VIII SA/Wa 1155/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. 1.1. Postanowieniem z [...] października 2010 r., po rozpatrzeniu wniosku A. Z. (dalej: "skarżący") o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik US") z [...] lipca 2010 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IS") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołał między innymi art. 162 § 1 – 2 i art. 163 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: "Op"). 1.2. Uzasadniając postanowienie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie i powołał się na ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji. Z ustaleń tych wynika, że postanowieniem z [...] lipca 2010 r. Naczelnik US powiadomił skarżącego o zaliczeniu kwoty [...] zł, tj. części przysługującego skarżącemu zwrotu podatku od towarów i usług (dalej: "VAT"), na poczet odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności odsetek od zaliczek z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu [...] lipca 2010 r. Zawiera ono stosowne pouczenie o prawie i terminie do wniesienia zażalenia. Pełnomocnik skarżącego (doradca podatkowy) pismem z [...] sierpnia 2010 r., wniósł zażalenie na to postanowienie, występując jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Podniósł, że postanowienie Naczelnika US z [...] lipca 2010 r. otrzymał "w dniu dzisiejszym", tj. [...] sierpnia 2010 r. Dodał, że organ I instancji został [...] czerwca 2005 r. powiadomiony o fakcie ustanowienia w dniu [...] czerwca 2005 r. przez skarżącego pełnomocnika. 1.3. Dyrektor IS uznał, że postanowienie organu I instancji weszło do obrotu prawnego. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zaś z dniem [...] sierpnia 2010 r. Zażalenie zostało zatem złożone po upływie terminu, o którym mowa w art. 236 § 2 pkt 1 Op. Zdaniem organu odwoławczego, pełnomocnik skarżącego nie wskazał przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Nie uprawdopodobnił braku winy strony w niedotrzymaniu terminu wniesienia zażalenia. Nie dotrzymał nadto siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Fakt doręczenia pełnomocnikowi przez podatnika postanowienia organu I instancji dopiero [...] sierpnia 2010 r. Dyrektor IS uznał za nieistotny. Postanowienie Naczelnika US weszło bowiem do obrotu prawnego [...] lipca 2010 r., gdyż zostało prawidłowo doręczone skarżącemu. 2.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z [...] listopada 2010 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora IS. Występując o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, autor skargi podniósł, że postanowienie organu I instancji nie weszło do obrotu prawnego. Zostało bowiem doręczone skarżącemu, a nie jego pełnomocnikowi. Zaskarżonemu aktowi Dyrektora IS postawił zarzuty naruszenia przepisów: - art. 98 – 109 Kodeksu cywilnego; - art. 120, art. 121 § 1, art. 136, art. 137 § 3, art. 145 § 2, a także art. 162 § 1 – 2 Op. 2.2. W uzasadnieniu skargi jej autor powołał się na dokument pełnomocnictwa ogólnego złożony [...] czerwca 2005 r. w biurze podawczym organu I instancji. Wywiódł następnie, że pełnomocnictwo to wiąże organy we wszystkich postępowaniach, dopóki nie zostanie odwołane. Zauważył, że niedopuszczalne było wniesienie zażalenia, skoro postanowienie organu I instancji nie weszło do obrotu prawnego i nie rozpoczął biegu termin do wniesienia zażalenia. Powołał się przy tym na poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które w jego ocenie potwierdzają zasadność skargi odnośnie konieczności uwzględniania przez organy w toku postępowań podatkowych faktu ustanowienia pełnomocnika. 3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Za chybione uznał zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). Sąd nie znalazł podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. 4.2. Z treści mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów art. 162 Op wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (§ 4). Uprawdopodobnienie jest przy tym środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która uniemożliwiła wyręczenie się inną osobą (zob. wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, niepubl.; przywołany przez B. Gruszczyńskiego [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; LexisNexis 2007, s. 580). 5.1. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, który następnie został trafnie oceniony przez Dyrektora IS, w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów art. 137 § 3, art. 145 § 2 oraz art. 162 § 1 – 2 Op. Zarzuty skargi w istocie dotyczą kwestii doręczenia skarżącemu osobiście, a nie jego pełnomocnikowi, postanowienia Naczelnika US z [...] lipca 2010 r. Spór dotyczy oceny skuteczności w przedmiotowej sprawie, na etapie postępowania przed organem I instancji, pełnomocnictwa ogólnego do prowadzenia spraw skarżącego przez ustanowionego przez niego pełnomocnika (doradcę podatkowego), złożonego kilka lat wcześniej w biurze podawczym Urzędu Skarbowego w G.. Zgodnie z przepisem art. 137 § 1 Op pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu (§ 2). Stosownie do § 3 wymienionego artykułu, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. W poszczególnych wynikających w toku postępowania kwestiach mniejszej wagi organ podatkowy może nie żądać pełnomocnictwa, jeżeli pełnomocnikiem jest małżonek strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu jego upoważnienia do występowania w imieniu strony (§ 3a). W zakresie nieuregulowanym w § 1-3a stosuje się przepisy prawa cywilnego (§ 4). 