I SA/Rz 743/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie NSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011r. sprawy ze skargi ‘A" S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej "A" S.A. z siedzibą w W. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4) zarządza od Skarbu Państwa - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na rzecz strony skarżącej "A" S.A. z siedzibą w W. zwrot kwoty 300 ( słownie: trzysta ) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. I SA/Rz 743/11 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr SKO [...], po rozpatrzeniu odwołania A S.A. z siedzibą w W. (dalej - Spółka), od decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] marca 2011r. nr [...] określającej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] listopada 201 Or. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok w łącznej kwocie 62.935,00 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania od przedmiotowej decyzji, decyzją z dnia [...] marca 2011r. [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Wnioskiem z dnia 2 maja 2011r. który wpłynął do organu 9 maja 2011r., Spółka zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] marca 2011r. nr [...]. W dniu 10 maja 2011r. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr SKO [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok. Od powyższego rozstrzygnięcia Spółka złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. [...] oraz stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z dnia [...] marca 2011r. [...]. Utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. organ stwierdził, że wniesienie przez stronę żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku przewidzianego w art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem organu, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie znajduje zastosowania ogólna zasada, o której mowa w art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, ponieważ zgodnie z art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące dopuszczalność jego wszczęcia i prowadzenia. Można więc, zdaniem organu, zasadnie przyjąć, że przed wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przeprowadza się analizę dopuszczalności podjęcia postępowania, która kończy się zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania, bądź też decyzją o odmowie wszczęcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. stwierdziło ponadto, że wymienione w art. 249 Ordynacji podatkowej negatywne przesłanki uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej mają charakter przykładowy, o czym świadczy zwrot "w szczególności". Oznacza to, zdaniem organu, że ustawodawca dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji również z innych, nie wymienionych w tym przepisie przyczyn. Organ uznał, że takie okoliczności wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], tego samego rozstrzygnięcia dotyczy wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności decyzji. W ocenie organu, niedopuszczalne jest wszczęcie przez organ podatkowy postępowania o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji w sytuacji, gdy z powodu wniesienia skargi do WSA toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie kontroli legalności tej decyzji. Z tego powodu, zdaniem organu, zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zaskarżonej wcześniej do sądu. Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2011r. oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - p.p.s.a.) oraz art. 249 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej - Ordynacja podatkowa) poprzez nierozpoznanie merytoryczne wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem spółki, wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011r. nastąpiło w następstwie złożenia pisma z dnia 2 maja 2011 r., zawierającego wniosek w tym przedmiocie (doręczony organowi w dniu 9 maja 2011r.) . Skarga na wyżej wymienioną decyzję została wniesiona w dniu 10 maja 2011r., mamy zatem, zdaniem skarżącej, do czynienia z sytuacją unormowaną w art. 56 p.p.s.a., który nakazuje w takiej sytuacji zawieszenie postępowania sądowego. Znajduje to odzwierciedlenie w postanowieniu Sądu z dnia 18 lipca 2011r. sygn. I SA/Rz 366/11 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem Skarżącej, organ powinien rozstrzygnąć merytorycznie sprawę stwierdzenia nieważności decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Z mocy art. 134 § 1 i § 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Skarżąca pismem z dnia 2 maja 2011r., które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w dniu 9 maja 2011r., wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], a następnie w dniu 10 maja 2011r. złożyła skargę do sądu administracyjnego na tę decyzję. Zgodnie z art. 165 § 3 Ordynacji podatkowej datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (sytuacje przewidziane w art. 165a nie zachodzą w niniejszej sprawie). Z kolei przepisy rozdziału 18 działu IV Ordynacji podatkowej dotyczą stwierdzenia nieważności decyzji i stosownie do art. 248 § 1 postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 §1 pkt 4. Okoliczności, o których mowa w art. 249 § 1, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu (art. 249 § 2). Z kolei art. 56 p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Jeśli więc wniesiono skargę do sądu administracyjnego po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu będącego przedmiotem skargi, to sąd jest zobligowany do zawieszenia postępowania sądowego. Powstaje pytanie, czy zgłoszenie żądania stwierdzenia nieważności decyzji przez stronę jest równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu - w rozumieniu art. 56 p.p.s.a. od daty doręczenia takiego żądania organowi czy też hipoteza art. 56 p.p.s.a. jest spełniona jeśli strona wniosła żądanie stwierdzenia nieważności aktu, a organ podatkowy nie wydał decyzji po myśli art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Wykładnia wyżej przytoczonych przepisów uprawnia do przyjęcia, że datą wszczęcia postępowania administracyjnego w celu stwierdzenia nieważności aktu w rozumieniu art. 56 p.p.s.a. jest data doręczenia takiego żądania organowi przez stronę. Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności obowiązany jest zbadać czy nie zachodzą przesłanki, przykładowo wymienione w art. 249 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, uzasadniające wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Ta wstępna faza postępowania nadzwyczajnego jest już sprawą, o której mowa w art. 56 p.p.s.a., a więc sprawą w celu stwierdzenia nieważności aktu. Ustawodawca użył odmiennych sformułowań w art. 56 p.p.s.a. i w art. 249 §1 Ordynacji podatkowej i brak jest podstaw aby zakwestionować tezę, że jest to rozróżnienie racjonalne. Czym innym jest wszczęcie sprawy administracyjnej w celu stwierdzenia nieważności aktu, a czym innym skuteczne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu. Podkreślić należy, że co do istoty takie stanowisko było prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r. I FZ 228/10 - Lex nr 643233). Przywołane postanowienie NSA odnosi się wprawdzie do instytucji wznowienia postępowania, ale przepisy dotyczące obu tych nadzwyczajnych postępowań tj. wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności są w zakresie wstępnej fazy postępowania, po wniesieniu żądania ich uruchomienia - co do istoty - identyczne. W postanowieniu tym powołano się na stanowisko piśmiennictwa i należy powtórzyć, że wstępne postępowanie organu należy traktować jako fazę jednego postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji ostatecznej. Z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, w którym organ najpierw rozstrzyga czy nastąpi wznowienie postępowania (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski, Ordynacja podatkowa, Komentarz Tom 2, TNOiK Toruń 2007 r. str. 555). Ci sami autorzy w: Ordynacja podatkowa Komentarz Toruń 2002, strona 807 odnośnie stwierdzenia nieważności podkreślają, że w fazie wstępnej postępowania organ podatkowy bada żądanie stwierdzenia nieważności w celu stwierdzenia czy nie zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie. Takie też stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zajął także w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2011r. nr [...], zawieszając postępowanie sądowoadministracyjne postanowieniem z dnia 18 lipca 2011r. (sygn. akt I SA/Rz 366/11). W tym stanie rzeczy Sąd był zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Sąd orzekł również po myśli art. 152 p.p.s.a. Na zasądzone od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej spółki koszty postępowania (art. 200 p.p.s.a.) składają się następujące pozycje: 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi; 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od dokumentu udzielonego pełnomocnictwa i kwota 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej spółki. Na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153) Sąd zasądził zwrot na rzecz skarżącej spółki kwoty 300 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi, bowiem na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), należny wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł.