II OSK 2676/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-03-13
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Marzenna Linska-Wawrzon, Aleksandra Łaskarzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, który po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny wydaje nowe rozstrzygnięcie, ale pozostające w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami sądu zawartymi w uzasadnieniu wyroku, dopuszcza się "niewykonania wyroku" w rozumieniu art. 154 § 1 PPSA, uzasadniającego wymierzenie grzywny?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, który po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny wydaje nowe rozstrzygnięcie, nie dopuszcza się "niewykonania wyroku" w rozumieniu art. 154 § 1 PPSA, nawet jeśli nowe rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami sądu. Przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji bezczynności organu w kontynuowaniu postępowania administracyjnego lub braku zakończenia sprawy w sposób przewidziany prawem. Niewłaściwe wykonanie wyroku, w tym niezastosowanie się do oceny prawnej sądu, może być zwalczane w drodze postępowania instancyjnego lub stanowić podstawę uchylenia decyzji, ale nie uzasadnia wymierzenia grzywny na podstawie art. 154 § 1 PPSA.Stan faktyczny
Związek [...] domagał się wymierzenia Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku WSA z 2004 r., który uchylił decyzje Ministra odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2000 r. Organ po uchyleniu decyzji wydał kolejne decyzje umarzające postępowanie, a następnie odmówił wszczęcia postępowania, co skarżący uznał za sprzeczne z wytycznymi sądu. WSA oddalił skargę na grzywnę, uznając, że organ nie pozostawał bezczynny. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon /spr./ Sędzia del. WSA Aleksandra Łaskarzewska Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Związku [...] z/s w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 919/11 w sprawie ze skargi Związku [...] z siedzibą w W. w przedmiocie wymierzenia Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r., sygn. akt I SA 2188/03 oddalono skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 919/11, oddalił skargę Związku [...] z siedzibą w Warszawie w przedmiocie wymierzenia Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r., sygn. akt I SA 2188/03.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:
Związek [...] w skardze na Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z tytułu niewykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r., sygn. I SA/Wa 2188/03, zażądał ukarania organu grzywną – stosownie do art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.").
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że przedmiot postępowania administracyjnego dotyczy rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2000 r. o wpisaniu Niezależnej Gminy [...] do rejestru kościołów i innych związków wyznaniowych, które to postępowanie trwa do chwili obecnej.
W wyniku rozpoznania w/w wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu [...] lipca 2003 r. wydał decyzję w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2000 r., którą następnie utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Powyższe decyzje nie ostały się w obrocie, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2004 r., sygn. I SA 2188/03, uchylił decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2003 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2003 r.
Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W wyniku powyższych orzeczeń Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2000 r., a następnie decyzją z dnia [...] października 2007 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku Związku [...] o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w decyzji z dnia [...] października 2007 r.
W wyniku rozpoznania skargi Związku [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 948/08 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Następnie, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Niezależnej [...] w dniu 3 marca 2010 r., Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok (sygn. akt II OSK 498/09), w którym oddalił skargę kasacyjną Niezależnej [...].
