II SA/Bk 23/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej tytułu wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa jest uzasadniona w innej wysokości oddala skargę II SA/Bk 23/12 UZASADNIENIE Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco. S. i L. M. są współużytkownikami wieczystymi działki nr [...] o powierzchni 340 m2 położonej w A. przy ul. R. Z. A. Pismem z 15.10.2009 r. Naczelnik Wydziału Geodezji i Kartografii – Geodeta Powiatowy w A. działając z upoważnienia Starosty Powiatowego w A., powołując art. 78 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 1 i 3, art. 78 ust. 2 i 4 oraz art. 79 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wypowiedział wymienionym wyżej użytkownikom wieczystym dotychczasową wysokość opłaty rocznej i przesłał ofertę nowej wysokości opłaty w kwocie 5.149, 78 zł. Wskazał, że podwyższenie opłaty wynika ze wzrostu wartości działki, którą ustalono na podstawie operatu szacunkowego. Pouczono strony o możliwości złożenia do SKO w S. wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości – w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia oraz że niezłożenie przedmiotowego wniosku będzie skutkowało obowiązkiem uiszczania opłat w nowej wysokości, a jego złożenie nie zwalnia z obowiązku jej uiszczania w wysokości dotychczasowej. Powyższe wypowiedzenie przesłano na adres "S. i L. M., J. [...], [...] A.". Było ono dwukrotnie awizowane, a następnie korespondencję zwrócono nadawcy, bowiem nie została odebrana przez adresatów. Pismem z 31.10.2011 r. S. M. wystąpił do Starosty Powiatowego w A. z żądaniem przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa jest uzasadniona w innej wysokości, a innym pismem z tej samej daty do SKO w S. złożył przedmiotowy, spóźniony wniosek. Żądając przywrócenia terminu wskazał, że w dniu 24.10.2011 r. uzyskał informację o prowadzonej przeciwko niemu egzekucji dotyczącej zaległości w opłacie rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, mimo że, jak stwierdził, uiszczał ją w wysokości 482, 46 zł. Z kolei w dniu 28.10.2011 r. otrzymał wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty datowane na 15.10.2009 r. Wyjaśnił, że do dnia 28.10.2011 r. nie wiedział o przedmiotowym wypowiedzeniu i nie miał możliwości skorzystania z prawa złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w innej wysokości niż przyjęta przez Starostę. We wniosku złożonym do SKO wskazał natomiast, że jego zdaniem zawyżono wartość szacunkową jego nieruchomości, w związku z czym zawyżona o co najmniej 1.825 zł jest również nowoustalona opłata roczna. Zakwestionował metodę zastosowaną przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym. Żądanie przywrócenia terminu Starosta A. przesłał SKO w S., które postanowieniem z [...].11.2011 r. znak [...] odmówiło S. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania gruntów Skarbu Państwa – działki nr [...], dokonana wypowiedzeniem Starosty z 15.10.2009 r., jest uzasadniona w innej wysokości. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO wyjaśniło, że opłata z tytułu użytkowania wieczystego pobierana od użytkowników wieczystych nieruchomości należna jest rokrocznie, ale może być aktualizowana nie częściej niż co trzy lata (taki stan ma miejsce od 09.10.2011 r.), a wcześniej było to możliwe nie częściej niż co roku. Aktualizacja odbywa się w drodze wypowiedzenia, nie później niż do 31 grudnia roku poprzedzającego ten, w którym ma obowiązywać podwyższona opłata. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kpa. Użytkownik może zakwestionować wysokość nowej opłaty i zasadność aktualizacji w drodze stosownego wniosku, rozpoznawanego przez SKO, które: wyznacza w celu jego rozpoznania rozprawę, dąży do załatwienia sprawy ugodowo, a w wypadku niedojścia do skutku ugody - wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej opłaty, od którego to orzeczenia nie przysługuje odwołanie (art. 79 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przepisy tej ustawy nie regulują przypadku złożenia przedmiotowego wniosku po terminie, natomiast zgodnie z jej art. 79 ust. 7 do postępowania przed Kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kpa, w tym przepisy o terminach. Na tej podstawie SKO w S. przyjęło, że złożone w sprawie żądanie przywrócenia terminu należy rozpoznać według przepisów Kpa, w tym art. 58 tego aktu prawnego. Ostatnio wymieniony przepis do przywrócenia terminu wymaga uprawdopodobnienia braku winy strony w jego uchybieniu, złożenia prośby w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia oraz jednoczesnego dokonania spóźnionej czynności. Zdaniem SKO wnioskodawca w przedmiotowej sprawie nie uprawdopodobnił braku winy w spóźnionym złożeniu wniosku o kontrolę prawidłowości aktualizacji. Wypowiedzenie z 15.10.2009 r. zostało S. i L. M. doręczone w trybie zastępczym, po dwukrotnym bezskutecznym awizowaniu i nastąpiło skutecznie 29.10.2009 r. Termin złożenia wniosku o kontrolę aktualizacji minął 28.11.2009 r. i do tej daty przedmiotowy wniosek nie wpłynął. Nastąpiło to dopiero po upływie dwóch lat. Natomiast żądając przywrócenia terminu do jego złożenia wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności usprawiedliwiających opóźnienie i które wystąpiły w ciągu 30 dni od doręczenia wypowiedzenia. Okoliczność uzyskania przez niego informacji o dokonanym wypowiedzeniu w dniu 24.10.2011 r. oraz otrzymanie wypowiedzenia i operatu 28.10.201 r. nie stanowią usprawiedliwienia dla spóźnienia. Dlatego, zdaniem organu, brak było podstaw do przywrócenia spornego terminu. Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego S. M. kwestionując ustalenie, że nie wskazał żadnej obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej mu dotrzymanie trzydziestodniowego terminu na złożenie wniosku o sprawdzenie prawidłowości dokonanej aktualizacji. Wskazał, że bezpodstawne było przyjęcie skuteczności doręczenia na podstawie art. 44 Kpa w sytuacji, gdy nie był, ani nie jest upoważniony do odbierania korespondencji adresowanej do L. M., a do niej również adresowane było wypowiedzenie przesłane w jednej kopercie. Nie dotarła do niego żadna informacja o awizowaniu przesyłki zawierającej wypowiedzenie. Jego zdaniem nie zostały zachowane wymagane prawem warunki uznania spornej korespondencji za doręczoną, stąd nie mógł wiedzieć o aktualizacji opłaty rocznej i nie mógł w terminie złożyć wniosku o sprawdzenie jej prawidłowości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem kwestionowane orzeczenie odpowiada prawu. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest legalność odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub że jest uzasadniona w innej wysokości. Ocena prawidłowości wydanego w tym przedmiocie postanowienia SKO wymaga ustalenia, czy SKO zastosowało przepisy właściwe do rozstrzygnięcia tego spornego zagadnienia oraz czy prawidłowo przyjęło, że spóźnienie było zawinione przez skarżącego. Wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej jest uregulowane w sposób specyficzny. Mimo że spór co do jej wysokości ma charakter cywilnoprawny, to zasady postępowania w tym przedmiocie znajdują się w art. 78 - 82 ustawy z 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), dalej u.g.n. Jak stanowi art. 79 ust. 2 u.g.n. w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty wraz z ofertą przyjęcia nowej jej wysokości użytkownik wieczysty może złożyć do SKO wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Kolegium może orzec o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od tych orzeczeń nie przysługuje odwołanie, ale sprzeciw, który jest różnoznaczny z żądaniem przekazania sprawy sądowi powszechnemu (art. 79 ust. 3, 80 ust. 1 u.g.n.). Zgodnie natomiast z art. 79 ust. 7 zd. 1 u.g.n. do postępowania przez kolegium (do którego wpłynął wniosek o kontrolę prawidłowości aktualizacji opłaty rocznej) stosuje się odpowiednio przepisy Kpa o wyłączeniu pracownika oraz organu, załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Analiza powyższych przepisów uprawnia do wniosku, że sprzeciw do sądu powszechnego służy od merytorycznego orzeczenia Kolegium (rozstrzygnięcia o zasadności dokonanego przez organ wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty rocznej), natomiast w przypadkach rozstrzygnięć incydentalnych, jak np. co do przywrócenia terminu, który to przypadek występuje w sprawie niniejszej, będzie miał zastosowanie ar. 79 ust. 7 u.g.n., czy przepisy Kpa (vide wyrok NSA z 21.07.2011 r., I OSK 1295/10, z 14.04.2011 r., I OSK 931/10 oraz postanowienie NSA z 10.1.2009 r., I OSK 1509/09 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić należy, że skoro przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie była zasadność opłaty, ale wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dokonanie przez organ oceny legalności i prawidłowości wypowiedzenia jej dotychczasowej wysokości, to należało go rozpoznać na podstawie art. 58 - 60 Kpa – odpowiednio zastosowanych. Tak też uczyniło SKO w sprawie niniejszej. Zdaniem sądu również merytoryczna ocena prośby o przywrócenie terminu zawarta w zaskarżonym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2 Kpa, nie budzi wątpliwości. Z art. 58 § 1 i 2 Kpa wynika, że przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, jeśli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośba powinna być złożona w terminie 7 dni od ustania przyczyny spóźnienia i jednocześnie strona powinna dokonać spóźnionej czynności. SKO trafnie oceniło, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w prawie dwuletnim spóźnieniu w złożeniu wniosku o sprawdzenie prawidłowości wypowiedzenia i aktualizacji opłaty rocznej. Za uprawdopodobnienie braku winy nie może być potraktowana okoliczność zaadresowania koperty zawierającej wypowiedzenie jednocześnie do niego i do jego żony, co uniemożliwiło dotarcie do niego przesyłki. Co prawda nie jest to działanie prawidłowe, bowiem organy powinny dokonywać doręczeń indywidualnym osobom, a nie zbiorczo – nawet w przypadku małżeństw. Natomiast skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że uniemożliwiło mu to odebranie korespondencji. W skardze argumentował co prawda, że nie jest uprawniony do odbierania przesyłek adresowanych do żony, ale zauważyć należy, iż sporne wypowiedzenie po dwukrotnym awizowaniu wróciło do nadawcy bez otrzymania go przez adresata. Zatem skarżący nie mógł wiedzieć jak jest zaadresowana przesyłka w dacie podjęcia prób jej doręczenia, skoro jej nie otrzymał i nie zgłosił się po nią. Nadto z uwagi na wskazanie również jego nazwiska na kopercie uprawniony jest wniosek, że doręczyciel, gdyby zastał skarżącego pod wskazanym adresem lub gdyby skarżący zgłosił się do urzędu pocztowego po przesyłkę, miałby obowiązek wydać mu ją jako jednemu z uprawnionych adresatów. Dalej wskazać trzeba, że wypowiedzenia dokonano pismem z 15.10.2009 r., które było dwukrotnie (16.10.2009 r. i 26.10.2009 r.) awizowane pod adresem "J. [...], [...] A.". Na przedmiotowy adres wysyłano stronie również i wcześniej korespondencję i do daty spornego wypowiedzenia organ pobierający opłaty roczne nie został poinformowany przez adresata, że uległ on zmianie. Zasadnie więc organ uznał, że jest to adres aktualny do prowadzenia ze stroną korespondencji. Zauważyć przy tym należy, że pod tym samym adresem skarżący odebrał również osobiście kwestionowane postanowienie SKO z [...].11.2011 r. i w obecnie złożonej skardze wskazał ten adres jako aktualny dla doręczeń pism procesowych w postępowaniu sądowym. Powyższe wskazuje, że nie tyle skarżący nie miał możliwości odebrania korespondencji zaadresowanej również do żony, ale że nie dochował wymaganej staranności w odbieraniu korespondencji pod wskazanym adresem, co było powodem braku wiedzy o spornym wypowiedzeniu z 15.10.2009 r. Ocenić również należy prawidłowość dokonanego awizowania: dwukrotnie, przy czym po raz drugi w terminie 14 dni od pierwszego awizo, Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zawiadomienie o przesyłce umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Spełniono zatem wymagania z art. 44 § 1 pkt 1, § 2 i 3 Kpa, co uprawniało organ do ustalenia, że z upływem czternastego dnia od pierwszego awizo korespondencja została doręczona skutecznie, o czym stanowi art. 44 § 4 Kpa. Zauważyć należy tylko, że SKO pomyliło się w ustaleniu daty upływu czternastodniowego terminu, który kończył się nie 29.10.2009 r., a w piątek 30.10.2009 r. W konsekwencji trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o sprawdzenie poprawności aktualizacji mijał 29.11.2009 r. (a nie jak według SKO 28.11.2009 r.), jednak z uwagi na to, że przypadała wówczas niedziela (dzień ustawowo wolny od pracy), termin uległ przesunięciu na poniedziałek 30.11.2009 r. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżący nie wykazał, że w tym terminie, ani później, nie mógł z przyczyn przez siebie niezawinionych złożyć wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n. Uprawdopodobnieniem braku winy nie jest również wskazanie, że o wypowiedzeniu dowiedział się dopiero w październiku 2011 r. Oświadczeniu temu nie towarzyszy wyjaśnienie, co spowodowało, że między październikiem 2009 r. a październikiem 2011 r. nie złożył wniosku (poza argumentem o niemożności odebrania korespondencji, który, co wyżej wykazano, jest bezskuteczny). W ocenie sądu taką okolicznością usprawiedliwiającą mogłaby być nagła i niespodziewana choroba, czy nagły wyjazd wymagający przeorganizowania dotychczasowego trybu życia, a nawet pozostawanie przez stronę w błędzie co do realizacji własnych uprawnień, który to błąd mogła wywołać np. nieprawidłowa informacja organu. Żadna z takich sytuacji nie została przez stronę wskazana, co czyni jej wniosek o przywrócenie terminu bezzasadnym. Uzupełniając powyższe rozważania stwierdzić też należy, że kwestionowane orzeczenie zawiera wyczerpujące uzasadnienie spełniające wymagania wynikające z art. 107 § 3 Kpa. Reasumując postanowienie SKO z [...].11.2011 r. należało ocenić jako co do zasady zgodne z prawem tj. z art. 79 ust. 7 u.g.n. w zw. z art. 58 § 1 Kpa, a ta konkluzja wyklucza uwzględnienie skargi. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu.