I SA/Rz 1130/12
WyrokWSA w Rzeszowie2013-01-29
Skład orzekający: Jacek Surmacz, Tomasz Smoleń, Jarosław Szaro
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dotacja dla niepublicznej szkoły o uprawnieniach szkoły publicznej przysługuje na absolwentów szkoły w okresie wakacji letnich, po zakończeniu zajęć dydaktyczno-wychowawczych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, uznając, że dotacja dla niepublicznej szkoły o uprawnieniach szkoły publicznej powinna obejmować również absolwentów w okresie wakacji letnich, do końca roku szkolnego. Organy błędnie zinterpretowały pojęcie "faktycznej liczby uczniów", nie uwzględniając absolwentów, co stanowiło naruszenie prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy o zwrocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości przez niepubliczną szkołę "A" w Ch. za rok 2011. Organ I instancji stwierdził rozbieżność w liczbie uczniów, wliczając do niej absolwentów szkoły, co skutkowało obowiązkiem zwrotu części dotacji. Szkoła "A" wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o systemie oświaty oraz Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego "A" w Ch. kwotę 3.026 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń SO del. Jarosław Szaro Protokolant ref. st. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi "A" w Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2012r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji za 2011 rok pobranej w nadmiernej wysokości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego "A" w Ch. kwotę 3.026 (słownie: trzy tysiące dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego .
I SA/Rz 1130/12
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium) z dnia [...] września 2012r. nr [...], którą organ odwoławczy, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "A" w Ch. (dalej: "A") od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] - w sprawie zwrotu dotacji za 2011r. pobranej w nadmiernej wysokości; zobowiązującej "A" do wpłaty należności głównej w kwocie 20 865,46zł tytułem zwrotu części dotacji podmiotowej przekazanej z budżetu gminy w nadmiernej wysokości w 2011r. na realizację obowiązku szkolnego przez "B" w Ch. i należnych odsetek, liczonych jak dla zaległości podatkowych zgodnie z art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że organ I instancji motywując swoje rozstrzygnięcie zawarte we wspomnianej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012r. wywiódł, że "A" została przekazana w 2011r. z budżetu Gminy dotacja przedmiotowa w kwocie 530 253,80zł z przeznaczeniem na realizację obowiązku szkolnego przez "B" Ch. (dalej: "B"). W wyniku kontroli liczby uczniów, według stanu na pierwszy dzień lipca i sierpnia 2011r. organ stwierdził rozbieżność między liczbą uczniów wykazaną we wnioskach o dotację, a faktyczną liczbą wynikającą z księgi uczniów. Różnica pomiędzy tymi dwoma stanami wyniosła 34 osoby.
W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy, "A" podniosło, że wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na akt administracyjny Wójta Gminy z dnia [...] marca 2012r. nr [...], a ponadto że właściwie zostało dokonane obliczenie liczby uczniów za lipiec i sierpień 2011r., gdyż prawidłowo wliczono do liczby uczniów także liczbę absolwentów "B" w okresie wakacji w roku, w którym ukończyli oni szkołę.
Kolegium dalej wskazało, że organ I instancji zaskarżoną decyzję oparł na przepisach art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 251 i art. 252 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych). W myśl art. 252 ust. 1 pkt 2 tej ustawy dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych. Z kolei art. 252 ust. 3 stanowi, że dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania. Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 5).
Kwestie związane z funkcjonowaniem szkół niepublicznych reguluje ustawa z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 ze zm.; dalej: ustawa o systemie oświaty) w rozdziale 7: "Szkoły i placówki niepubliczne". Zgodnie z art. 90 ust. 1 tej ustawy niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. W myśl art. 90 ust. 2a dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, o której mowa w ust. 1 i 2, pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów, nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji. Zgodnie natomiast z art. 90 ust. 3c dotacje, o których mowa w ust. 1-3a, są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. W art. 90 ust. 4 ustanowiona jest dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego podstawa do wydania uchwały ustalającej tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa w ust. 1a i 2a-3b, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.
Na podstawie art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty Rada Gminy podjęła uchwałę z dnia [...] października 2010r. nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych prowadzonych na terenie Gminy oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystania. Uchwała ta została opublikowana w Dz.Urz. Woj. P. i stanowi akt prawa miejscowego.
"A" w dniu [...] lipca 2011r. oraz w dniu [...] sierpnia 2011r. złożyło informacje o faktycznej liczbie uczniów w "B", wskazując że liczba uczniów według stanu na dzień [...] lipca i [...] sierpnia 2011r. wynosi - 68. Formularz informacji o faktycznej liczbie uczniów stanowi załącznik nr 2 do cytowanej uchwały Rady Gminy, w której (§ 6 ust. 1) postanowiono, że organ prowadzący szkołę lub osoba upoważniona przez ten organ zobowiązane są do złożenia w Urzędzie Gminy w terminie do 15 każdego miesiąca informacji o faktycznej liczbie uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca, w którym ma być przekazana dotacja, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do Uchwały. W § 6 ust. 2 Uchwały postanowiono zaś, że liczba uczniów, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do obliczenia kwoty dotacji należnej szkole lub placówce na dany miesiąc. Nie ulega wątpliwości, że Uchwała, jako akt prawa miejscowego, wiążąca była dla "A". W związku z tym we wspomnianych informacjach za lipiec i sierpień 2001r. Towarzystwo było obowiązane podać faktyczną liczbę uczniów, zaś podana liczba 68 obejmuje także absolwentów "A", którzy zakończyli naukę w tej szkole w czerwcu 2011r. Wykładnia prawa dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa. Potwierdza to orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Bydgoszczy z 28 marca 2011r. I SA/Bd 1002/10 i wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012r. II GSK 42/11). Rozstrzygnięcie organu I instancji potwierdza również art. 90 ust. 2b w zw. z ust. 3c ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym dotacja przysługuje na każdego ucznia i jest przekazywana w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca, wobec czego wysokość dotacji uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów szkoły niepublicznej. Odmiennego stanowiska prezentowanego przez "A" nie można wywieźć także z art. 63 ustawy o systemie oświaty, który stanowi, że rok szkolny rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku.
W dniu 31 sierpnia 2012r. weszła w życie zmiana ustawy o systemie oświaty, wprowadzona ustawą z dnia 27 lipca 2012r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 979; dalej: ustawa zmieniająca), która wprowadziła w art. 90 ustawy o systemie oświaty nową jednostkę redakcyjną tj. punkt 2f w brzmieniu: "w przypadku szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w klasach (semestrach) programowo najwyższych kończą się w kwietniu lub czerwcu, dotacja, o której mowa w ust. 2a przysługuje również na każdego absolwenta szkoły w okresie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ukończył szkołę, do końca roku szkolnego, w którym absolwent ukończył szkołę". Wprowadzenie tego uregulowania potwierdza pogląd, że w okresie wcześniejszym nie było możliwości wypłacenia dotacji na absolwentów szkoły w okresie wakacyjnym. Ustawa zmieniająca w art. 3 zawiera przepis przejściowy, który pozwala na stosowanie nowych zasad tylko w odniesieniu do przypadków związanych z rokiem szkolnym 2011/2012.
Kwota dotacji zakwalifikowana przez organ I instancji do zwrotu jako pobrana w nadmiernej wysokości stanowi iloczyn liczby 34, stanowiącej różnicę pomiędzy liczbą uczniów wykazanych we wnioskach o dotację, a stanem rzeczywistym, wynikającym z księgi uczniów, przez dotację przysługującą na 1 ucznia. Końcowo Kolegium zauważyło że zaskarżona decyzja I instancji nie zawiera uzasadnienia prawnego, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: K.p.a.). Brak ten został uzupełniony przez organ odwoławczy, wobec czego zauważone uchybienie nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Kolegium z dnia [...] września 2012r. wniosło "A".
Wnosząc o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy,
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,
ewentualnie
3) skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP o treści:
a) czy przepisy ustawy o systemie oświaty - art. 90 w zw. z art. 63 - w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 27 lipca 2012r. były zgodne z art. 32 Konstytucji RP w rozumieniu, które nakazywało bez powodu traktować nierówno szkoły publiczne i niepubliczne oraz pozbawiały absolwentów szkół praw ucznia w okresie wakacji letnich,
b) czy przepisy ustawy o systemie oświaty - art. 90 w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 27 lipca 2012r. - czyniły zadość zasadom przyzwoitej legislacji, skoro dla uwyraźnienia intencji ustawodawcy konieczne było ich doprecyzowanie,
zarzuciło
naruszenie art. 63 w zw. z art. 90 ust. 2 ustawy o systemie oświaty poprzez przyjęcie, że dotacja oświatowa nie należy się dla absolwentów szkoły.
W uzasadnieniu podkreślono, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca dla skarżącego, narusza art. 63 i art. 90 ust. 2a ustawy o systemie oświaty oraz art. 32 Konstytucji RP. Podstawa udzielenia dotacji została określona przepisami art. 90 ust. 2a i 3c ustawy o systemie oświaty i dotacja przekazywana jest w dwunastu częściach, a przepisy nie przewidują różnicowania dotacji ze względu na miesiące wakacyjne. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej (dalej: Minister) z dnia 20 grudnia 2011r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, kwota części oświatowej subwencji ogólnej naliczana jednostkom samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy uwzględnia wszystkich uczniów wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, zarówno w szkołach publicznych, jak również niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych. Dotacja ta nie ulega pomniejszeniu o absolwentów. Taka sama regulacja była zawarta we wcześniejszych rozporządzeniach Ministra. W tej sytuacji dochodzi do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości, która nakłada na prawodawcę obowiązek równego przyznawania uprawnień i nakładania obowiązków na podmioty prawa charakteryzujące się wspólną cechą relewantną, istotną z punktu widzenia danej regulacji prawnej (np. wyrok TK z 9 czerwca 2010r. sygn. K 29/07). Art. 32 Konstytucji pozwala zasadnie oczekiwać, że szkoły niepubliczne będą traktowane analogicznie jak publiczne. Zgodnie z art. 63 ustawy o systemie oświaty rok szkolny rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie z dnia 17 stycznia 1995r. nr DP-022-51-94/IR wyjaśniło, że jako moment zakończenia uczęszczania ucznia do szkoły (w przypadku jej ukończenia) należy uznawać dzień 31 sierpnia. Takie stanowisko zostało potwierdzone w odpowiedzi Ministerstwa z 22 lipca 2009r. na interpelacje poselską nr 10222. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że brak jest podstaw do ograniczania wysokości dotacji na absolwentów szkoły niepublicznej; szkoła niepubliczna powinna otrzymywać dotację na absolwentów do dnia 31 sierpnia (wyrok NSA - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 20 marca 2002r. SA/Sz 1239/2001).
Ustawa o systemie oświaty nie zawiera normatywnej definicji ucznia i studenta, ale posługuje się, podobnie jak akty wykonawcze, tymi pojęciami (rozporządzenie MEN z 28 maja 2010r. w sprawie świadectw - Dz.U. Nr 97, poz. 624 ze zm.).
Organy obu instancji błędnie interpretują uchwałę Rady Gminy z dnia [...] października 2010r. Zdaniem "A" planowana liczba uczniów to liczba uczniów wykazywana we wniosku o udzielenie dotacji z budżetu gminy na dany rok budżetowy, a faktyczna liczba uczniów to liczba uczniów uczęszczających do szkoły (w okresie od 1 września do 31 sierpnia następnego roku), z wyłączeniem jedynie uczniów skreślonych ostateczną i podlegającą wykonaniu decyzją administracyjną o skreśleniu ucznia w trakcie roku szkolnego (M.Pilich Ustawa o systemie oświaty. Komentarz. ABC, 2012). Omawiana uchwała Rady Gminy nie zawiera w swojej treści określenia: "absolwent" ani też wyjaśnienia pojęcia faktycznej liczby uczniów. Interpretacja organów orzekających w niniejszej sprawie pozostaje w sprzeczności ze stanowiskiem Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie. (pismo z 9 lipca 2012r. nr WA-074/54/2012 i uchwała Nr XIV/3007/2012). Takie samo stanowisko prezentują inne regionalne izby obrachunkowe (uchwała RIO w Zielonej Górze z dnia 31 sierpnia 2004r. Nr 76/04). Podobnie wypowiedziała się RIO w Rzeszowie (uchwała z dnia 3 lipca 2012r. Nr XIV/3007/12) stwierdzając nieważność uchwały odmawiającej przyznania dotacji dla absolwentów szkół w okresie wakacji. Inne stanowisko prezentowała Najwyższa Izba Kontroli w wyniku kontroli dotacji w szkołach dla dorosłych. Z tego powodu podjęto się pilnego doprecyzowania ustawy.
Wbrew stanowisku Kolegium ustawa zmieniająca nie przesądza, że doprecyzowane normy mają zastosowanie dopiero od dnia wejścia w życie tej ustawy zmieniającej. Świadczy o tym uzasadnienie do projektu ustawy zmieniającej, gdzie jest napisane, iż nowelizacja jest potrzebna celem doprecyzowania przepisów dotacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Z mocy art. 90 ust. 1 ustawy o systemie oświaty niepubliczne przedszkola, w tym specjalne, szkoły podstawowe i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Dotacje dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, przysługują na każdego ucznia w wysokości nie niższej niż kwota przewidziana na jednego ucznia danego typu i rodzaju szkoły w części oświatowej subwencji ogólnej otrzymywanej przez jednostkę samorządu terytorialnego, pod warunkiem, że osoba prowadząca szkołę poda organowi właściwemu do udzielania dotacji planowaną liczbę uczniów nie później niż do 30 września roku poprzedzającego rok udzielania dotacji (art. 90 ust. 2a). Zgodnie z art. 90 ust. 4 organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji, o których mowa między innymi w ust. 2a, oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystywania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.
Rada Gminy, w oparciu między innymi o przepis art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, podjęła uchwałę z dnia [...] października 2010r. Nr [...] w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych prowadzonych na terenie Gminy oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania. Uchwała ta, po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Województwa jest aktem prawa miejscowego.
Kolegium akceptując tezę prezentowaną w orzecznictwie sądowo-administracyjnym: "Wysokość dotacji powinna odpowiadać faktycznej, rzeczywistej liczbie uczniów w chwili przekazywania dotacji" (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 marca 2011r. I SA/Bd 1002/10) oraz zapatrywanie o treści: "Zobowiązanie podmiotu prowadzącego przedszkole niepubliczne do złożenia informacji miesięcznej o liczbie uczniów według stanu na pierwszy dzień miesiąca, wskazanie terminu jej złożenia, skutków zaniechania jej złożenia, a także ustanowienie możliwości złożenia jej, jako zaległej, w późniejszym terminie, nie narusza granic upoważnienia zawartego w ustawie o systemie oświaty. Wysokość dotacji uzależniona jest od rzeczywistej liczby uczniów przedszkola niepublicznego. Stąd też jednostka samorządu terytorialnego, aby mogła realizować zadania oświatowe, musi mieć wiedzę odnośnie faktycznego stanu liczbowego uczniów. Źródłem tej wiedzy jest informacja od podmiotu prowadzącego przedszkole niepubliczne" (wyrok NSA z 29 lutego 2012r. II GSK 42/11), argumentuje że są one konsekwencją przepisu art. 90 ust. 2b w zw. z ust. 3c ustawy o systemie oświaty, a zgodnie z ust. 3c dotacje są przekazywane w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunek bankowy szkoły lub placówki. Kolegium akcentuje również, że w omawianej uchwale Rady Gminy z [...] października 2010r. jest mowa, w § 6.1, o "faktycznej liczbie uczniów". W § 6 ust. 2 jest zapisane, że liczba uczniów, o której mowa w ust. 1 stanowi podstawę do obliczenia kwoty dotacji należnej szkole lub placówce na dany miesiąc. W konsekwencji Kolegium wskazuje, że faktyczna liczba uczniów w okresie wakacji nie obejmuje absolwentów, którzy ukończyli naukę w danej szkole w czerwcu. W ocenie Kolegium takiej oceny nie zmienia art. 63 ustawy o systemie oświaty, stanowiący że rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku - a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku.