Związek [...] wskazał, że Sądy nie tylko nakazały organowi wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, ale także stwierdzono, że organ nie jest uprawiony do umorzenia postępowania. W ostatnim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał organ do oceny w zakresie tego, czy Związek [...] – skarżący - ma przymiot strony w tym postępowaniu, która to ocena powinna być dokonana na podstawie dwóch ustaw: tj. ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do [...] oraz ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania - a nie tylko na podstawie tej ostatniej ustawy. Dalej skarżący podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że: "Zastosowanie przepisu ogólnego, tu ustawy z 1989 r. może nastąpić po uprzednim niewątpliwym ustaleniu, że w sprawie nie ma zastosowania przepis szczególny. (...) organ nie przeprowadził analizy wymienionych ustaw i nie dokonał oceny wzajemnych relacji pomiędzy nimi." Zdaniem skarżącego, organ zaś, który jest związany – stosownie do art.153 p.p.s.a. – oceną prawną i wskazaniami co do dalszego prowadzenia sprawy, zawartymi w wyrokach z dnia 5 grudnia 2008 r. oraz z dnia 3 marca 2010 r., zamiast dokonać analizy, wskazywanych przez Sąd administracyjny w orzeczeniu z dnia 3 marca 2010 r., przepisów Ustawy z 1997 r., która stanowi lex specialis do Ustawy z 1989 r., zajął się w sposób nie uprawniony i nie wskazany przez Sąd "wstępną analizą" zapisów Statutu Związku [...], choć art. 170 p.p.s.a. zakazuje nawet ponownego badania kwestii objętych prawomocnym orzeczeniem Sądu. Rezultatem "wstępnej analizy" przez Ministra zapisów Statutu Związku [...] jest stwierdzenie, że gminy żydowskie zrzeszone w Związku Gmin "nie są sensu stricte gminami wyznaniowymi żydowskimi, podobnie jak Niezależna gmina [...], w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 1997 r." Skarżący podniósł, że organ po to od ponad siedmiu lat prowadzi postępowanie administracyjne w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji MSWiA z dnia [...] lutego 2000 r. (dwukrotnie otrzymując ocenę prawną i wytyczne co do dalszego prowadzenia postępowania zawarte w prawomocnych orzeczeniach WSA i NSA), aby móc "ustalić", że ani gminy żydowskie zrzeszone w Związku [...] w RP, ani Niezależna Gmina [...] z siedzibą w G. nie są gminami wyznaniowymi żydowskimi, a przynajmniej nie są gminami żydowskimi w ścisłym znaczeniu. Dalej skarżący podniósł, że prawomocne wyroki WSA i NSA wskazywały organowi niezasadność i brak podstaw prawnych do analizy i porównywania, w niniejszym postępowaniu, statusu gmin żydowskich, jako typowych i nietypowych. Widocznie jednak, w ocenie organu podział gmin żydowskich na gminy żydowskie sensu stricto i gminy żydowskie nie sensu stricto – czego Minister dokonał w decyzji z dnia 18 sierpnia 2010 r., a także podtrzymał w decyzji z dnia 21 grudnia 2010 r., nie jest podziałem na gminy żydowskie typowe i nietypowe.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku w pierwszej kolejności zaznaczył, że z uwagi na dzień wniesienia skargi (31 stycznia 2011 r.) jej ocena dokonana została z uwzględnieniem brzmienia przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. przed zmianą dokonaną ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. Dalej wskazał, że stosownie do art. 154 § 1 ustawy p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z przytoczonego przepisu wynika, że skarga o wymierzenie organowi grzywny przysługuje w dwóch sytuacjach:
1) gdy organ nie wykonuje wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz
2) gdy organ pozostaje bezczynny po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności.
Sytuacja, określona w pkt 2 zachodzi gdy po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności organ pozostaje bezczynny, opieszały w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem.
Wyrokiem z dnia 26 marca 2004 r., sygn. akt I SA/Wa 2188/03, w wyniku rozpoznania skargi Związku na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2003 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Przedmiotem tego orzeczenia nie było więc uwzględnienie skargi na bezczynność, gdyż odmienny był przedmiot skargi, a tym samym w wyroku tym Sąd nie zobowiązywał organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności.
W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również drugi z wymienionych przypadków w przepisie art. 154 § 1 p.p.s.a., gdyż po oddaleniu skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r.) – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję z dnia [...] października 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie, podtrzymaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Oznacza to, iż organ nie pozostawał bezczynny po wyroku uchylającym decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r., oraz ją poprzedzającą w rozumieniu art.154 § 1 p.p.s.a.
Faktem jest, że organ po raz drugi wydał niekorzystne rozstrzygnięcie dla skarżącego, jednakże kwestia ta nie mogła zdaniem sądu podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu.
Sąd I instancji powołując się na orzecznictwo w zakresie stosowania art. 154 § 1 p.p.s.a. przytoczył pogląd wyrażony w orzeczeniu NSA z dnia 25 maja 2001 r., V SA 354/01, ONSA 2002, nr 3, poz. 117, zgodnie z którym niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być tylko podstawą uchylenia decyzji, nie może natomiast skutkować ukaraniem organu grzywną. Odwołał się też do wyroku z dnia 27 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2519/00, LEX nr 78949, w którym NSA podkreślił, iż odstąpienie od wiążącej oceny prawnej sądu nie stanowi uchylenia się od zastosowania się do orzeczenia sądowego, lecz polega na nieprawidłowym wykonaniu orzeczenia.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Związek [...] w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 154 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że wydanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzji z dnia 21 grudnia 2010 r., w których organ pominął i nie zastosował się do wytycznych i oceny prawnej sądu, zawartych w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. sygn. I SA 2188/03, nie stanowi niewykonania przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2004 r. sygn. akt I SA 2188/03.
Zdaniem skarżącego Związku pozostający w obrocie prawnym, prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 marca 2004 r. zawiera jednoznaczną ocenę prawną i wytyczne sądu administracyjnego, odnośnie ferowanego przez MSWiA w toku postępowania argumentu, iż ZG[...] nie ma interesu prawnego, więc nie może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji MSWiA z dnia [...] lutego 2000 r. WSA wskazał w przedmiotowym wyroku: "Jeżeli bowiem nowo zarejestrowana gmina jest w założeniu typową gminą żydowską Związek Gmin ma prawo brać udział w postępowaniu rejestrowym z uwagi na uprawnienia przewidziane dla niego ustawą o stosunku Państwa do gmin, odwołującą się do prawa wewnętrznego [...]." A z kolei wytyczne co do tego, co organ powinien rozumieć pod sformułowaniem "typowa gmina żydowska", zawarł WSA w Warszawie, w swoim kolejnym wyroku wydanym w dniu 5 grudnia 2008 r. (sygn. I SA/Wa 948/08): "Artykuł 2 ust. 1 tej ustawy stanowi, że gminy żydowskie zrzeszają pełnoletnie osoby wyznania mojżeszowego, posiadające obywatelstwo polskie, zamieszkałe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z przepisu tego wynika, że osoby wyznania mojżeszowego tworzą gminy żydowskie." MSWiA mając jasne i jednoznaczne wytyczne sądu administracyjnego odnośnie tego, że jeśli NGWM jest typową gminą żydowską, stosownie oczywiście do legalnej definicji gminy żydowskiej zawartej w art. 2 ust. 1 Ustawy z 1997 r., czyli jeśli NGWM zrzesza osoby wyznania mojżeszowego, to ZGWŻ ma prawo brania udziału i bycia stroną postępowania rejestrowego NGWM, pominął te wytyczne, poprzez co nie wykonał wyroku sądu administracyjnego z dnia 26 marca 2004 r., gdyż w dniu 18 sierpnia 2010 r. wydał decyzję, w której odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji MSWiA z dnia [...] lutego 2000 r., w powołaniu na to, iż: "Związek w niniejszym postępowaniu nie wykazał swojego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego." Pomimo, że art. 28 k.p.a. stanowi, że stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Takie działanie organu należy potraktować jako niewykonywanie prawomocnego wyroku sądu z dnia 24 marca 2004 r. Gdzie pod pojęciem "niewykonanie" należy rozumieć lekceważenie wytycznych sądu, co do dalszego postępowania oraz oceny prawnej sprawy zawartej w wyroku. Pod pojęciem "niewykonywanie" wyroku sądu należy rozumieć m.in. też takie działanie organu, które następuje po zwrocie akt administracyjnych organowi przez sąd administracyjny lecz pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu. O niewykonaniu wyroku sądu można mówić także w razie niewłaściwej realizacji obowiązków nałożonych przez Sąd.
Przywołane w art. 154 p.p.s.a. konsekwencje nieprzestrzegania wyroku sądu administracyjnego są ściśle powiązane z zasadą związania organów administracji oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu, uregulowaną w art. 153 p.p.s.a.
Jako niewykonanie wyroku sądu administracyjnego należy uznać taką sytuację, w której organ administracji – po uwzględnieniu skargi na jego bezczynność lub uprzednio wydany akt albo czynność – wydaje nowy akt, tyle, że treść tych działań pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, wyrażonego w wyroku sądu. Ta postać "niewykonania orzeczenia" nie została wymieniona wśród zachowań organu administracji uzasadniających wniesienie skargi z art. 154 § 1 p.p.s.a., ale skoro w § 4 art. 154 p.p.s.a. ustawodawca posługuje się ogólnym pojęciem "niewykonanie orzeczenia" bez nawiązania do 1 tego przepisu, to wypada przyjąć, że zakres tego pojęcia może być wyznaczony samodzielnie i szerzej niżby na to wskazywała treść § 1 – tak komentarz do Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod redakcją Tadeusza Wosia, LexisNexis, wyd. 4, Warszawa 2011, s. 713.
