonania mając na uwadze, że przyjęta interpretacja tego przepisu jest zgodna z intencją prawodawcy, który usunął z niego zapis uniemożliwiający podjęcie na nowo nauki zawodu przez osobę, która ukończyła 18 rok życia. Takie stanowisko prowadzi do wniosku, że skoro zmiana pracodawcy w trakcie przygotowania zawodowego nie pociąga za sobą utraty przez ucznia statusu młodocianego, nawet wówczas, gdy zawarł nową umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego po osiągnięciu pełnoletniości, również uprawnienia pracodawcy pozostają w takim przypadku niezmienione i przysługuje mu wynikające z art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników. Zauważyć należy, że poglądy Sądu w tej kwestii znajdują oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1198/07 Sąd ten stwierdził, że: "Nieracjonalnym byłoby (...) odmienne traktowanie osoby pobierającej naukę od pracodawcy, który prowadzi przygotowanie zawodowe lub też wiązanie uprawnień tylko z jedną umową o pracę, zawieraną przez ucznia przed uzyskaniem pełnoletności. Kryterium decydującym nie jest więc data zawarcia drugiej umowy o przygotowanie zawodowe, lecz cel tej umowy, stanowiący o kontynuacji procesu przygotowania zawodowego." (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, podobnie zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r. Sygn. akt I OSK 238/08, LEX nr 499751). Jeszcze raz podkreślić należy, że przyjęcie odmiennej interpretacji cytowanych przepisów prowadziłoby do zniweczenia woli prawodawcy, który wprowadził nowe uregulowanie umożliwiające zawarcie umowy o pracę z kolejnym pracodawcą ( § 14 ) i traktowanie tak kontynuowanej nauki zawodu jako nieprzerwanej. Uznanie, że nowemu pracodawcy nie przysługuje dofinansowanie z tej przyczyny, że zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z osobą pełnoletnią mogłoby spowodować niechęć po stronie pracodawców do zawierania takich umów, co mogłoby z kolei skutecznie zlikwidować zalety przyjętego w § 14 rozporządzenia rozwiązania. Odnosząc powyższe do konkretnych okoliczności rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni powołanych przepisów prawa materialnego uznając w jej wyniku, że nie należy się skarżącemu dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego bowiem w dniu zawarcia umowy o pracę uczeń Ł. F. miał ukończony 18 rok życia. Tym samym doszło do ich naruszenia i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie sprawy Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 cytowanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit a) w związku z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).