I SA/Bk 363/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznanie się z oryginałami dokumentów oddala skargę. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] września 2012 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] czerwca 2012 r., nr [...], w którym odmówiono Pani J. B. (dalej "Skarżąca") jako stronie postępowania umożliwienia zapoznania się z wymienionymi w tym postanowieniu dokumentami. Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z [...] maja 2012 r., nr [...] Dyrektor UKS wyłączył z akt postępowania kontrolnego nr [...], prowadzonego wobec Skarżącej, dokumenty w postaci: umów leasingu zawartych pomiędzy E. S.A. we W. a leasingobiorcami, pisma MSWiA, 3 faktur VAT oraz części dokumentów włączonych do akt sprawy postanowieniem tego organu z [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dokumentach tych zawarte są informacje, których nieuprawnione ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes publiczny wyrażający się ochroną interesów obywateli. Wyłączone dokumenty zawierają bowiem treści dotyczące innych podatników niż kontrolowana. Wnioskiem z 1 czerwca 2012 r. Skarżąca zwróciła się do organu o umożliwienie zapoznania się z oryginałami dokumentów wyłączonymi postanowieniem z [...] maja 2012 r. oraz sporządzenia ich kopii. Wskazała, że dokumenty te mają istotne znaczenie dla ochrony jej interesów, w tym dla złożenia wniosków dowodowych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor UKS włączył do akt część dokumentów wyłączonych postanowieniem z [...] maja 2012 r., wskazując, że ukryto w nich dane dotyczące danych osobowych, cen sprzedanych towarów i innych rozliczeń finansowych dotyczących podatników nie będących kontrahentami Skarżącej, bądź transakcji, w których Skarżąca nie występowała jako jedna ze stron. Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor UKS odmówił Skarżącej umożliwienia zapoznania się z wymienionymi w nim dokumentami wyłączonymi z akt postępowania kontrolnego postanowieniem z [...] maja 2012 r. pozyskanymi z akt sprawy [...] i sprawy [...], a także odmówił jej umożliwienia zapoznania się z informacjami ukrytymi zawartymi w dokumentach włączonych postanowieniem Dyrektora UKS z [...] czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia utrzymując w mocy powyższe postanowienie z [...] czerwca 2012 r. wskazał, że w interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację. Wyjaśnił też, że przedmiotowe dokumenty zostały wcześniej włączone do akt sprawy z akt innego postępowania prowadzonego przez organ kontroli skarbowej. Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) informacje gromadzone i przetwarzane w ramach kontroli skarbowej stanowią tajemnicę skarbową. Zauważył jednak, że wobec strony postępowania nie chroni się informacji stanowiących tajemnicę skarbową, gdy dotyczą one strony postępowania. Natomiast dostęp do innych informacji uzyskanych przez pracowników organu podatkowego w związku z czynnościami służbowymi podlega ograniczeniu właśnie między innymi ze względu na ochronę interesu publicznego. W interesie publicznym leży wyłączenie jawności przedmiotowych dokumentów, skoro dotyczą one podmiotów, wobec których nie toczy się przedmiotowe postępowanie, a zawierają one w znacznej części informacje objęte tajemnicą skarbową. Ponadto organ stwierdził, że na obecnym etapie postępowania nie zachodziła konieczność wykorzystania tych dokumentów w przedmiotowym postępowaniu. Na podstawie art. 179 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej "o.p.") organ przyjął, że skoro organ podatkowy jest umocowany do wyłączenia z akt sprawy dokumentów ze względu na interes publiczny, to istnieje też możliwość pozbawienia dostępu strony tylko do części dokumentu. W związku z tym uznał za prawidłowe działanie organu pierwszej instancji polegające na umożliwieniu Skarżącej zapoznania z dokumentami z jednoczesnym ukryciem części ich treści zawierających dane dotyczące innych osób. Organ odwoławczy dostrzegł wady proceduralne w postępowaniu organu I instancji, skutkujące wydaniem i funkcjonowaniem w obrocie prawnym dwóch sprzecznych postanowień z [...] maja 2012 r. i z [...] czerwca 2012 r., które z uwagi na niezaskarżalność nie mogą z tego obrotu zostać wyeliminowane. Stwierdził jednak, że popełnione błędy proceduralne nie wpłynęły na możliwość realizacji praw Skarżącej. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem Skarżąca, działając przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego tj.: - art. 179 § 1 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że interes publiczny wyłącza umożliwienie stronie zapoznania się z pełną treścią dokumentów włączonych do akt sprawy, w zakresie zawierającym dane osobowe osób trzecich, które chciałaby ona przesłuchać w charakterze świadka, - art. 123 § 1 o.p. polegające na odmówieniu Skarżącej czynnego udziału w sprawie i uniemożliwienie jej zapoznanie się z pełną treścią włączonych do akt sprawy dokumentów, w tym danych osobowych osób trzecich, a w konsekwencji uniemożliwienia złożenia wniosków dowodowych o przesłuchanie tychże osób trzecich w charakterze świadka, których zeznania mają istotne znaczenie dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zasadniczy spór w sprawie dotyczy zakresu czynności świadczonych przez Skarżącą na rzecz osób trzecich – kontrahentów B. i K. P. Organ twierdzi, że Skarżąca świadczyła usługi polegające na kierowaniu tych osób do firm leasingowych i świadczeniu usług pośrednictwa w zawieraniu umów leasingu, a Skarżąca temu zaprzecza. Skarżąca chce w związku z tym złożyć wniosek dowodowy o przesłuchanie osób, które, zdaniem organu, kierowała ona do firm leasingowych lub pośredniczyła w zawieraniu ich umów leasingu. Utajnienie danych osobowych świadków uniemożliwia Skarżącej zgłoszenie wniosków dowodowych o ich przesłuchanie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Regulacje zawarte w art. 178 o.p. w powiązaniu z dwiema zasadami postępowania podatkowego: zasadą względnej jawności postępowania oraz z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.) stanowią gwarancję nieskrępowanego udziału strony w każdym stadium postępowania podatkowego, poprzez udostępnianie jej akt postępowania. Zasada dostępu do akt postępowania znajduje jednak ograniczenie w treści art. 179 o.p., który stanowi, że przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 30 marca 2012 r. stwierdził, że interesem publicznym w rozumieniu art. 179 o.p. jest dobro osób trzecich, których dotyczą wyłączone z akt sprawy dokumenty. Zdaniem NSA, ochronę danych objętych tajemnicą skarbową identyfikujących podatników niezwiązanych ze sprawą, które ujęte są w wyłączonych materiałach należy zakwalifikować jako interes publiczny (II FSK 1876/10). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko i stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadną była odmowa Skarżącej umożliwienia zapoznania się z oryginałami żądanych przez nią dokumentów, gdyż ich ujawnienie stanowiłoby zagrożenie dla interesu osób niezwiązanych bezpośrednio z postępowaniem w tej sprawie. Chodzi w szczególności o dane osobowe, ceny towarów i rozliczenia finansowe dotyczące podatników niebędących kontrahentami Skarżącej. Dokumenty te zostały wyłączone z akt postępowania kontrolnego postanowieniem z [...] maja 2012 r., a wyłączenie nastąpiło ze względu na interes publiczny. Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. organ włączył te dokumenty do akt sprawy, jednak wyłączył jawność części dokumentów. Zgodzić się też trzeba z organem, że w przedmiotowej sprawie zasadnym było postępowanie polegające na umożliwieniu Skarżącej zapoznania się z dokumentami, przy jednoczesnym ukryciu części ich treści zawierających dane dotyczące innych osób. Jak wskazał WSA w Białymstoku w cyt. przez organ wyroku z 17 września 2008 r., I SA/Bk 229/08, skoro uprawnienia organu podatkowego rozciągają się tak daleko, że można z akt sprawy wyłączyć cały dokument, to możliwe jest też pozbawienie dostępu strony tylko do części dokumentu. Patrząc z perspektywy art. 31 ust. 3 Konstytucji RP działanie takie jest w zasadzie obligatoryjne, zaś granica nieodzownego ograniczenia prawa strony oscyluje wokół kryterium osiągnięcia celu w postaci ochrony interesu publicznego. W ocenie Sadu, działanie to zapewniło w kontrolowanej sprawie w sposób możliwie najpełniejszy realizację zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Trzeba zauważyć, że Skarżąca we wniosku z 1 czerwca 2012 r. zażądała umożliwienia zapoznania się z wszystkimi dokumentami wyłączonymi postanowieniem z [...] maja 2012 r. (wniosek ten został częściowo zrealizowany w postanowieniu z [...] czerwca 2012 r.). Dopiero w skardze wskazano, że Skarżąca chce złożyć wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadków osób, które (według organu) miała kierować do firm leasingowych lub pośredniczyć przy zawieraniu przez nie umów leasingu, a zapoznanie się z dokumentami (nie wskazano, o jakie konkretnie dokumenty - w których ukryto dane osobowe – chodzi) ma umożliwić uzyskanie danych osobowych tych podmiotów. W tych okolicznościach organ w zaskarżonym postanowieniu odniósł się jedynie do wniosku z 1 czerwca 2012 r., nie miał natomiast możliwości wypowiedzenia się co do twierdzeń sformułowanych w skardze. W tym względzie należy tylko zauważyć, że wyłączenie jawności pewnych dokumentów, w szczególności danych osobowych – wbrew twierdzeniu Skarżącej – nie stoi na przeszkodzie złożeniu przez nią wniosków dowodowych. Istnieje bowiem możliwość sformułowania wniosku dowodowego w taki sposób, aby zidentyfikować podmiot, o którego przesłuchanie Skarżąca wnioskuje, bez wymieniania go z nazwy, czy też z imienia i nazwiska. Skarżąca może mieć dostęp do tego materiału, z ograniczeniem jedynie możliwości poznania niektórych danych. Trzeba zatem stwierdzić, że wydając zaskarżone postanowienie organ nie naruszył przepisów art. 179 § 1, ani art. 123 § 1 o.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.