III SA/Łd 1011/12

Dnia 28 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi L. Ć. i Z. Ć. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie przekazania wniosku oddala skargę. Pismem z dnia 17 lipca 2008 r. L. i Z. Ć. wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem na parkingu strzeżonym pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), a następnie umieszczonych na prowadzonym przez nich parkingu oraz o przyznanie wynagrodzenia za parkowanie przedmiotowych pojazdów. Postanowieniem z dnia [...]Nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. zwrócił stronie ww. wniosek z dnia 17 lipca 2008 r. Na to postanowienie wnioskodawcy wnieśli zażalenie. Postanowieniem z dnia [...]Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił ww. rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wydał postanowienie z dnia [...]Nr[...], którym zwrócił stronie wniosek. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone zażaleniem z dnia 23 grudnia 2010 r., w którym wniesiono o jego uchylenie lub zwrot do ponownego rozpoznania, wraz z zobligowaniem organu I instancji do uznania, iż był właściwy do wydania decyzji o przejściu pojazdów na rzecz Skarbu Państwa na podstawie obowiązujących przepisów z urzędu, po zawiadomieniu o depozycie, oraz przyznania stosownego wynagrodzenia za dozór i wykonywanie dozoru. Postanowieniem z dnia [...]Nr[...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]w sprawie zwrotu stronie wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiona została w dniu 6 grudnia 2011 r. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 20/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. bezzasadnie uznał postępowanie w sprawie wniosku strony z dnia 17 lipca 2008 r. za bezprzedmiotowe, czym naruszył art. 105 § 1 k.p.a. Natomiast postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., zostało wydane z naruszeniem art. 66 § 3 ww. ustawy z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do zwrotu przedmiotowego wniosku. Powyższy wniosek skarżących z dnia 17 lipca 2008 r. został wniesiony do organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy, to jest do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. wydał postanowienie z dnia [...]Nr[...]w sprawie przekazania Staroście [...] na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia wyjaśnił, że istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma wyrok z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06, którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszczał możliwość odjęcia prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny orzekł również, że § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 2 sierpnia 2002 r. jest niezgodny z art. 130a ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji podkreślił, iż w związku z nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym, art. 130a ust. 10 tej ustawy otrzymał brzmienie, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. W dniu 26 lipca 2012 r. L. i Z. Ć. wystąpili do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z pismem zatytułowanym "SKARGA". Wskazali, iż zaskarżają postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]Nr [...]w całości, zarzucając przedmiotowemu rozstrzygnięciu obrazę prawa materialnego, błędy w ustaleniach faktycznych, pominięcie obowiązujących przepisów prawa oraz wydawanie rozstrzygnięć z naruszeniem art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 180 i art. 181 ustawy - Kodeks cywilny, art. 6, art. 7. art. 8 i art. 77 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazali również, że zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. zostało wydane z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej wyrokiem III SA/Łd 20/12 WSA w Łodzi oraz zasady lex retro non agit z uwagi na zastosowanie w niniejszym postępowaniu przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. W związku z powyższymi zarzutami strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]Nr [...] w całości wraz ze zwrotem akt do organu l instancji, z nakazem przyznania wynagrodzenia za dozór i wykonywanie dozoru przez organ I instancji stronie skarżącej w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...]nr[...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził niedopuszczalność powyższego zażalenia. Organ odwoławczy uznał, iż intencją skarżących było złożenie zażalenia na ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, zgodnie z nieprawidłowym pouczeniem zawartym w ww. rozstrzygnięciu. Podkreślił, że co do zasady środkiem odwoławczym służącym zaskarżaniu postanowień jest zażalenie. Jednakże, stosownie do art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, kiedy kodeks tak stanowi. Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Ww. przepis nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na zawiadomienie o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością. Tym samym zażalenie Spółki z dnia 26 lipca 2012 r. organ uznał za niedopuszczalne. Na powyższe postanowienie L. i Z. Ć. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie art. 102 § 2 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 130a ust. 10 ustawy – Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 180 i art. 181 ustawy Kodeks cywilny, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., art. 65 § 1 w związku z art. 19 i art. 20 k.p.a., art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, "powagi rzeczy osądzonej wyrokiem III SA/Łd 20/12 WSA w Łodzi", zasady lex retro non agit poprzez zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje więc sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Na wstępie należy wskazać, że wyrokiem z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 20/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...], w sprawie zwrotu wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. w całości i umarzające postępowanie pierwszej instancji. Sąd stwierdził, że wniosek skarżących został wniesiony w dniu 17 lipca 2008 r. do organu właściwego do rozstrzygnięcia sprawy, to jest do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał ponadto, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. bezzasadnie uznał postępowanie w sprawie wniosku strony z dnia 17 lipca 2008 r. za bezprzedmiotowe, czym naruszył art. 105 § 1 k.p.a. Natomiast postanowienie ww. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zostało wydane z naruszeniem art. 66 § 3 ww. ustawy z uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do zwrotu przedmiotowego wniosku. Sąd powołał brzmienie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz.1377). Sąd wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt P 4/06 stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 ustawy w zakresie w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, a nadto niezgodność § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. z art. 130a ust. 11 ustawy i art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji. Zgodnie z dyspozycją § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 50, poz. 449) - do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów o likwidacji niepodjętych depozytów i nieodebranych rzeczy, stosuje się przepisy rozdziału 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Identycznie stanowi § 3 pkt 1 lit. b obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. Nr 48, poz. 237). Stosownie zaś do art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 11, poz. 23 ze zm.), organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór (...). Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że dniu 29 listopada 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę, sygn. akt I OPS 1/10, Lex nr 621105. W powyższej uchwale NSA przesądził, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto Sąd wskazał, że artykułem 1 pkt 10 lit. a-c, j, k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz.1018 ze zm.) dokonano zmiany treści art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010 r. Zmiany te dotyczyły m.in. tego, że obecnie orzeka się o przepadku pojazdu usuniętego z drogi (w przypadkach określonych w tym przepisie) na rzecz powiatu. Dodany też został art. 130a ust. 10 h ww. ustawy, z którego wynika, że koszty związane, m.in. z przechowywaniem pojazdu ponosi co do zasady właściciel tego pojazdu, przy czym decyzję w tym przedmiocie wydaje starosta. Przywołana wyżej ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw zawiera również regulacje międzyczasowe. Art. 13 tej ustawy stanowi, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Analiza powyższego przepisu międzyczasowego daje podstawę do stwierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów w przypadkach wymienionych w tym przepisie, ale także wtedy, gdy termin 6 miesięcy od dnia ich usunięcia upłynął przed dniem 11 czerwca 2009 r. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Organ I instancji wydając w dniu [...]postanowienie o przekazaniu wniosku z dnia 17 lipca 2008 r. Staroście [...]naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. Ponadto błędnie pouczył stronę o możliwości wniesienia zażalenia na to postanowienie. Podstawę wydania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] stanowił przepis art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tej normy prawnej, znowelizowanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18), która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Zmiana wprowadzona ww. ustawą nowelizującą polega na tym, iż na przekazanie podania nie przysługuje zażalenie. Pomimo, iż postanowienie organu I instancji zawierało pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 141 k.p.a., to w tym miejscu podkreślić trzeba, że organ odwoławczy może dokonać merytorycznej oceny postanowienia wydanego przez organ I instancji jedynie wtedy, gdy na taki akt środek zaskarżenia przysługuje. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie przysługuje na precyzyjnie określone przez ustawodawcę rozstrzygnięcia (...). Zatem prawo zażalenia wynika z elementu obiektywnego w postaci istnienia przewidującej je normy prawnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1048/11, LEX nr 1150626). Uznać więc należy, że przekazanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 23 lipca 2012 r. Staroście[...] wniosku skarżących z dnia 17 lipca 2008 r. jest niezaskarżalne w administracyjnym toku instancji, bowiem podstawę jego wydania stanowił przepis art. 65 § 1 k.p.a. Z treści tego przepisu wynika, że przekazanie podania organowi właściwemu nie wymaga wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej, postanowienia czy też innego aktu z zakresu administracji publicznej. Następuje ono jedynie w formie czynności materialno- technicznej, o podjęciu której organ ma obowiązek zawiadomić wnoszącego podanie i które nie podlega zaskarżeniu ( v. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 38/12, System Informacji Prawnej LEX nr 1120679). Należy wyjaśnić, że jeśli organ administracji publicznej, któremu została przekazana sprawa nie ustali, że jest właściwy w sprawie, obowiązany jest podjąć czynności wdrożenia sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego. Organ, któremu została przekazana sprawa nie jest zatem związany przekazaniem, co jednak nie oznacza bezczynności, a obowiązek prawny wdrożenia sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego (v. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 312, 313). W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. nie był zatem władny rozpoznać merytorycznie " skargi" strony z dnia 26 lipca 2012 r. na zawiadomienie o przekazaniu wniosku, które błędnie oznaczono jako postanowienie. W tej sytuacji postanowienie organu odwoławczego z dnia[...], stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, było wydane zasadnie i nie naruszało przepisów k.p.a. Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) , orzekł jak w sentencji. K.Ż.