I SA/Po 124/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów złożonych w sprawie postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...], nr [...], zabezpieczył na majątku "X." sp. z o.o. z siedzibą w A. kwotę zaległości podatkowej w podatku akcyzowym ([...] zł plus odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł). Jako przesłankę uzasadniającą dokonanie zabezpieczenia wskazano m.in. przepis art. 154 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. - dalej w skrócie: "u.p.e.a."), stanowiący m.in., że zabezpieczenia dokonuje się w szczególności wtedy gdy stwierdzono, że zobowiązany nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art. 39 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p."), mimo wezwania do jego złożenia albo nie wskazał w złożonym oświadczeniu wszystkich rzeczy lub praw podlegających ujawnieniu. Powyższe okoliczności w połączeniu ze znaczną wysokością zobowiązania podatkowego powstałego w miesiącach luty i maj 2007 r. oraz luty, kwiecień i wrzesień 2008 r., które nie zostało wykonane w terminie, zdaniem organu, mogą rodzić obawy, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane dobrowolnie. W oparciu o powyższą decyzją, wierzyciel - Dyrektor Izby Celnej w P. - w dniu [...] wystawił zarządzenie zabezpieczenia nr [...]. Postępowanie zabezpieczające z wniosku wierzyciela prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. Pismem z dnia [...] Spółka wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie zabezpieczające, wskazując na naruszenie art. 33 pkt 6, 8 i 10 u.p.e.a. z uwagi na niedopuszczalność zabezpieczenia w trybie administracyjnym, zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego oraz niespełnienie wymogów określonych w art. 156 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Jednocześnie strona wniosła o uchylenie zarządzenia zabezpieczenia nr [....]. Dyrektor Izby Celnej w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając w charakterze wierzyciela, uznał za niedopuszczalny zarzut określony w art. 33 pkt 6 u.p.e.a., tj. zarzut niedopuszczalności zabezpieczenia w trybie administracyjnym oraz za nieuzasadniony zarzut określony w art. 33 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienie wymogów określonych art. 156 § 1 pkt 9 powołanej ustawy. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że Spółka wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...], nr [...], stanowiącej podstawę do wydania zarządzenia zabezpieczenia z dnia [...], nr [...], co skutkowało tym, że wierzyciel, na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a., był zobowiązany do wydania postanowienia o niedopuszczalności zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt 6 u.p.e.a. w niniejszej sprawie. Uznając za nieuzasadniony zarzut określony w art. 33 pkt 10 u.p.e.a. organ stwierdził, że zarządzenie zabezpieczenia nr [...] z dnia [...] jest dokumentem urzędowym zawierającym wszystkie elementy określone w art. 156 § 1 u.p.e.a., w tym wskazanie sposobu i zakresu zabezpieczenia (pole "F" zabezpieczenia). Podkreślono, że w treści kwestionowanego zarządzenia wskazano rodzaje (sposoby) dokonania zabezpieczenia przez organ egzekucyjny, przewidziane w art. 164 u.p.e.a. Ponadto podniesiono, że na mocy art. 158 u.p.e.a. organ egzekucyjny może stosować kilka sposobów zabezpieczenia. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 33 pkt 8 u.p.e.a. dotyczącego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zarzut ten podlega rozpatrzeniu w trybie przewidzianym w art. 34 § 4 u.p.e.a., co oznacza, że postanowienie w tym zakresie wyda organ egzekucyjny po uprawomocnieniu się postanowienia wydanego w niniejszej sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka w zażaleniu z dnia [...] zakwestionowała ustalenia organu I instancji w zakresie uznania za nieuzasadniony zarzut określony w art. 33 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienia wymogów określonych w art. 156 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Argumentując zażalenie Spółka podniosła, że sporne zarządzenie zabezpieczenia nie spełnia wymogów określonych w art. 156 § 1 pkt 9 u.p.e.a., albowiem nie określa sposobu zabezpieczenia. Zdaniem strony żalącej się przez wskazanie sposobu zabezpieczenia należy rozumieć wskazanie określonego sposobu zabezpieczenia dla danego postępowania zabezpieczającego. Natomiast wymienienie wszystkich możliwych sposobów zabezpieczenia określonych w u.p.e.a. nie jest wskazaniem sposobu zabezpieczenia. Spółka zaznaczyła, że powyższa argumentacja znajduje swoje potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 2089/10. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że kwestionowane zarządzenie zabezpieczenia zostało sporządzone prawidłowo, albowiem wskazano w nim możliwe do zastosowania środki zabezpieczające, a u.p.e.a. nie zakazuje kumulatywnego bądź zamiennego ich stosowania. Zaznaczono, że niemożliwe jest przed wszczęciem postępowania zabezpieczającego precyzyjne określenie środków zabezpieczających, których zastosowanie w pełni zrealizuje wydane zarządzenie zabezpieczenia. Na poparcie swojego stanowiska powołano się na treść wyroku WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 728/06, zgodnie z którym, wskazanie w zarządzeniu zabezpieczenia środków egzekucyjnych, które organ egzekucyjny może zastosować dla skutecznego zabezpieczenia należności wyczerpuje obowiązek wierzyciela co do określenia sposobu zabezpieczenia i jego zakresu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "X." Spółka z o.o., reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 9 i art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 166b u.p.e.a., poprzez wadliwe wydanie zarządzenia zabezpieczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W argumentacji skargi Spółka powieliła swoje stanowisko zawarte w zarzutach i zażaleniu. W jej opinii, wydane w sprawie zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...], nr [...], nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 156 § 1 pkt 9 u.p.e.a., gdyż nie wskazuje sposobu zabezpieczenia i jako takie powinno zostać uchylone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. uznał stanowisko strony skarżącej za nieuzasadnione i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a.") sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Wobec powyższego, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mającym mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem kwestionowane postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wystawione przez Dyrektora Izby Celnej w P. zarządzenie zabezpieczenia z dnia [...], nr [...], zawiera sposób i zakres zabezpieczenia, którego treść może stanowić podstawę zarzutu wymienionego w art. 33 pkt 10 u.p.e.a. W ocenie strony skarżącej przedmiotowe zarządzenie zabezpieczenia jest wadliwe, gdyż nie wskazuje sposobu i zakresu zabezpieczenia, a jedynie wymienia wszystkie możliwe sposoby zabezpieczenia określone w ustawie egzekucyjnej. Z kolei, zdaniem organu, zarządzenie zabezpieczenia, nr [...], z dnia [...] jest prawidłowe i odpowiada wszelkim wymogom formalnym określonym w art. 156 § 1 u.p.e.a, wymieniając możliwe sposoby zabezpieczenia zawarte w formularzu. Na wstępie niniejszego wywodu wskazać należy, że zarządzenie zabezpieczenia powinno zawierać wszystkie elementy wyszczególnione w treści art. 156 § 1 u.p.e.a. Brak jednego z nich, bądź też nieprawidłowe wypełnienie zarządzenia zabezpieczenia może stanowić podstawę do zwrotu tego zarządzenia wierzycielowi w formie postanowienia organu egzekucyjnego, wydanego na podstawie art. 157 § 1 u.p.e.a. lub zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego określonego w art. 33 pkt 10 w zw. z art. 166b u.p.e.a. Zgodnie z art. 156 § 1 u.p.e.a. zarządzenie zabezpieczenia zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego, jego adresu, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej na wynagrodzeniu za pracę zobowiązanego - oznaczenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adres, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) podanie treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu, podstawy prawnej tego obowiązku, a w przypadku zabezpieczania należności pieniężnej - także określenie jej wysokości; 4) wskazanie podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku; 5) wskazanie okoliczności świadczących o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji; 6) datę wydania zarządzenia zabezpieczenia, nazwę wierzyciela, który je wydał, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego, a także odcisk pieczęci urzędowej; 7) klauzulę organu egzekucyjnego o przyjęciu zarządzenia zabezpieczenia do wykonania; 8) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów; 9) sposób i zakres zabezpieczenia. W myśl § 2 art. 156 u.p.e.a., w przypadku zabezpieczenia należności pieniężnych, zarządzenie zabezpieczające, o którym mowa w § 1, sporządza się według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wzór zarządzenia zabezpieczenia powinien zawierać dane, o których mowa w § 1, a ponadto umożliwiać elektroniczne przetworzenie danych. Nie budzi wątpliwości, że kwestionowane przez skarżącą Spółkę zarządzenie zabezpieczenia sporządzono według wzoru stanowiącego załącznik nr 23 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). W części "F" zarządzenie zabezpieczenia zawiera wskazanie, że zabezpieczenie należności może być dokonane przez: 1. zajęcie pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych lub ruchomości; 2. obciążenia nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową, w tym przez złożenie dokumentów do zbioru dokumentów w przypadku nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej; 3. obciążenie statku morskiego zastawem wpisowym do rejestru okrętów; 4. ustanowieniem zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej albo której księga wieczysta zginęła lub uległa zniszczeniu; 5. ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej. Taki sposób zabezpieczenia został określony w art. 164 § 1 u.p.e.a. Stosownie do tego przepisu organ administracyjny, z zastrzeżeniem § 2, po wydaniu zarządzenia zabezpieczenia dokonuje zabezpieczenia należności pieniężnej w sposób wyżej określony. Podkreślenia wymaga, że określenie sposobu zabezpieczenia polega na wskazaniu, w jaki sposób zabezpieczenie ma być dokonane. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, wymienione w kwestionowanym zarządzeniu środków zabezpieczenia, które organ egzekucyjny może zastosować, przy uwzględnieniu art. 158 u.p.e.a., wyczerpuje obowiązek wierzyciela co do wskazania sposobu zabezpieczenia i jego zakresu (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1759/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 728/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, uznać należy, że nawet w sytuacji gdy organ wskaże (pozostawi) w części "F" zarządzenia zabezpieczenia wszystkie sposoby zabezpieczenia należności przewidziane we wzorze, to takie zarządzenie nie jest wadliwe samo w sobie. W opinii Sądu treść takiego aktu nie narusza bowiem prawa w istotny sposób, gdyż co do zasady spełnia podstawowe wymogi wynikające z treści przepisu art. 156 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Wprawdzie pożądane byłoby, aby w niniejszej sprawie zarządzenie było możliwie zindywidualizowane do potrzeb danego postępowania i sytuacji strony, ale niedopełnienie tego wymogu nie dyskwalifikuje w istocie przedmiotowego zarządzenia. Dla przykładu organ w spornym zarządzeniu podał jako jeden ze sposobów zabezpieczenia obciążenie statku morskiego zastawem wpisanym do rejestru, podczas gdy z akt sprawy nie wynika, aby zobowiązany był właścicielem takiego statku. Sąd widząc powyższe mankamenty ma świadomość, że taki sposób zabezpieczenia nie zostanie raczej zrealizowany w niniejszej sprawie. Nie można jednak tracić z pola widzenia celu postępowania zabezpieczającego, czyli zagwarantowania wyegzekwowania w przyszłości ciążącego na zobowiązanym obowiązku w każdy możliwy, a jednocześnie zgodny z prawem, sposób. Uchylenie zatem przedmiotowego zarządzenia zabezpieczenia tylko z tego względu, że wierzyciel wskazał w nim zbyt wiele sposobów zabezpieczenia, w tym taki, który ewentualnie nie będzie mógł być zastosowany w sprawie, stałoby w sprzeczności z celem postępowania zabezpieczającego, doprowadziłoby do jego nieuzasadnionego wydłużenia i w konsekwencji mogłoby nawet doprowadzić do udaremnienia przeprowadzenia w przyszłości skutecznej egzekucji. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał za pozbawiony podstaw podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 9 i art. 33 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 166b u.p.e.a. Dodatkowo Sąd zauważa, że wskazanie przez wierzyciela w zarządzeniu zabezpieczenia wszystkich przewidzianych w art. 164 § 1 u.p.e.a. sposobów zabezpieczenia nie naruszyło w żaden sposób praw strony skarżącej. Ponadto za treścią wydanego w analizowanej sprawie zarządzenia zabezpieczenia przemawia także ekonomika postępowania zabezpieczającego. Zaznaczyć bowiem należy, na co trafnie zwrócił uwagę organ w zaskarżonym postanowieniu, iż nie zawsze możliwe jest przed wszczęciem postępowania zabezpieczającego precyzyjne i wyczerpujące określenie środków zabezpieczających, których zastosowanie w pełni zrealizuje wydane zarządzenie zabezpieczenia. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.