II SA/Go 252/12

Dnia 16 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2012 r. sprawy ze skargi A.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A.G. kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z [...] maja 2010 r. pełnomocnik A.G. – adwokat P.M. zwrócił się do Starosty o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie dotyczącej zwrotu części opłat za wydanie 598 kart pojazdów, pobranych przy rejestracji tych pojazdów, wniesionych w okresie pomiędzy [...] kwietnia 2004 r. a [...] kwietnia 2006 r. Strona wraz z wnioskiem złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik strony wskazał, że [...] maja 2010 r. A.G. zlecił mu odzyskanie nadpłaconej kwoty za wydanie 598 kart pojazdów. Pełnomocnik wyjaśnił, że [...] maja 2010 r. poinformował stronę o treści orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie dochodzenia zwrotu uiszczonej nadpłaty za wydane karty pojazdu w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza poinformował stronę, iż przedmiotowa sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej, gdyż pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu jest czynnością materialno-techniczną, a opłata nie została ustalona w drodze decyzji administracyjnej, lecz wynika wprost z przepisów prawa. Wyjaśnił także, iż poinformował swojego mandanta, że odmowa zwrotu opłaty za kartę pojazdu, która to opłata została pobrana na podstawie art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), stanowi czynność materialno-techniczną, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: P.p.s.a) i aby skutecznie zaskarżyć tę czynność należy poprzedzić złożenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 53 § 3 P.p.s.a. Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, że zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie: K.p.a), skoro wnioskodawca został błędnie pouczony o możliwości zaskarżenia odmowy zwrotu nadpłaty za zarejestrowane pojazdy to nie może ponosić ujemnych skutków wywołanych tym pouczeniem. Postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Starosta, na podstawie art. 59 § 1 K.p.a, odmówił A.G. przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem organu strona miała wiedzę i świadomość co do prawa żądania zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu, a w szczególności znała treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. U 6/04. Świadczy o tym treść pism kierowanych do organów administracji, a w szczególności pisma skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej w skrócie: SKO) z [...] marca 2010 r. Pomimo tej wiedzy strona przez ponad dwa lata nie podejmowała żadnych czynności w celu dochodzenia swoich praw. W zażaleniu na to postanowienie A.G. wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie strony, nie ponosi on winy w uchybieniu terminu albowiem nie posiadał wiedzy dotyczącej trybu zaskarżania czynności o charakterze materialno-technicznym, a Starosta w przesyłanych pismach nie pouczył strony w tym zakresie w sposób prawidłowy. SKO postanowieniem z [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie SKO wskazało, że zgodnie z oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 7 kwietnia 2011 r., II SA/Go 65/11 (uchylającym postanowienie SKO z [...] listopada 2010 r. nr [...] uchylające postanowienie Starosty z [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy A.G. przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i umarzające postępowanie - przyp. Sądu), którą związane są organy administracji publicznej rozpatrujące niniejszą sprawę, do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa zastosowanie mają przepisy K.p.a, regulujące tryb przywracania terminu dla dokonania czynności procesowych, w tym wskazanych w art. 58 i 59 K.p.a. Organ wskazał, że art. 58 § 1 K.p.a przewiduje, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a). SKO podało, że z okoliczności sprawy wynika, że 23 lutego 2007 r. strona otrzymała pismo Starosty informujące o odmowie zwrotu kwoty wpłaconej tytułem wydania kart pojazdu. Od tej daty biegł zatem 14-dniowy termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a, który nie został przez stronę zachowany z uwagi na brak wiedzy co do sposobu wniesienia środka zaskarżenia i błędne pouczenie w treści pisma Starosty co do sposobu dochodzenia opisanej wyżej kwoty. W związku z powyższym – w ocenie SKO – przyjąć należy, że 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, określony w art. 58 § 2 K.p.a, rozpoczął swój bieg od chwili, w której strona uzyskała wiedzę co do błędnego stanowiska Starosty w przedmiocie trybu dochodzenia nadpłaconych kwot za wydanie kart pojazdu. Zdaniem SKO taką wiedzę strona posiadała już w lutym 2010r., na co wskazuje treść pism adresowych do SKO z [...] lutego 2010 r. i [...] marca 2010 r., w których strona w sposób wyraźny kwestionuje prawidłowość stanowiska zajętego przez Starostę – zarówno pod względem merytorycznym, jak i formalnym. Między innymi, jak zaznaczyło SKO, w piśmie z [...] lutego 2010r. A.G. wskazał, że "Po ponownym przeanalizowaniu sprawy i powzięciu wiadomości o tym, iż Starosta ewidentnie naruszył procedurę w postępowaniu administracyjnym, niniejszym wnoszę o (...)". Tym samym SKO uznało, że co najmniej od 24 lutego 2010 r. strona posiadała wiedzę na temat błędnego pouczenia udzielonego przez Starostę w piśmie z [...] lutego 2010 r. i co najmniej z tym dniem ustała przyczyna uchybienia terminu przewidzianego do złożenia wniosku o wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Tymczasem wniosek ten złożony został dopiero w maju 2010 r. (pismo pełnomocnika strony z [...] maja 2010 r.), a zatem ze znacznym uchybieniem terminu. SKO zaznaczyło także, że kwestia trybu dochodzenia zwrotu opłat poniesionych tytułem wydania karty pojazdu została rozstrzygnięta już w 2008 r. uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., I OPS 3/07. Sprawa ta dotycząca wielu tysięcy osób – importerów używanych samochodów – była szeroko nagłośniona i komentowana w mediach, z których swoją wiedzę czerpał również A.G.. Zdaniem SKO przy ocenie staranności działania strony w tym zakresie uwzględnić należało również fakt, iż strona jest profesjonalistą w zakresie obrotu pojazdami importowanymi i przez szereg lat prowadziła działalność gospodarczą w tej branży. Odnosząc się natomiast do skutków braku prawidłowego pouczenia strony co do trybu zaskarżenia w piśmie Starosty z [...] lutego 2007 r. SKO stwierdziło, że przepis art. 112 K.p.a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem dotyczy on jedynie skutków błędnego pouczenia co do prawa wniesienia odwołania, powództwa lub skargi od decyzji i postanowień administracyjnych (art. 126 K.p.a). Skargę na powyższe postanowienie SKO złożył A.G.. Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8, 9, 58, 59 i 112 K.p.a, poprzez uznanie, że z własnej winy nie dochował terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia oraz zasądzenie od SKO kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej w wysokości 17 zł, od przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym. Skarżący nie zgadzając się z argumentacją SKO wskazał, że w pismach z [...] lutego 2010r. i [...] marca 2010r., domagał się wydania decyzji w sprawie nadpłaty a zatem w żaden sposób nie można z tego wywnioskować, iż miał świadomość co do prawidłowej procedury zaskarżania do sądu administracyjnego odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu stanowiącej czynność materialno-techniczną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a a nie decyzję. Zaznaczył, iż niewątpliwie gdyby był świadomy poprawnego trybu zaskarżania aktu z art. 3 § 2 pkt 4 K.p.a, domagałby się wydania takiego aktu a nie decyzji. W ocenie skarżącego analiza jego pism z [...] lutego 2010r. oraz z [...] marca 2010r. wskazuje też jednoznacznie, że wskazując na naruszenia procedury administracyjnej miał na uwadze brak pouczenia co do dalszego zaskarżania stanowiska organu. Innymi słowy przyczyną zawarcia przez skarżącego w piśmie z [...] lutego 2010r. ww. sformułowania, jest brak pouczenia organu co do dalszej możliwości zaskarżenia ww. odmowy zwrotu nadpłaconych opłat a nie świadomość co do poprawności składania skargi do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący podkreślił, że postępowanie administracyjne to nie postępowanie prowadzone na podstawie przepisów procedury cywilnej w sprawach gospodarczych. Zaznaczył przy tym, że postępowanie administracyjne nie rozróżnia stron postępowania na profesjonalistów prowadzących działalność gospodarczą i na nieprofesjonalistów. Nadto w ocenie skarżącego argument SKO, iż kwestia trybu dochodzenia zwrotu należności za opłaty uiszczone tytułem wydania karty pojazdu dotyczyła wielu tysięcy osób – importerów używanych samochodów była szeroko nagłośniona i komentowana w mediach, z których swoją wiedzę czerpał również skarżący, jest o tyle nie trafiony, iż SKO jeszcze w postanowieniu (wydanym w niniejszej sprawie) z [...] listopada 2010 r., nr [...] twierdziło, że do instytucji wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie mają zastosowania przepisy K.p.a. Stanowisko to jak wynika z wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 7 kwietnia 2011 r., II SA/Go 65/11 było błędne. Innymi słowy organ odwoławczy mimo, że sam ma problemy w procedowaniu co do charakteru prawnego instytucji jaką jest wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, wymaga aby osoba nie trudniąca się usługami prawnymi a jedynie importem samochodów używanych powinna posiadać pełną wiedzę co do skądinąd skomplikowanej procedury zaskarżania czynności materialno-technicznych wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skarżący zaznaczył także, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że przepis art. 112 K.p.a stosowany jest również do aktów z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a (wyrok WSA z 15 grudnia 2011 r., III SA/Wr 357/11). Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Niezbędnym staje się w pierwszej kolejności odniesienie się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 7 kwietnia 2011 r., II SA/Go 65/11. W wyroku tym Sąd przesądził kwestię procesowego charakteru czternastodniowego terminu do wezwania na piśmie organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. Sąd uchylając uprzednio wydane postanowienia, wskazał, że należy rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu, stosując w tym zakresie przepisy art. 58 i 59 K.p.a. W szczególności, jak wskazał Sąd, należy zbadać, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy strony, czy też było wynikiem okoliczności niezawinionych przez stronę oraz czy strona składając wniosek uczyniła to w terminie wskazanym w art. 58 § 2 K.p.a. Mając na względzie związanie oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku, wskazać należy, że zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: - uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy (brak winy nie musi być udowodniony); - wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; - dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (siedem dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu), który jest nieprzywracalny; - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. K.p.a wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. W rozpoznawanej sprawie wskazane wyżej przesłanki przywrócenia terminu zostały spełnione, w tym przesłanka, którą zakwestionowały organy - dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organy obu instancji przyjęły, iż wiedzę co do błędnego stanowiska Starosty w przedmiocie trybu dochodzenia nadpłaconych kwot za wydanie kart pojazdu, skarżący posiadał już w lutym 2010 r., na co wskazuje treść pism adresowanych do SKO z [...] lutego 2010 r. i [...] marca 2010 r., w których strona w sposób wyraźny kwestionuje prawidłowość stanowiska zajętego przez Starostę - zarówno pod względem merytorycznym, jak i formalnym. Organ odwoławczy zaznaczył, że w piśmie z [...] lutego 2010r. skarżący wskazał, że "Po ponownym przeanalizowaniu sprawy i powzięciu wiadomości o tym, iż Starosta ewidentnie naruszył procedurę w postępowaniu administracyjnym, niniejszym wnoszę o (...)". W związku z powyższym, w ocenie SKO, skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu w maju 2010 r., nie dochował siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Sąd nie podziela tego stanowiska. Przede wszystkim wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, z treści ww. pism skarżącego nie wynika, że posiadał on wówczas wiedzę na temat skutecznego zaskarżania czynności w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu, a więc, że musi być ono poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż z treści powyższych pism wynika, że skarżący domagał się wydania decyzji w sprawie nadpłaty. Wprawdzie w piśmie z [...] lutego 2010 r. wnosił o podjęcie działań w kierunku ostatecznego załatwienia sprawy, tj. wydania decyzji bądź uznania "roszczeń" w sprawie nadpłaconych należności, to jednak już w kolejnym piśmie z [...] marca 2010 r., w sposób wyraźny podtrzymał wniosek o wydanie decyzji "przyznającej należności z tytułu nadpłaconych za wydanie kart pojazdu, bądź decyzji odmownej" od której mógłby się odwołać, bądź zaskarżyć tę decyzję. Nie uprawnione jest zatem - w ocenie Sądu - twierdzenie SKO, że domagając się wydania decyzji, skarżący posiadał wiedzę w przedmiocie właściwego trybu dochodzenia nadpłaconych kwot za karty pojazdu. Trudno odmówić również racji stronie skarżącej, że wskazując w ww. pismach na naruszenia procedury administracyjnej, miał na uwadze brak pouczenia organu o obowiązującym trybie i sposobie złożenia skargi do sądu administracyjnego na omawianą czynność materialno-techniczną. Wobec powyższego nie można także przypisać skarżącemu świadomości w zakresie poprawności składania skarg do sądu administracyjnego po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, co oznacza, że skarżący uprawdopodobnił, że z braku informacji, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożył dopiero 26 maja 2010 r., czyli po uzyskaniu od pełnomocnika informacji w zakresie dochodzenia zwrotu uiszczonej nadpłaty za wydanie karty pojazdu. Uznać zatem należało, że organy administracji przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu nie uwzględniły istotnych okoliczności przemawiających za tym, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do usunięcia przedstawionych wyżej uchybień. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 cytowanej wyżej ustawy. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł, oraz koszty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w kwocie 17 zł.