I SA/Wa 253/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Monika Nowicka sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [....] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [....]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [....] na rzecz W. Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 253/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1037/08 oddalający skargę W. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją, po rozpatrzeniu odwołania W. Z., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty na rzecz W. Z. odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulicy [....], uregulowaną obecnie w księdze wieczystej KW nr [...], pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej p.n. [...] prowadzonej dla działek nr nr [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] Wojewoda [....] stwierdził nabycie własności przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez powiat [...]. Zgodnie z ustalonym przez organy stanem faktycznym sprawy W. Z. w dniu 12 grudnia 2003 r. wystąpił o ustalenie odszkodowania za omawianą nieruchomość, wskazując, że w dniu 14 czerwca 1972 r., w obecności notariusza w S., N. Z. złożył oświadczenie, uwierzytelnione przez polskiego konsula, iż zrzeka się przysługującego mu roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W. oznaczoną jako [...] na rzecz W. Opisana nieruchomość stanowiła własność J. L. z d. Z., która w testamencie z dnia [...] sierpnia 1944 r. zapisała ją na rzecz obywatela [...] N. Z. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] W. z dnia [...] września 1967 r. zobowiązano spadkobierców do wydania N. Z. parceli oznaczonych jako [...] stanowiących zapis zawarty w testamencie z dnia [...] sierpnia 1944 r. Sąd Wojewódzki dla [...] W. III Wydział Cywilny tytułem wykonawczym z dnia [...] stycznia 1968 r. sygn. akt [...] potwierdził zobowiązanie spadkobierców do wydania przedmiotowej nieruchomości. Jednak dla skuteczności zapisu konieczne było jego wykonanie, co powinno było nastąpić w drodze dokonania odpowiedniej czynności prawnej poprzez zawarcie pomiędzy spadkobiercami a zapisobiercą umowy przenoszącej własność nieruchomości w formie aktu notarialnego. Do realizacji tego zapisu nie doszło, przez co N. Z. nie nabył prawa własności do tej nieruchomości. Wyklucza to – w ocenie organów administracyjnych - możliwość ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - ul. [...] na rzecz jego następcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1037/08 oddalił skargę W. Z. uznając, że prawidłowy jest pogląd organu, iż wprawdzie N.Z. był zapisobiercą nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, jednakże w dniu 31 grudnia 1998 r. nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości i nie był nim również W. Z., wywodzący swoje prawa od N. Z. Oznacza to, że nie została spełniona jedna z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, co uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 2537/10 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1037/08 i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów art.141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak bowiem oceny ustaleń co do stanu faktycznego sprawy dokonanych przez organy administracji w świetle przedstawionego materiału dowodowego sprawy (zauważenia wymagał choćby brak jednej strony uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przede wszystkim wyjaśnienia wymagał przedmiot postępowania wszczętego wnioskiem W. Z. z dnia 10 grudnia 2002 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniesiono, że organy administracji bezzasadnie powołały się na przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jako podstawę roszczenia odszkodowawczego, z którym wystąpił W. Z., chodzi bowiem o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości decyzją Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] listopada 1972 r. nr [...]. Wynika to również jednoznacznie z treści wniosku W. Z. z dnia [...] grudnia 2002 r. Postępowanie administracyjne prowadzono natomiast w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., przy czym nie ma w aktach administracyjnych dowodu, aby przedmiot żądania został odmiennie sprecyzowany jakimkolwiek późniejszym oświadczeniem wnioskodawcy. W świetle powyższego zachodziła podstawa do poddania w wątpliwość, czy postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem W. Z. z dnia [...] nia 2002 r. rzeczywiście dotyczyło odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, nie będący w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r.), czy też odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...] listopada 1972 r., co wymagałoby zastosowania art. 119 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 128 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Należy zwrócić uwagę, że obie te podstawy zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych są zasadniczo odrębne, jak również o ich zastosowaniu przesądzają odmienne przesłanki faktyczne i prawne. Wobec niewyjaśnienia tej podstawowej kwestii Sąd uznał za przedwczesne stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że prawna ocena przez organ administracji wniosku W. Z., dokonana w oparciu o przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., jest prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] narusza prawo. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 253/09 uznał, że zabrakło oceny ustaleń co do stanu faktycznego sprawy dokonanych przez organy administracji w świetle przedstawionego materiału dowodowego sprawy. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty na rzecz W. Z. odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulicy [...], uregulowaną obecnie w księdze wieczystej KW nr [...], pochodzącą z dawnej księgi hipotecznej p.n. [...] prowadzonej dla działek nr [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, została wydana na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, oz. 872 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zaś zwrócił uwagę, że wyjaśnienia wymaga przede wszystkim przedmiot postępowania wszczętego wnioskiem W. Z. z dnia [....] grudnia 2002 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. podniesiono, że organy administracji bezzasadnie powołały się na przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. jako podstawę roszczenia odszkodowawczego, z którym wystąpił W. Z., chodzi bowiem o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości decyzją Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [....] listopada 1972 r. nr[...]. Wynika to również jednoznacznie z treści wniosku W. Z. z dnia [...] grudnia 2002 r. Postępowanie administracyjne prowadzono natomiast w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., przy czym nie ma w aktach administracyjnych dowodu, aby przedmiot żądania został odmiennie sprecyzowany jakimkolwiek późniejszym oświadczeniem wnioskodawcy. W świetle powyższego, jak zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, zachodziła podstawa do poddania w wątpliwość, czy postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem W. Z. z dnia [...] grudnia 2002 r. rzeczywiście dotyczyło odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną, nie będący w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego (art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r.), czy też odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną decyzją z dnia [...] listopada 1972 r., co wymagałoby zastosowania art. 119 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 128 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Obie te podstawy zaspokojenia roszczeń odszkodowawczych są zasadniczo odrębne, jak również o ich zastosowaniu przesądzają odmienne przesłanki faktyczne i prawne. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne ustalą przedmiot postępowania wszczętego wnioskiem W. Z. z dnia [....] grudnia 2002 r., mając na uwadze to, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. Wobec powyższego, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania zapadła z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. i podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.