Jak wskazano w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r. sygn. I SA/Wa 1672/07 i wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2008 r. sygn. IV SA/Wa 344/08: "Wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, jak również zawiera element represyjny, stanowiący w istocie karą za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych". Zdaniem strony skarżącej ewidentne lekceważenie przez MSWiA wytycznych co do dalszego prowadzenia postępowania oraz oceny prawnej zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 24 marca 2004 r. uzasadnia sięgnięcie w niniejszej sprawie do elementu represyjnego grzywny wymierzanej organowi przez sąd w ramach art. 154 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zaistniała.
Na wstępie zaznaczyć należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie rozpoznał skargę na podstawie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym do 10 kwietnia 2011 r.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. okazał się nieusprawiedliwiony. Prawidłowo bowiem przyjął Sąd Wojewódzki, że w rozpoznawanej sprawie ocenie podlegało wyłącznie to, czy wystąpiła bezczynność organu po wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 948/08 uchylającym decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem Związku [...] o stwierdzenie nieważności decyzji.
W przypadku wyroku uchylającego akt zaskarżony do sądu administracyjnego wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. jest możliwe wówczas gdy organ pozostaje bezczynny w kontynuowaniu postępowania administracyjnego, bądź nie kończy sprawy w sposób przewidziany prawem. W rozumieniu omawianego przepisu nie można zatem mówić o bezczynności w takiej sytuacji gdy organ podjął rozstrzygnięcie kończące postępowanie, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie na ocenę istnienia bezczynności organu, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., nie ma wpływu prawidłowość nowego rozstrzygnięcia, lecz tylko to, czy zostało faktycznie wydane. W szczególności niezastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku sądu nie może skutkować ukaraniem organu grzywną (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 548-550; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, wyd. 4, Warszawa 2010, s. 366).
Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 listopada 2005 r., I OSK 426/05, że nierespektowanie oceny prawnej zawartej w wyroku sądu może być zwalczane w drodze postępowania instancyjnego i stanowić podstawę uchylenia tego rodzaju decyzji.
Wobec powyższego jako nietrafne należało uznać przedstawione przez stronę skarżącą stanowisko, według którego przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. obejmuje również taką postać "niewykonania orzeczenia", gdy organ w powtórnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym wydaje nowy akt, lecz pozostający w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w wyroku sądu.
Takie rozumienie przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. jest błędne, gdyż wymagałoby, aby w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w trybie tego przepisu sąd badał sprawę merytorycznie, tylko w takim bowiem razie byłoby możliwe stwierdzenie, czy wydany po ponownym rozpoznaniu sprawy akt uwzględnia ocenę prawną i wskazania zawarte w wyroku sądu.
Tymczasem badanie czy ewentualnie organ administracji dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. odbywa się ramach kontroli legalności aktu zaskarżonego do sądu. Nie jest natomiast dopuszczalne, aby w dwóch różnych postępowaniach sądowych dochodziło do oceny działania organu administracji w aspekcie jego związania oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku sądu. Rozwiązanie proponowane przez stronę skarżącą mogłoby doprowadzić do tego, że w dwóch odrębnych sprawach sąd dokonałby różnej oceny w zakresie zastosowania się przez organ administracji do oceny prawnej i wskazań zawartych w konkretnym wyroku sądu.
W konsekwencji należało przyjąć, że strona wnosząc skargę na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. nie może skutecznie wiązać jej z ewentualnym naruszeniem przez organ administracji normy z art. 153 p.p.s.a. W przypadku gdy w sprawie był wydany wyrok kasacyjny to jedyną przesłanką, która warunkuje wymierzenie grzywny jest bezczynność organu.
Skoro w rozpatrywanej sprawie organ administracji wydał decyzję w pierwszej instancji w dniu 18 sierpnia 2010 r. i po ponownym rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r., to skarga złożona 31 stycznia 2011 r. na "niewykonanie wyroku" nie mogła być uwzględniona.
Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionej podstawy, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło