IV SA/Po 928/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Karol Pawlicki (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi E.W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego E.W. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta P , działając na podstawie art. 47 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, z późn. zm.), orzekł o zameldowaniu J.D. na pobyt czasowy deklarowany do dnia [...] września 2014 r. przy ul. K [...] w P. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł współwłaściciel nieruchomości E.W. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. [...] Wojewoda Wielkopolski umorzył postępowanie odwoławcze wskazując, iż odwołanie wniosła osoba nie będąca stroną w przedmiotowym postępowaniu. Organ wyjaśnił, iż w postępowaniu w sprawie o zameldowanie stroną jest wyłącznie osoba, której zameldowanie dotyczy. Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, iż instytucja wymeldowania (zameldowania ) ma charakter ewidencyjny (rejestracyjny) i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć osoby posiadające tytuł prawny do lokalu. Skargę na powyższą decyzję wniósł E.W. podnosząc, iż nieruchomość stanowi współwłasność kilku współwłaścicieli oraz że w przypadku współwłasności budynku potwierdzenie do przebywania w lokalu należy do czynności przekraczających zwykły zarząd, a więc wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Skarżący podniósł ponadto, iż pozostali współwłaściciele, którzy wyrazili zgodę na zameldowanie powinni wystąpić do sądu powszechnego o wydanie wyroku, który zastąpiłby jego zgodę. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 156/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd dokonał analizy pojęcia "interes prawny", a następnie podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2006 r., (II OSK 106/06, Lex 319423), iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie (zameldowanie) interes prawny wnioskodawcy wywodzi się najczęściej z przysługującego mu prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym, tj. prawa własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu, często również z praw o charakterze zobowiązaniowym, głównie prawa najmu lokalu. Ponadto Sąd zauważył, iż skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości na mocy art. art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przysługuje uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności meldunkowej. Przepisy te nakładają na właściciela nieruchomości lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu szczególne obowiązki, tj. obowiązek potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu (art. 29 ust. 1 powołanej ustawy) oraz obowiązek zawiadomienia właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w lokalu (pomieszczeniu) oraz o opuszczeniu przez nią tego lokalu (pomieszczenia), jeżeli osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego (art. 29 ust. 2). W wyroku z dnia 30 sierpnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (II SA/Wr 1282/2003, LexPolonica nr 2155092, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł, iż w sprawie meldunkowej niewątpliwie interes prawny posiadają osoby, na których spoczywa zarówno obowiązek jak i uprawnienie zameldowania się w związku z pobytem czasowym lub stałym w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem; dotyczy to także wymeldowania. Interes taki, występować może także po stronie właścicieli domów i lokali oraz innych podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu - a to wobec nałożenia na nich obowiązków określonych przepisem art. 29 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do art. 30 ustawy o ewidencji ludności właściciel domu jest obowiązany zawiadomić właściwy organ wymieniony w art. 11 ust. 1 o niedopełnieniu obowiązku zameldowania lub wymeldowania się przez osobę przebywającą w tym domu. Sąd nie podzielił poglądu wyrażonego przez organ oraz reprezentowanego przez sądy administracyjne we wskazanych przez organ orzeczeniach, iż właściciel nieruchomości ma wyłącznie interes faktyczny, a nie ma interesu prawnego w sprawie meldunkowej. Sąd nie podważył stanowiska, że zameldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu i ma wyłącznie ewidencyjny charakter, jednakże powyższe stwierdzenie nie może prowadzić automatycznie do uznania, iż właściciel nieruchomości, któremu przysługują do niej określone prawa i na którym w związku z tym prawem spoczywają określone ustawą obowiązki, nie ma interesu prawnego w sprawie meldunkowej. Sąd podkreślił, iż zgodnie z art. 147 § 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jednolity Dz. U. z 2010, Nr 46, poz. 275 ze zm.) kto, będąc do tego obowiązany, nie zawiadamia właściwego organu o niedopełnieniu przez inną osobę ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, podlega karze grzywny albo karze nagany. Sąd wskazał, że Wojewoda Wielkopolski, będąc związany wydanym orzeczeniem, uzna, iż odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania, a w dalszej kolejności, rozpoznając sprawę merytorycznie, ustali czy zachodziły przesłanki do zameldowania J.D. pod wskazanym adresem. W dniu [...] sierpnia 2010 r. Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję, którą umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż skarżący nie może być uznany za stronę w rozumieniu art. 28 kpa ponieważ w postępowaniu o zameldowanie nie ma on interesu prawnego. W skardze z dnia 21 września 2010 r. E.W. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, iż organ podważył wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2010 r. o sygn. IV SA/Po 156/10. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na mocy art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyrok prawomocny wiąże strony i sąd, który go wydał. Powyższe oznacza, że wskazane podmioty (a więc i organ administracji publicznej) muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Powyższe implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez organ rozstrzygnięciach. Ratio legis komentowanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis, Warszawa 2010, komentarz do art. 170). Związanie, o którym mowa w art. 170 w/w ustawy, polega na tym, że przesądzenie we wcześniejszym wyroku kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że kwestia ta nie może już być w ogóle badana w późniejszym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 156/10 został jasno wyrażony pogląd składu orzekającego co do istnienia po stronie E.W. interesu prawnego w sprawie o zameldowanie J.D. na pobyt czasowy w lokalu, który znajduje się w budynku będącym współwłasnością skarżącego. Wyrok z dnia 2 czerwca 2010 r. stał się prawomocny ponieważ żadna ze stron postępowania nie wniosła od niego skargi kasacyjnej. Skoro więc Wojewoda Wielkopolski nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, to wykonując w/w wyrok i wydając nową decyzję w sprawie – obowiązany był rozpoznać merytorycznie sprawę tj. ustalić czy zachodziły przesłanki do zameldowania J.D. pod wskazanym adresem. Skład orzekający w niniejszej sprawie, będąc również związany oceną prawną wyrażoną w wyroku o sygn. IV SA/Po 156/10, zauważa, iż Wojewoda Wielkopolski w zaskarżonej decyzji nie tylko nie wziął pod uwagę poglądu wyrażonego w w/w orzeczeniu, ale po prostu powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu jego poprzedniej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. Powoływanie przy tym odmiennych poglądów wyrażanych w orzeczeniach innych sądów administracyjnych nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, skoro organ był związany stanowiskiem sądu wyrażonym w prawomocnym wyroku. W tych okolicznościach Sąd uznał, że w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, co – zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Do rażącego naruszenia prawa dochodzi w sytuacji, gdy decyzja zostaje wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo obowiązek uchylono. Tak więc cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą (por. P. Przybysz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" LexisNexis, Warszawa 2009, komentarz do art. 156). W niniejszej sprawie rażące naruszenie prawa polega na tym, iż organ odwoławczy, będąc związany wyrokiem WSA z dnia 2 czerwca 2010 r., nie podporządkował się jego treści i go nie wykonał. W dalszym postępowaniu Wojewoda Wielkopolski ponownie rozpatrzy odwołanie od decyzji organu I instancji zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 2 czerwca 2010 r. o sygn. akt IV SA/Po 156/10. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w p. 1 sentencji na podstawie w/w przepisów. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. MZ