IV SAB/Gl 59/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. G. na bezczynność Rektora Uniwersytetu A w K. w przedmiocie spraw studentów oddala skargę. W dniu 10 lutego 2012 r. J.G. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pismo nazwane "zażaleniem", w którym zaskarżyła bezczynność Rektora Uniwersytetu A w K., polegającą na nierozpoznaniu złożonego przez nią odwołania od decyzji z dnia [...] r. o odmowie przyznania stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012. Skarżąca wskazała na naruszenie art. 6, 7, 9, 14, 35, 36, 42 § 2, 63 § 4 i art. 227 k.p.a. oraz wniosła o wyznaczenie terminu wydania decyzji przez zaskarżony organ administracyjny oraz o wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych uchybienia terminu, a także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż przedmiotowe odwołanie złożyła w dniu 7 grudnia 2011 r., w związku z czym organ zobowiązany był je rozpoznać do dnia 9 stycznia 2012 r., zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. W tej dacie ze Studium Doktoranckiego na adres poczty elektronicznej otrzymała wiadomość, z której wynikało, że negatywna decyzja została utrzymana w mocy, oraz że odpowiedź w formie pisemnej zostanie wysłana na adres pocztowy. W związku z tym, iż decyzji tej nie otrzymała, w dniu 27 stycznia 2012 r. wezwała organ do jej wydania oraz wskazała na lekceważenie przepisów dotyczących dochowania terminów załatwienia sprawy. Decyzji tej nie otrzymała także w dniu 9 lutego 2012 r.. Zdaniem skarżącej z powyższego wynika, że organ nie stosuje się do przepisów prawa, co narusza m.in. art. 6 i 7 k.p.a. Podkreśliła, że w przypadku trudności z wydaniem decyzji w terminie organ powinien o tym ją zawiadomić, zgodnie z art. 36 k.p.a., podając przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy. Skarżąca podkreśliła, że w dniu 3 lutego 2012 r. ze Studium otrzymała drogą elektroniczną maila, którego treści nadal nie może uznać za decyzję administracyjną w rozumieniu przepisów prawa. W dniu 7 lutego ponownie drogą mailową wezwała organ do doręczenia decyzji administracyjnej na jej adres korespondencyjny. Zarządzeniem z dnia 13 lutego 2012r. skarga przekazana została Rektorowi Uniwersytetu A w K. w dniu 14 lutego 2012r., w trybie art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, celem nadania jej dalszego biegu. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości. Wyjaśnił, że w dniu 7 grudnia 2011 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z dnia [...] r. o odmowie przyznania jej stypendium doktoranckiego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prorektor ds. Edukacji [...] r. podjął decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] r. i przekazał tę informację do Studium Doktoranckiego, które poinformowało skarżącą o zapadłym rozstrzygnięciu drogą mailową w dniu 9 stycznia 2012 r. Decyzja w formie pisemnej została podpisana przez Prorektora w dniu 20 stycznia 2012 r. i była do odbioru w Studium Doktoranckim, o czym skarżąca została poinformowana drogą mailową w dniu 7 lutego 2012 r. Postąpiono tak, gdyż decyzję z dnia [...] r. skarżąca odebrała osobiście w tejże jednostce organizacyjnej Uczelni. Ostatecznie decyzja została przesłana skarżącej na adres domowy w dniu 9 lutego 2012 r. Z tą samą datą skarżąca wniosła "zażalenie" na bezczynność, które organ otrzymał w dniu 16 lutego 2012 r., a więc już po przesłaniu tej decyzji. Zatem skoro w dacie wniesienia skargi organ przestał być bezczynny to postępowanie sądowe w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe. W piśmie z dnia 19 kwietnia 2012r. skarżąca podtrzymała zarzuty skargi wskazując na naruszenie przepisów postępowania dotyczących terminowości załatwiania spraw. Z akt administracyjnych wynika, iż działający z upoważnienia Rektora Uniwersytetu A w K., Prorektor ds. Edukacji w dniu [...] r. wydał decyzję o odmowie przyznania J.G. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012. Od powyższej decyzji strona złożyła w dniu 7 grudnia 2011r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zatytułowany "odwołanie". W aktach administracyjnych znajduje się także decyzja organu z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję o nieprzyznaniu skarżącej stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2011/2012. Powyższa decyzja została doręczona stronie skarżącej w dniu 22 lutego 2012 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270) zwanej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzeknie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a. (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Przedmiotem skargi na bezczynność może być zatem niewydanie przez organ decyzji administracyjnej, postanowień o jakich mowa w punkcie 2 i 3 (postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie), innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Powyższe oznacza, że zaskarżenie bezczynności organu administracji jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji, postanowień, aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Skarga na bezczynność dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji publicznej aktów lub czynności w sprawach indywidualnych, a więc takich, które odnoszą się do konkretnego podmiotu i regulujących jego sytuację prawną. Nadto, jak wynika z treści art. 52 § 1 P.p.s.a., dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi skarżąca uczyniła bezczynność Rektora Uniwersytetu A w K. polegającą na nierozpatrzenia jej odwołania z dnia 7 grudnia 2011 r. od decyzji z dnia [...]r. o odmowie przyznania jej stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012. Zgodnie z art. 200 ust. 3 ustawy z dnia 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor. Natomiast w myśl art. 207 ust. 1 do takich decyzji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Oznacza to, że skarga mieści się w zakresie objętym właściwością sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.). Ponadto przed wniesieniem skargi skarżąca wezwała organ do wydania decyzji wskazując na naruszenie przepisów prawa. Zatem zaistniały podstawy do rozpatrzenia skargi. W literaturze i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął czynności, do której był prawnie zobowiązany (wyrok NSA z dnia 13 listopada 1998 r. Sygn. akt IV SAB 124/98, Lex nr 43729). W przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się zatem do sprawdzenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami k.p.a. Istotą żądania dochodzonego w skardze na bezczynność jest zobowiązanie organu przez sąd administracyjny do załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie (art. 149 P.p.s.a.). Uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a., sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa w terminie przez siebie wskazanym (art. 149 w zw. z art. 286 § 2 P.p.s.a.). Celem skargi na bezczynność organu jest zatem doprowadzenie do wydania przez organ decyzji (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt wydane zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania (wyrok NSA z dnia 16 marca 2000 r. sygn. akt I SAB 201/99, Lex nr 54517). Jednocześnie przyjdzie wskazać, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji publicznej sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie wniesienia skargi oraz w dacie orzekania. Skarga na bezczynność jest bowiem bezzasadna, co skutkuje jej oddaleniem, jeżeli w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności. Stan bezczynności, jako stan naruszenia prawa, trwa bowiem tak długo, jak długo organ nie załatwi sprawy lub nie podejmie innej czynności prawem przewidzianej, umożliwiającej kontynuowanie postępowania administracyjnego przed wniesieniem skargi. Jeżeli natomiast Sąd stwierdzi, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, lecz w dacie rozpoznania skargi przez Sąd organ wydał już stosowny akt lub podjął właściwą czynność w trybie autokontroli (art. 54 § 3 P.p.s.a.), wówczas przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy jest potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie, postępowanie sądowe staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (tak uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA nr 4/2009, poz. 63). W takiej sytuacji Sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 tej ustawy, to znaczy w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie, skoro ta została już wydana. Zgodnie z art. 54 § 1 P.p.s.a. skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Ustawa w przywołanym art. 54 § 1 wymaga zatem, aby skargi wnoszone były za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Oznacza to, że wpływ skargi bezpośrednio do sądu, nie wywołuje skutku w postaci wniesienia skargi. Skutek taki wywołuje dopiero jej przekazanie przez Sąd właściwemu organowi, a za datę wniesienia skargi uważa się dzień nadania tej skargi przez sąd do organu administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II FSK 1453/10, Lex nr 663264). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę bezpośrednio do Sądu, który odnotował jej wpływ w dniu 10 lutego 2012 r., a następnie skarga została nadana przez Sąd na adres Rektora Uniwersytetu A w K. w dniu 14 lutego 2012r. W tej sytuacji należało uznać, że dzień nadania skargi przez Sąd na adres organu jest dniem jej wniesienia. Tymczasem wniosek skarżącej z dnia 7 grudnia 2011 r. o ponowne rozpoznanie sprawy w dacie wniesienia skargi na bezczynność został już załatwiony. Prorektor ds. Edukacji w dniu [...] r. wydał bowiem decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie przyznania J.G. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2011/2012 r. Tym samym w dacie wniesienia skargi skarżony organ nie pozostawał już w bezczynności. Bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność, że decyzja ta została doręczona skarżącej dopiero w dniu 22 lutego 2012 r., a więc po wniesieniu skargi, bowiem art. 104 § 1 k.p.a. nie wiąże załatwienia sprawy z doręczeniem decyzji stronom postępowania. Decyzja wywiera wprawdzie skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia jej stronie, nie oznacza to jednak, by wcześniej decyzja ta nie istniała. Już z chwilą podpisania decyzji mamy bowiem do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy faktycznej i prawnej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt. I OSK 294/07 publik. w Internecie – CBOSA, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r. I OSK 216/10 Lex 672894,). Oznacza to, że w dniu wniesienia skargi organ nie pozostawał już w bezczynności, bowiem załatwił sprawę poprzez wydanie rozstrzygnięcia. W świetle powyższego Sąd uznał skargę za bezzasadną, skoro przed jej wniesieniem Rektor Uniwersytetu A w K. wydał stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.