5.2. W ocenie Sądu, kategoryczne brzmienie powołanego art. 137 § 3 zdanie 1 Op nie pozostawia wątpliwości, iż pełnomocnik, chcąc występować w postępowaniu w takim charakterze, jest zobligowany do przedłożenia do akt konkretnej sprawy dokumentu potwierdzającego jego umocowanie do działania w cudzym imieniu oraz wyznaczającego jego zakres. Przepisy Ordynacji podatkowej nie definiują pojęcia pełnomocnictwa. Poprzez odesłanie przewidziane w art. 137 § 4 Op, odnieść należy się zatem do zasad prawa cywilnego, na gruncie którego pełnomocnictwo jest określane jako jednostronna czynność prawna o charakterze upoważniającym. Bez względu na zakres udzielonego pełnomocnictwa, to pełnomocnik decyduje o tym, czy będzie zastępował stronę w zakresie, w jakim został umocowany. Tym samym złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt jednej z kilku spraw prowadzonych przez ten sam organ podatkowy, nawet gdy będzie to pełnomocnictwo ogólne, nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku załączenia oryginału lub poświadczonej urzędowo kopii takiego dokumentu do akt kolejnej sprawy. Posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania, do którego akt nie zostało załączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika", naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08; Lex nr 360005). Odrębną kwestią jest możliwość konwalidowania uchybień dotyczących doręczania pism osobie, która nie złożyła do akt danej sprawy dokumentu pełnomocnictwa. Ta kwestia nie znajduje zastosowania w realiach niniejszej sprawy. Szerokie określenie zakresu tego pełnomocnictwa obejmującego możliwe postępowania w zakresie wymiaru podatków, czynności kontroli skarbowej, egzekucji administracyjnej oraz postępowania sądowego nie zmieniało oceny, iż było ono skuteczne wyłącznie dla sprawy, do której akt zostało złożone. W każdym innym postępowaniu, zgodnie z regułami w nim obowiązującymi, strona powinna wskazać pełnomocnika, jeżeli chce działać za jego pośrednictwem. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym nie rozciąga się na wszystkie kolejne postępowania i czynności, w których strona bierze udział (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2008 r., II FSK 1344/07, Lex nr 525846). Organ nie jest uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania, czy podatnik udzielił innym osobom, bądź w innym postępowaniu, stosownego pełnomocnictwa. Przez akta, o których mowa w art. 137 § 3 Op, należy rozumieć akta konkretnego postępowania podatkowego (kontroli podatkowej). Tutejszy Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela poglądy wyrażone w powołanych wyżej wyrokach NSA, dostępnych także w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). 6. Za chybione Sąd uznał zarzuty skargi, które w istocie dotyczą kwestii oceny stanowiska organu odwoławczego co do wejścia do obrotu prawnego postanowienia Naczelnika US. Powołane przez autora skargi w sposób nieprecyzyjny orzeczenia sądów administracyjnych (bez daty ich wydania), potwierdzają trafność wniosku, że postanowienie organu I instancji weszło do obrotu prawnego. Sądy wskazywały bowiem na obowiązek uwzględnienia w toku danego postępowania posiadanej przez organ wiedzy o udzieleniu przez podatnika pełnomocnictwa. Jednak z orzeczeń tych nie sposób wysnuć prezentowanego przez autora skargi wniosku, że organ obowiązany jest poszukiwać w aktach różnych spraw pełnomocnictwa, gdy w aktach danej sprawy brak jest stosownego dokumentu pełnomocnictwa, a podatnik nie powołuje się na umocowanie innej osoby do działania w jego imieniu w danej sprawie. 7. W związku z powyższym, postanowienie organu I instancji weszło do obrotu prawnego, gdyż zostało prawidłowo doręczone skarżącemu. Zawiera ono stosowne pouczenie o prawie i terminie do wniesienia zażalenia. Pomimo tego, zażalenie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił przy tym, że wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 162 § 1 Op, umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Nie wykazał nadto, że dochował terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 Op. Fakt, że skarżący doręczył pełnomocnikowi (doradcy podatkowemu) sporne postanowienie organu I instancji po upływie terminu do wniesienia zażalenia, nie może zostać uznany za okoliczność, o której mowa w art. 162 § 1 Op. Fakt ten nie daje nadto podstaw do wniosku, że skarżący dochował siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 162 § 2 Op do złożenia wniosku o przywrócenia terminu. Tym samym, brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku