VIII SA/Wa 34/11
WyrokWSA w Warszawie2011-05-25
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Cezary Kosterna, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zmieniająca decyzję ostateczną w trybie art. 135 k.p.a. może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, jeśli pierwotna decyzja miała charakter deklaratoryjny, a zmiana dotyczyła powierzchni nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje nadzorcze naruszają prawo, ponieważ organ nieprawidłowo zastosował art. 135 k.p.a. do zmiany decyzji deklaratoryjnej. Zmiana zakresu wspólnoty gruntowej powinna następować na podstawie innych przepisów, a nie w trybie art. 135 k.p.a. Ponadto, sąd zakwestionował stanowisko organu, że decyzje deklaratoryjne nie powodują nabycia prawa przez stronę, uznając, że potwierdzają one istniejący stan prawny i dają pewność prawną.Stan faktyczny
Gmina wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w R., która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję SKO odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Powiatowego z 1974 r. Decyzja z 1974 r. zmieniła decyzję z 1964 r. w zakresie powierzchni wspólnoty gruntowej. Gmina zarzucała rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji z 1974 r., wskazując na wyłączenie części gruntów na cele inne niż rolnicze oraz na wcześniejsze decyzje o odpisaniu części gruntów. SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając decyzję z 1974 r. za precyzującą ustalenia z 1964 r. i niekwalifikującą na nowo nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] czerwca 2010 r., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.: dalej: "k.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosku Wójta Gminy P. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2010 r., znak [...] r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Powiatowego w R. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z grudnia 1974 r., zmieniającej własną decyzję ostateczną z [...] stycznia 1964 r., uznającą nieruchomość o powierzchni około [...] ha położoną we wsi P. za wspólnotę gruntową o użytkach nadających się do zagospodarowania.
Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych
i dokonanej ocenie prawnej.
Decyzją ostateczną z dnia [...] stycznia 1964 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.: dalej: "u.z.w.g.") Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w R., uznało nieruchomość
o powierzchni około [...] ha położoną we wsi P. za wspólnotę gruntową
o użytkach nadających się do zagospodarowania. Decyzją z dnia [...] maja 1964 r. został zatwierdzony wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej użytkowanej rolniczo, położonej we wsi P., wielkości gospodarstw rolnych przez nich posiadanych oraz wielkości przysługujących ich udziałów w tej wspólnocie. Następnie Urząd Powiatowy w R. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu decyzją ostateczną z grudnia 1974 r. nr [...], w trybie art. 135 k.p.a - w brzmieniu wówczas obowiązującym - zmienił w/w decyzję w ten sposób, że w miejsce gruntów o powierzchni [...] ha wpisano grunty o powierzchni [...] ha. Z uzasadnienia decyzji zmieniającej wynika, że wynikająca z decyzji z dnia [...] stycznia 1964 r. pow. [...] ha odnosiła się do dwóch wspólnot gruntowych, tj. P. i P. Z., które są oddzielnie użytkowane. W skład wspólnoty P. wchodzi [...] działek o nr ewidencyjnych - [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2010 r. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Urzędu Powiatowego w R., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. Wójt Gminy P., zarzucając jej rażące naruszenie art. 8 u.z.w.g., poprzez nie ustalenie źródła pochodzenia działek przyznanych Wspólnocie.
W uzasadnieniu wskazał, że zmieniając pierwotną decyzję z [...] ha na [...] ha nie wzięto pod uwagę pozostających w obrocie prawnym trzech innych decyzji, wydanych przed grudniem 1974 r., na podstawie których część gruntów wspólnoty stała się własnością gromadzką, a mianowicie decyzji: z dnia [...] lutego 1968 r., na mocy której odpisano pow. [...] ha, z dnia [...] grudnia 1968 r., na mocy której odpisano pow. [...] ha na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej oraz z dnia [...] października 1972 r., na mocy której odpisano [...] ha, jako grunty leśne - gromadzkie. Na dzień wydania przedmiotowej decyzji powierzchnia gruntów powinna wynosić około [...] ha. Ponadto działka nr [...] przed wejściem w życie ustawy z 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych była użytkowana jako targowisko gminne i nie była nieruchomością rolną.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Powiatowego w R. z grudnia 1974 r. nr [...].
Organ podniósł, iż decyzja zmieniająca nie kwalifikuje na nowo, w trybie art. 8 ust. 1 u.z.w.g., które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową a które mienie gminne. Sprawa ta została już rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] stycznia 1964 r., nr [...], która ma charakter deklaratoryjny i poświadcza stan prawny ustalony w dniu wejścia w życie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, tj. [...] lipca 1963 roku. Decyzja z 1974 r. precyzuje ustalenia dokonane decyzją z 1964 r. i odnosi się do stanu faktycznego istniejącego w dniu wejścia w życie ustawy. W uzasadnieniu tej decyzji wymienione są działki, które według protokółu sporządzonego w dniu [...] listopada 1960 r. z ustalenia stanu prawnego władania gruntami na obszarze wsi P. przez geodetę, w obecności przedstawiciela Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w P. i przedstawicieli użytkowników i właścicieli gruntów wsi P. stanowiły "Wspólnotę wioskową wsi P. ".
Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Wójt Gminy P..
Wójt Gminy P. wniósł o:
1) uchylenie decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. i uwzględnienie wniosku z [...] kwietnia 2010 r.,
2) powołanie w sprawie biegłego geodety, na okoliczność zbadania stanu prawnego, położenia i powierzchni działek, które zostały uznane za wspólnotę gruntową na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] stycznia 1964 r.,
3) zażądanie od osób przedstawiających się jako wspólnota gruntowa udokumentowania ich statusu prawnego w celu ustalenia legitymacji do udziału
w postępowaniu.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z grudnia 1974 r. w części dotyczącej działek nr [...], nr [...] i nr [...], które stanowiły mienie gromadzkie zagospodarowane na targowisko gminne świetlicę i remizę, jednocześnie wniósł o analizę skutków wyłączenia ze wspólnoty gruntów około [...] ha wyłączonych przed 1974 r. decyzjami: z dnia [...] lutego 1968 r., na mocy której odpisano pow. [...] ha, z dnia [...] grudnia 1968 r., na mocy której odpisano pow. [...] ha na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, z dnia [...] października 1972 r., na mocy której odpisano [...] ha, jako grunty leśne - gromadzkie.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w R. decyzją z [...] grudnia 2010 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2010 r., znak [...].
W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał argumenty prezentowane w decyzji
z [...] czerwca 2010 r. Podniósł, że decyzja z grudnia 1974 r. nie kwalifikuje na nowo,
w trybie art. 8 ust. 1 u.z.w.g., które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową a które mienie gminne. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 8 cyt. ustawy, ponieważ postępowanie zostało przeprowadzone na podstawie art. 135 K.p.a i nie było dalszym postępowaniem w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją z 1964 roku. Zgodnie z art. 135 § 1 K.p.a. -w brzmieniu obowiązującym w grudniu 1974 r. - decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji, który decyzję wydał lub przez organ wyższego stopnia. W odniesieniu do decyzji deklaratoryjnych przyjmuje się, że nie tworzą one praw dla strony, jedynie autorytatywnie potwierdzają uprawnienia, które strona nabyła
z mocy prawa. Z tych względów organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Urzędu Powiatowego w R., Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z grudnia 1974 r. nr [...]
w oparciu o art. 156 §1 pkt 2 K.p.a.
Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż działki nr [...], nr [...] i nr [...] stanowiły mienie gromadzkie, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 u.z.w.g. starosta ustala, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. Wyłączenie gruntów wchodzących w skład wspólnoty gruntowej a stanowiących, zdaniem skarżącego, mienie gromadzkie nie może się odbywać w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wspólnotę gruntową. W aktach organu pierwszej instancji znajduje się decyzja Starosty R. z dnia [...] stycznia 2010 r. znak: [...] odmawiająca uznania za mienie gminne gruntów oznaczonych jako działki nr [...], nr [...] i nr [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...].03.2010 r. znak: [...].
Natomiast odnośnie wydanych decyzji przed rokiem 1974 organ wskazał, iż
z uwagi na fakt, że decyzja z 1974 r. odnosi się do decyzji ostatecznej przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu [...] lipca 1963 r. późniejsze zmiany w sferze własności nie mają znaczenia w niniejszym postępowaniu.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie złożył Wójt Gminy P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2) i 5) k.p.a. przez ich niezastosowanie,
- art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie i pominięcie wniosku dowodowego skarżącego (opinia biegłego) w celu wykazania rażącego naruszenia prawa (wydania decyzji z 1974 r. dla zbyt dużych, nie odzwierciedlonych w rzeczywistości powierzchni nieruchomości),
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podtrzymała argumentacje prezentowaną we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Jednocześnie podniosła, że w toku postępowania złożony został wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1974 r. jedynie w części dotyczącej stwierdzenie nieważności w części dotyczącej działek
nr [...],[...] i [...]., które w sposób oczywisty stanowiły mienie gromadzkie, gdyż nie były to działki rolne, a zagospodarowane na targowisko gminne, świetlicę i remizę. Zdaniem skarżącego należy umożliwić właściwemu organowi rzetelną weryfikację przedmiotowej decyzji. Zmiana przeznaczenia działek nastąpiła nie przez fakty dokonane, ale stosownymi decyzjami przywołanym wcześniej.
Skarżący wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ nie odniósł się do złożonych wniosków. Zupełnie została zignorowana zasada przyjęta w naszym ustawodawstwie nemo plus iuris in alium transfere potest quam ipse habet, co zdanie skarżącego oznaczało zaakceptowanie przez organ sytuacji orzekania przez organ administracji o statusie prawnym gruntu, do którego nie miał praw orzekać. Okoliczność tę z pewnością wyjaśniłby biegły z zakresu geodezji, ale wniosek dowodowy został przemilczany w uzasadnieniu decyzji.
Skarżący podkreślił, że organ skoncentrował się na legitymowaniu skarżącego
w zakresie interesu prawnego gminy, który wydaje się być dość oczywisty, nie legitymując osób podających się za członków wspólnoty gruntowej, pomimo posiadanej informacji, że nie są to osoby uprawnione do występowania w imieniu Wspólnoty Gruntowej Wsi P.. Organ zupełnie nie odniósł się do rażącego naruszenia prawa w sytuacji gdy decyzja z 1974 r. była niewykonalna (co do części powierzchni nieruchomości, wyłączonej na mocy wcześniejszych decyzji) już w dniu jej wydania, a jej niewykonalność ma charakter trwały, co przesądza o spełnieniu przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności
z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] grudnia 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] czerwca 2010 r. naruszają prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Postępowanie prowadzone w rozpoznawanej sprawie przez organ administracji jest postępowaniem nadzwyczajnym, prowadzonym w trybie postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1381/97, LEX nr 47911). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a
Postępowanie nadzorcze prowadzone na podstawie art. 156-158 k.p.a. podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana
z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa.
Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny i orzecznictwa, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji obowiązany jest zbadać wszystkie przesłanki stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie jest związany zakresem żądania strony dotyczącego stwierdzenia nieważności. W wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. (II SA 2164/92, opubl. w ONSA 1995, nr 1, poz. 32) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 k.p.a.) w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast w wyroku z dnia 15 kwietnia 2008 r. (II OSK 390/07, nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie nie tylko, czy wystąpiła w sprawie ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 k.p.a.
W kontekście oceny kwestionowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, wskazać należy, że jedną z podstawowych zasad, jaką powinny kierować się organy administracji publicznej jest zasada praworządności wyrażona w art. 6 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że obowiązkiem organów jest działanie w oparciu o obowiązującą w dacie orzekania normę prawną, prawidłowe ustalenie znaczenia tej normy, niewadliwe dokonanie subsumcji oraz prawidłowe ustalenie następstw prawnych.
Zdaniem Sądu w sprawie będącej przedmiotem analizy organu nadzoru nie
w pełni zastosowano niniejszą zasadę.
Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wydana została na podstawie art. 135 § 1 k.p.a, w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania (grudzień 1974 r.), zgodnie z którym decyzja, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji, który decyzję wydał lub przez organ wyższego stopnia. Organ nadzoru uznał, że badana decyzja nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. Stwierdzając brak rażącego naruszenia prawa, zajął się wyłącznie kwestią deklaratoryjności decyzji
i nabyciem praw przez stronę. Organ podniósł, że decyzja z grudnia 1974 r. nie kwalifikuje na nowo, w trybie art. 8 ust. 1 u.z.w.g., które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową a które mienie gminne. W związku z powyższym brak jest podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 8 u.z.w.g., ponieważ postępowanie zostało przeprowadzone na podstawie art. 135 k.p.a i nie było dalszym postępowaniem w sprawie rozstrzygniętej ostateczną decyzją z 1964 roku. Organ podkreślił, że w odniesieniu do decyzji deklaratoryjnych przyjmuje się, że nie tworzą one praw dla strony, jedynie autorytatywnie potwierdzają uprawnienia, które strona nabyła z mocy prawa.
Przyczyną uchylenia przez Sąd obu wydanych w tej sprawie decyzji nadzorczych była okoliczność, że organ nadzoru orzekając merytorycznie nie uwzględnił faktu, że w trybach z art. 154 i 155 k.p.a. (w przedmiotowej sprawie art. 135 i art. 136) nie mogą być uchylane lub zmieniane decyzje wadliwe, które powinny być poddane kontroli
w innych postępowaniach nadzwyczajnych, np. art. 145 lub art. 156 k.p.a., ponieważ pomiędzy tymi postępowaniami nie ma konkurencji. Z kolei, na podstawie art. 154 i 155 k.p.a. mogą być uchylane lub zmieniane tylko decyzje konstytutywne, a nie decyzje deklaratoryjne jak w tej sprawie. Natomiast art. 154 i 155 k.p.a. mogą mieć zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji uznaniowych, a nie decyzji związanych, które tak jak w przedmiotowej sprawie zostały wydane na podstawie przepisów niedających właściwemu organowi żadnego luzu decyzyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05, Lex nr 211853, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 18/09)
Wszystkie powyżej przedstawione ograniczenia w stosowaniu przepisów art. 154 i 155 k.p.a., nie wynikają wprost z brzmienia tych przepisów, jednak można je wyprowadzić w drodze wykładni z całego systemu przepisów prawa administracyjnego, mając na uwadze zgodność z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi oraz racjonalnością ustawodawcy.
W świetle wykładni art. 8 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 u.z.w.g. nie jest możliwa zmiana zakresu przedmiotowego – obszaru wspólnoty gruntowej na podstawie art. 135 kp.a. (obowiązującego w dacie wydania decyzji). Wynika to z tego, że zgodnie
z dyspozycją art. 18 ust. 2 u.z.w.g. po wydaniu decyzji uznającej nieruchomości za wspólnotę gruntową, kolejne zmiany, co do zakresu podmiotowego jak
i przedmiotowego odbywają się na podstawie zgłoszenia, którego podstawą są przypadki określone w art. 26-30 u.z.w.g., czyli zgłaszane przez zarząd spółki,
a podlegające z urzędu wpisowi do ewidencji gruntów.
Wobec tego rzeczą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze przede wszystkim przeprowadzi postępowanie mające na celu ustalenie, czy decyzja Urzędu Powiatowego w R. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu z grudnia 1974 r., zmieniającej własną decyzję ostateczną z [...] stycznia 1964 r., uznającą nieruchomość o powierzchni około [...] ha położoną we wsi P. za wspólnotę gruntową o użytkach nadających się do zagospodarowania nie jest dotknięta wadliwością skutkująca stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oceni czy wadliwy tryb( art. 135 k.p.a.) zmiany błędnej decyzji z 1964 roku, decyzją z 1974 należy zakwalifikować jako rażące naruszenie prawa.
Na marginesie podnieść należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż decyzje deklaratoryjne nie tworzą praw dla strony. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma wyjaśnienie sformułowania "nienabycie prawa". W doktrynie powszechnie przyjęty jest pogląd, iż pojęcie "nabycie prawa" należy rozumieć szeroko i odnosi się ono do sfery prawa materialnego. Nabycie prawa ma miejsce, gdy następuje jakieś przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. Jest to, więc każda korzyść jaką strona wyciąga pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy decyzją administracyjną. Ustalenie czy na podstawie decyzji strona nabyła lub nie nabyła jakieś prawa wymaga zbadania treści rozstrzygnięcia. Przyjęcie, że strona nie nabyła prawa ma miejsce wówczas, gdy
z treści rozstrzygnięcia strona nie może wyciągnąć żadnych uprawnień ani obowiązków. Strona nie nabywa prawa z decyzji jeżeli decyzja odmawia jej żądanych uprawnień bądź pozbawia ją posiadanych przez nią uprawnień.
Również decyzję deklaratoryjną należy uznać za decyzję na mocy której następuje nabycie prawa. Należy zaznaczyć, iż decyzją deklaratoryjną jest decyzja potwierdzająca istniejący stan prawny, ustalająca stosunek prawny lub prawo bądź obowiązek prawny świadczenia. Wprawdzie decyzje deklaratoryjne nie tworzą praw dla strony lecz potwierdzają uprawnienia, które strona nabyła z mocy prawa. Decyzje te dają stronie prawo nabyte w postaci pewności stanu prawnego lub faktów, której nie było przed wydaniem decyzji administracyjnej. W związku, z czym decyzje deklaratoryjne należy traktować jako decyzje, na mocy których strona nabyła prawo. Decyzje deklaratoryjne stanowią podstawę nabycie prawa do korzystania z prawa, które one autorytatywnie potwierdzają. Sąd w obecnym składzie podzielił powyższe poglądy wyrażone w doktrynie.
Mając na uwadze wyżej wymienione okoliczności Sąd na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) w związku z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie drugim wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w punkcie trzecim wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło