I SA/Ke 124/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.),, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 września 2011r.; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz D. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]. nr [...]odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. nr [...]określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...]. określił D. W. zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Mercedes C220 o nr n/p: WDD2042081F331368 w wysokości 20 288 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...]. Skarga podatnika na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. z uwagi na upływ terminu do jej wniesienia (sygn. akt I SA/Ke 368/11). W dniu 10 sierpnia 2011r., podatnik złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 10 grudnia 2010r., z uwagi na rażące naruszenie art. 100 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (u.p.a.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące konsekwencją rażącego naruszenia art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. nie przeprowadzenie dowodu ze świadectwa homologacji samochodu Mercedes - Benz, co pozwoliłoby na dokonanie jednoznacznych ustaleń czy samochód ten jest samochodem osobowym czy ciężarowym, a w konsekwencji czy podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. Utrzymując w mocy własną decyzję z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w K. przytoczył treść przepisu art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej zawierającego przesłanki będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wskazał sytuacje, w których zachodzi rażące naruszenie prawa i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zarzut naruszenia art. 100 ust. 1 pkt 2 u.p.a. jest chybiony. Analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów wykazała jednoznacznie, że przedmiotowy pojazd jest samochodem osobowym, a jego zasadniczym przeznaczeniem jest przewóz osób. Podatnik nie przedstawił oryginału dokumentu homologacji samochodu, a powinien sam ujawnić to, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy zwłaszcza w sytuacji, gdy posiada on dowód, którym organ nie dysponuje. W związku z powyższym w ocenie organu odwoławczego nie doszło do naruszenia art. 122 i 187 § 1 oraz art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Ponieważ nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja tym bardziej więc nie mogła naruszać prawa w sposób rażący, dlatego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 9 września 2011r. Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. D. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 100 ust. 1 pkt 2 u.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, będące konsekwencją rażącego naruszenia art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. niepodjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez nie przeprowadzenia dowodu ze świadectwa homologacji samochodu Mercedes Benz, co pozwoliłoby na dokonanie jednoznacznych ustaleń, że samochód ten jest samochodem ciężarowym, a zatem nie podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. W ocenie skarżącego wnioski wyciągnięte przez organ celny, że samochód jest samochodem osobowym są całkowicie dowolne. Z informacji udzielonej przez firmę Mercedes Benz nie wynikało, że samochód nie został przerobiony. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie, prezentując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej ustawa p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w wyżej określonych granicach Sąd stwierdza, że naruszono przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Przedmiotem kontroli Sądu jest wydana przez Dyrektora Izby Celnej w K. w dniu [...]. decyzja utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. znak: [...]z dnia [...]. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w wysokości 20 288,00zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki Mercedes - Benz C220 CDI o nr n/p: WDD2042081F331368, rok produkcji 2009. Na wstępie zaznaczyć należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, jest zasada trwałości decyzji ostatecznych uregulowana w art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej jako Ordynacja podatkowa. Nie oznacza to jednak, że ma ona charakter bezwzględny, doznaje bowiem ograniczeń z uwagi na fakt, że przepisy Ordynacji podatkowej dopuszczają wzruszenie tego rodzaju decyzji. W tym zakresie możliwość stwarzają tryby nadzwyczajne, do których zalicza się: stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania oraz postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Są to szczególne środki kontroli decyzji ostatecznych, zaś ich granice wyznaczają przepisy prawa, które stanowią o przesłankach i warunkach dopuszczalności uruchomienia takiego trybu. Stosownie do przepisu art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Jednym z wymogów formalnych, pozwalającym wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest jej ostateczność. Zgodnie bowiem z art. 247 § 1 zd. 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej w przypadkach enumeratywnie wskazanych w dalszej części tego przepisu. Definicja legalna "decyzji ostatecznej" sformułowana została w art. 128 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że jest nią taka decyzja, od której nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. Decyzja organu pierwszej instancji nie staje się ostateczną w przypadku, gdy w wyniku wniesionego odwołania organ drugiej instancji ponownie rozpoznał i rozpatrzył merytorycznie sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją. Wówczas decyzją ostateczną rozstrzygającą sprawę podatkową będzie decyzja organu odwoławczego. Złożenie przez stronę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu podatkowym obliguje organ podatkowy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące możliwość rozpoznania tego szczególnego środka kontroli. W przypadku, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania - art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że żądanie strony wszczyna postępowanie podatkowe jedynie wówczas, gdy prowadzenie takiego postępowania jest dopuszczalne w myśl obowiązujących przepisów. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy wskazać należy, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]., o stwierdzenie nieważności której strona wniosła, nie była decyzją ostateczną w rozumieniu art. 128 Ordynacji podatkowej. Od tej decyzji wniesiono odwołanie, rozpoznane decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. ma zatem charakter decyzji ostatecznej i wyłącznie o stwierdzenie nieważności tej decyzji skarżący mógłby wnioskować. (por. wyroki NSA z dnia z dnia 19 maja 2010r.,II FSK 96/09,z dnia 20 listopada 2009r., II FSK 922/08, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2009r., I SA/Wr 1032/08, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2008r.,V SA/Wa 383/08 i z dnia 19 marca 2008r., III SA/Wa 2227/07). W świetle tego co wyżej powiedziano zaskarżenie wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej na podstawie art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej powoduje, że organ podatkowy powinien odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, a nie odmawiać stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd jednocześnie wyraża pogląd, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie powinien stanowić, jak wskazano wyżej przepis art. 165a § 1, a nie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej przewidujący wydanie przez organ podatkowy decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wskazany przepis ma zastosowanie do decyzji ostatecznych w toku instancji, a nie decyzji organu pierwszej instancji, jak w sprawie niniejszej. Sąd nie dokonywał oceny poprawności zaskarżonej decyzji od strony merytorycznej z uwagi na to, że zaistniały przeszkody formalne do rozpoznania wniosku strony o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...]. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym. Rozpoznając sprawę ponownie organ winien uwzględnić wyrażoną w niniejszym wyroku ocenę prawną. W związku ze stwierdzeniem naruszenia prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 248 § 1 oraz niezastosowanie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I intencji. O niewykonalności wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania (na które składają się wpis od skargi – 200 zł, wynagrodzenie dla adwokata – 240 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł) orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 tej ustawy w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, ze zm.) oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.163.poz.1348, ze zm.).