IV SA/Gl 743/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją Wójta Gminy M. z dnia [...]r. Nr [...] odmówiono H.K. umorzenia lub rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości złożenia odwołania oraz terminie, w którym odwołanie to należy złożyć. Doręczona został stronie w dniu 10 stycznia 2011r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Od opisanej decyzji H.K. odwołał się. Odwołanie nie zostało zaopatrzone datą ani też nie zostało podpisane. Przekazując akta wraz z odwołaniem organowi odwoławczemu Wójt Gminy M. poinformował, iż odwołanie zostało wniesione bez podpisu oraz z uchybieniem terminu. Organ odwoławczy zobowiązał stronę do uzupełnienia braków formalnych i podpisania odwołania, co wykonane zostało w dniu 14 lutego 2011r. W kolejnym piśmie skierowanym do H.K. poinformowano go, iż konieczne jest ustalenie, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. W aktach sprawy brak jest bowiem koperty, w której odwołanie zostało przesłane, a organ dysponuje jedynie datą wpływu pisma. Zwrócono się zatem do strony o wyjaśnienie, czy odwołanie zostało wysłane listem zwykłym czy listem poleconym oraz ewentualne przesłanie potwierdzenia dowodu nadania listu poleconego. Pouczono jednocześnie stronę, iż w przypadku niedostarczenia potwierdzenia nadania odwołania zostanie przyjęte, iż zostało wniesione w dacie wpływu do organu. Przesyłka zawierająca wezwanie nie została odebrana przez stronę, a po dwukrotnym jej awizowaniu zwrócona do nadawcy. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło, iż odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu i w związku z tym pozostawia je bez rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdzono, iż decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...]r. nr [...] doręczona została stronie w dniu 10 stycznia 2011r. Odwołanie wpłynęło natomiast do organu w dniu 28 stycznia 2011r. Organ I instancji poinformował Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż nie posiada koperty z datą stempla pocztowego, w której dostarczono odwołanie. Wskazano, iż wezwanie o wyjaśnienie daty nadania odwołania nie zostało przez stronę odebrane, a przesyłka nie została odebrana przez stronę, natomiast spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego, o którym mowa w treści art. 44 § 1 k.p.a. Kolegium uznało, iż wobec nieodebrania przesyłki wzywającej stronę do wyjaśnienia daty nadania odwołania jest upoważnione do przyjęcia, iż data złożenia odwołania jest data wpływu do organu zamieszczona na prezentacie. Data ta, tj 28 stycznia 2011r. wskazuje, iż odwołanie wpłynęło po terminie, który upłynął w dniu 24 stycznia 2011r. H.K. wniósł od opisanego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, w której poddał w wątpliwość prawdziwość twierdzeń organu o niemożliwości odnalezienia koperty, w której wysłał odwołanie. Oświadczył, iż przebywał poza miejscem zamieszkania i nie mógł odebrać kierowanego do niego wezwania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowo prezentowane stanowisko, a nadto podkreślając, iż ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania obciąża stronę. Kolegium rozpoznało natomiast sprawę w oparciu o materiał, który był mu dostępny. Zdaniem Kolegium z treści skargi pośrednio wynika, iż odwołanie wysłane zostało listem zwykłym, a więc skarżący przyjął na siebie ryzyko niemożności wykazania faktycznej daty nadania odwołania. Skoro nie załączył do skargi dowodu nadania to przyjęcie przez organ w zaskarżonym postanowieniu jako datę złożenia odwołania datę jego wpływu do organu umieszczoną na prezentacie należy uznać za prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 14 marca 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi wszczyna skutecznie wniesiona skarga. Jednakże po myśli art.134 § 1 P.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne oceniają legalność decyzji również z urzędu. Zaskarżone postanowienie kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zarówno w aspekcie przedstawionych w skardze zarzutów, jak i z urzędu w ramach wyżej wskazanych uprawnień nie odpowiadała prawu, a w konsekwencji skarga musiała wywołać zamierzone w niej skutki. Po myśli art. 129 ust. 1 i 2 K.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej stronie. W kontrolowanej sprawie nie stanowiła kwestii spornej data doręczenia skarżącemu decyzji Wójta Gminy M., od której skierował on odwołanie. Doręczenie jej w dniu 10 stycznia 2011r. skutkowało, iż termin do wniesienia środka zaskarżenia upływał w dniu 24 stycznia 2011r. Stosownie do regulacji zawartej w art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Decydującym faktem jest zatem data nadania przesyłki, a nie jej otrzymanie przez adresata. Zgodzić się należy z twierdzeniem organu, iż ciężar dowodu nadania przesyłki w terminie obciąża nadającego. W przypadku jej nadania, jako przesyłka polecona, dowód taki posiada niewątpliwie nadawca i w przypadkach spornych powinien wykazać się umieszczoną na dowodzie nadania pieczęcią urzędu pocztowego. Jednocześnie jednak zauważyć trzeba, iż ustawodawca nie wprowadził w treści art. 57 § 5 pkt 2 wymogu nadania pisma listem poleconym. Dopuścił zatem możliwość przesłania go listem zwykłym. Potwierdzeniem oddania pisma jest w takim wypadku umieszczona na kopercie pieczęć poczty z widniejącą na niej datą. Dowód ten z chwilą otrzymania przesyłki jest w posiadaniu jej adresata. Z tego też względu obowiązkiem organu, który stwierdza czy odwołanie wpłynęło w terminie jest traktowanie tego dowodu z najwyższą starannością i zachowanie koperty z datą stempla pocztowego, w której pismo zostało przesłane. W sytuacji, gdy organ z przyczyn leżących po jego stronie nie jest w stanie przedstawić koperty pozwalającej na ustalenie bez cienia wątpliwości konkretnej daty nadania przesyłki w urzędzie pocztowym, niedopuszczalne jest wywodzenie niekorzystnych dla skarżącego skutków prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 16 listopada 2006r. sygn. akt I OSK 362/06 publ. LEX nr 291437). Błąd pracownika organu, który nie zachował koperty nie może skutkować niekorzystnymi skutkami prawnymi dla strony wnoszącej odwołanie. Kwestia ta była wielokrotnie podnoszona w doktrynie i orzecznictwie sądowym (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. I OSK 250/08 publ. LEX nr 537319). Nie uzasadnionym prawnie było zatem zachowanie organu odwoławczego, który wobec braku dowodu nadania odwołania, wbrew zapisowi art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. przyjął arbitralnie, jako wiążącą, datę odbioru przesyłki przez Wójta Gminy M. mimo, iż nie budziło wątpliwości, że była ona nadana za pośrednictwem urzędu pocztowego i znajdowała się w kopercie, a w sprawie nie występowały dowody jednoznacznie wskazujące na jej nadanie z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W ponownym postępowaniu rolą organu będzie podjęcie próby ustalenia, czy skarżący jest w posiadaniu dowodu nadania listu poleconego, gdyż wbrew stanowisku organu przedstawionemu w odpowiedzi na skargę, argumentacja skarżącego nie pozwala na bezsporne ustalenie, iż odwołanie zostało wysłane listem zwykłym. W sytuacji, gdy skarżący potwierdzi okoliczność nadania przesyłki listem zwykłym podtrzymując, iż nastąpiło to przed upływem ustawowego terminu organ zastosuje się do treści art. 57 § 5 pkt 2 K.p.a. przyjmując domniemanie, iż przesyłka nadana została z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy M. doręczonej stronie w dniu 24 stycznia 2011r. Dodatkowo wskazać należy, iż przepis art. 134 K.p.a. stanowiący podstawę kontrolowanego postanowienia nie zezwala organowi na "pozostawienie odwołania bez rozpoznania", ograniczając rozstrzygnięcie organu do stwierdzenia uchybienia terminu. W związku z dostrzeżonymi uchybieniami natury procesowej, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za stosowne, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzec jak w sentencji.