Powyżej przedstawione rozumowanie Kolegium dotknięte jest wadą natury metodologiczno-logicznej, a mianowicie z przyczyn, bliżej niewyjaśnionych, organ wskazał, że "faktyczna liczba" uczniów Gimnazjum w lipcu i sierpniu 2011r. nie obejmowała absolwentów, którzy zakończyli naukę w tej szkole w czerwcu 2011r. Zauważyć należy, że omawiana uchwała Rady Gminy z [...] października 2010r. nie wyjaśniła, co należy rozumieć przez pojęcie "faktyczna liczba uczniów", ustawowej czy normatywnej definicji "faktycznej liczby uczniów" nie zawiera również ustawa o systemie oświaty czy też inne ustawy czy akty podustawowe dotyczące systemu oświaty. Faktyczny, to zgodny z faktami, oparty na faktach, będący faktem, rzeczywisty, realny, istotny; zaś faktycznie to zgodnie z faktami, w istocie, rzeczywiście, niewątpliwie, naprawdę (Słownik Języka Polskiego pod redakcją naukową Mieczysława Szymczaka, PWN. Warszawa 1982. Tom I). Skoro ustawodawca dla potrzeb uregulowania danego zakresu stosunków społecznych nie zdefiniował normatywnie danego określenia to za w pełni uprawnione należy uznać przyjęcie treści takiego pojęcia zgodnie z językiem powszechnym. Obowiązkiem osoby prowadzącej daną placówkę jest wykazanie faktycznej liczby uczniów. Najpierw jednak trzeba ustalić co to oznacza, że dana osoba jest faktycznie uczniem danej placówki (Gimnazjum). Wbrew zapatrywaniu Kolegium art. 63 ustawy o systemie oświaty ma znaczenie dla ustalenia "faktycznej liczby uczniów". Jak już wspomniano z mocy art. 63 rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku - a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Mimo zakończenia nauki w szkole, szkoła nie zawiesza działalności; w okresie wakacji nauczyciele mają dyżury w budynku szkoły, organizują zajęcia rekreacyjne i popularnonaukowe dla uczniów, zaś absolwenci mimo iż ukończyli naukę, nadal są uczniami szkoły, mogą korzystać z prowadzonych w czasie wakacji zajęć rekreacyjnych i popularnonaukowych, dalej korzystają z uprawnień wynikających ze statusu ucznia danej szkoły (legitymacja uprawniająca do zniżek za przejazdy komunikacją publiczną, etc.). Te okoliczności korelują z innym elementem mechanizmu funkcjonowania szkół, a mianowicie że osoba prowadząca szkołę niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej ponosi koszty wynagrodzenia nauczycieli, koszty utrzymania budynku szkoły, inne koszty ogólne, a więc istnieje ciągłość w działaniu szkoły, również w tym ujęciu, że absolwenci do rozpoczęcia nowego roku szkolnego pozostają uczniami danej szkoły. Przy takim rozumieniu wykładanych przepisów faktyczna liczba uczniów Gimnazjum w okolicznościach niniejszej sprawy obejmowała również absolwentów. Błąd metodologiczny w rozumowaniu Kolegium polegał na nierozważeniu w pierwszej części wywodów znaczenia sformułowania "faktyczna liczba uczniów". W istocie Kolegium przyjęło, że absolwenci nie należną do tej liczby, przy czym swego stanowiska w tym zakresie nie uzasadniło. Gdyby w sposób domyślny przyjąć kryterium pobierania nauki, to również nieabsolwenci szkoły w okresie wakacji nauki, sensu stricto, nie pobierają. Wykładnia zaprezentowana przez Sąd nie może być również zwalczona poprzez argument przywołany w uzasadnieniu decyzji Kolegium, że ustawa zmieniająca ma, według Kolegium charakter normatywny, mający zastosowanie do stanów faktycznych od 1 września 2012r. Wymaga wskazania, że nie każda zmiana przepisów prawa jest zmianą o charakterze prawotwórczym (normatywnym), lecz nowelizacja danego przepisu prawa może mieć także charakter redakcyjny i porządkujący (uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 14 marca 2011r. II FPS 8/10 oraz orzecznictwo powoływane w A.Bielska-Brodziak, Z.Tobor Zmiana w przepisach jako argument w dyskursie interpretacyjnym, "Państwo i Prawo" 2009, Nr 9, s.19-27 i T.Grzybowski, Zmiana tekstu prawnego, a zmiana normatywna, "Państwo i Prawo" 2010, Nr 4, s.42-51). Należy więc podkreślić, że założenie nowości normatywnej treści przepisów powinno być postrzegane jako wzruszalne domniemanie interpretacyjne. Każda zmiana przepisów prawa powinna być więc uznawana za zmianę znaczącą, mającą walor normatywny, chyba że da się zgromadzić wystarczająco mocne argumenty przemawiające za tezą przeciwną" (B.Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s.114; L.Leszczyński, w: System Prawa Administracyjnego, red. R.Hauser, Z.Niewiadomski, A.Wróbel, t. 4; L.Leszczyński, B.Wojciechowski, M.Zirk -Sadowski, Wykładnia w prawie administracyjnym, Warszawa 2012, s.224-225). Kolegium błędnie przyjęło, że wprowadzona zmiana przepisu art. 90 ustawy o systemie ustawy o systemie oświaty, poprzez dodatnie ust. 2f o brzmieniu "W przypadku szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, w których zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w klasach (semestrach) programowo najwyższych kończą się w kwietniu lub w czerwcu, dotacja o której mowa w ust. 2a przysługuje również na każdego absolwenta szkoły w okresie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ukończył szkołę, do końca roku szkolnego, w którym absolwent ukończył szkołę" jest zmianą normatywną. Wskazało, że art. 3 ustawy zmieniającej zawiera przepis przejściowy, który pozwala na stosowanie nowych zasad tylko w odniesieniu do przypadków związanych z rokiem szkolnym 2011/2012. Jest to argumentacja nieprzekonująca, ponieważ istnieją na tyle ważkie argumenty, aby wykazać że omawiana zmiana art. 90 ustawy o systemie oświaty nie miała charakteru normatywnego, a tylko doprecyzowujący. Niezwykle istotne jest sięgnięcie do uzasadnienia poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty (czyli projektu ustawy zmieniającej) - druk sejmowy nr 589, dostępny na stronach internetowych Sejmu RP. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej czytamy, że celem projektowanej nowelizacji jest doprecyzowanie przepisów ustawy o systemie oświaty w taki sposób, aby nie budziła żadnych wątpliwości podstawa prawna do udzielania dotacji na absolwentów szkół kończących zajęcia dydaktyczno-wychowawcze w kwietniu lub czerwcu, w okresie od miesiąca następującego po miesiącu, w którym ukończyli szkołę do końca roku szkolnego. Zauważono również że naliczana jednostkom samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy i przekazywana w 12 ratach kwota części oświatowej subwencji ogólnej uwzględnia wszystkich uczniów wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy, zarówno w szkołach publicznych jak również w szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkoły publicznej i nie ulega pomniejszeniu o absolwentów w okresie od ukończenia szkoły do końca roku szkolnego. Sięganie do motywów proponowanych zmian przepisów prawa, które - co należy podkreślić - w zakresie zmiany art. 90 ustawy o systemie oświaty, poprzez dodatnie ust. 2f w kształcie proponowanym w projekcie zostały uchwalone i obowiązują - jest o tyle uzasadnione, że nosi to znamiona niejako wykładni autentycznej, a więc umożliwia odczytywanie intencji ustawodawcy i charakteru wprowadzanych zmian. Przytoczone fragmenty uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej nie tylko wskazują na charakter doprecyzowujący, ale poszerzone są o dowody, że to jedynie doprecyzowanie, ponieważ absolwenci szkół wszystkich rodzajów uwzględniani są w subwencji ogólnej jednostki samorządu terytorialnego, z której - w zakresie części oświatowej - dotowane są szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych.
Przytoczone wyżej okoliczności wskazują, że doszło w postępowaniu administracyjnym do naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 2, ust. 3 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 90 ust. 2a ustawy o systemie oświaty i § 6 ust. 1 i 2 uchwały Rady Gminy z dnia [...] października 2010r. Naruszenie to ma charakter naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), co obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Kolegium. Sąd stwierdzając, że jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy uchylił również decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2011r., którą Kolegium, zaskarżoną decyzją, utrzymało w mocy, gdyż również decyzja wydana przez organ I instancji naruszała prawo w ten sposób jak decyzja Kolegium (art. 135 p.p.s.a.).
Sąd orzekł o niewykonywaniu uchylonych decyzji (art. 152 p.p.s.a.), a także o kosztach postępowania sądowego (art. 200 p.p.s.a.), na które to koszty składają się: wpis, uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa oraz koszty zastępstwa procesowego "A" przez radcę prawną (§ 6 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło