II SA/Rz 290/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 maja 2013 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję w punkcie II w części określającej termin końcowy przyznanego świadczenia. II SA/Rz 290/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) po rozpoznaniu odwołania T. C. uchyliło wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną K. C. i jednocześnie przyznało wyżej wymienionemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną od dnia 23 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w wysokości 520 złotych miesięcznie. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwana dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm. - zwana dalej w skrócie "ustawą") i art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2012 r. poz. 1548). Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że po rozpoznaniu wniosku T. C. z dnia 10 grudnia 2012 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną K. C., Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że K. C. pozostaje w związku małżeńskim, zatem T. C. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. W złożonym odwołaniu T. C. podał, że jego żona legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Sprawuje nad nią opiekę od 6 sierpnia 2012 r., kiedy to doznała udaru prawej półkuli mózgu, wymaga stałej opieki i pomocy przy wszystkich czynnościach dnia codziennego. Prowadzi jej rehabilitację i nie jest możliwe by podjął jakiekolwiek zatrudnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i jednocześnie przyznało T. C. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną od dnia 23 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w wysokości 520 zł miesięcznie. W jej uzasadnieniu SKO podało, że T. C. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną, która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 października 2012 r., z którego wynika, że K. C. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od 23 października 2012 r. do 31 października 2014 r. Opiekę tą odwołujący sprawuje sam, w związku z czym nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej. W dalszej części SKO wskazując na treść art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy oraz na orzeczenia i wykładnię ww. przepisów dokonywaną przez sądy administracyjne (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 7/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Po 513/09, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 40/11) podało, że w okolicznościach sprawy przy wykładni ww. przepisów należy dać pierwszeństwo wykładni celowej i systemowej przed wykładnią językową. Wobec powyższego uznało, że węzeł małżeński nie może stanowić przesłanki do odmowy prawa do świadczenia, jeżeli opiekę sprawuje sprawny i zdrowy małżonek, który w takiej sytuacji nie jest w stanie pogodzić opieki i pracy, wobec czego z tej pracy rezygnuje albo jej nie podejmuje. Kolegium uznało, że przedstawiona przez organ I instancji interpretacja art. 17 ust. 1 pkt 1a ustawy była błędna i z tej przyczyny uchylił zaskarżona decyzję. Jednocześnie SKO zwróciło uwagę na treść art. 24 ust. 1-4 ustawy oraz na zmianę (w dacie orzekania) stanu prawnego wprowadzonego ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r., a dokładnie art. 13 tej ustawy, który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. SKO podało, że w okolicznościach sprawy orzekając reformatoryjnie władnym było orzec tylko co do świadczenia pielęgnacyjnego za okres do końca grudnia 2012 r. Zmiana stanu prawnego oznacza konieczność ponownej weryfikacji złożonego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 stycznia 2013 r. z uwzględnieniem nowych kryteriów przewidzianych ww. ustawą. Reasumując SKO wskazało, że T. C. wystąpił o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną w okresie krótszym niż trzy miesiące, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, zatem prawo to ustalone zostało począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności tj. od 23 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. (zgodnie z zapisem art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r.). Skargę na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył T. C. Nie wskazując kierunku jej weryfikacji nie zgodził się z argumentacją SKO, dotyczącą okresu na jaki zostało mu przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącego prawo to powstało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. Powołując się na art. 13 i 14 tej ustawy podał, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad żoną winno przysługiwać mu do końca czerwca 2013 r. a nowe przepisy będą miały wobec niego zastosowanie od 1 lipca 2013 r. Końcowo skarżący wskazał na trudną sytuację finansową i raz jeszcze podkreślił, że nie może podjąć żadnego zatrudnienia, gdyż żona wymaga ciągłej opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniosło, że mając na uwadze stan prawny wynikający z art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., władne było rozstrzygnąć co do świadczenia pielęgnacyjnego za okres do końca grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie skarga podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej P.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, zaś w myśl art. 135 P.p.s.a. stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] którą w pkt I uchylono wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. C.; w pkt II przyznano T. C. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną na okres od dnia 23 października 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w wysokości 520 złotych miesięcznie. Analizując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając reformatoryjnie prawidłowo ustaliło, że skarżący spełnia ustawowe warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną K. C., która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 25 października 2012 r., (z którego wynika, że K. C. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od 23 października 2012 r. do 31 października 2014 r.). Zasadnie zatem Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji w całości i jednocześnie przyznało T. C. świadczenie pielęgnacyjne. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się natomiast do ustalenia na jaki okres organ winien przyznać skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne a w zasadzie określenia terminu końcowego przyznanego świadczenia. Ustalając koniec tego okresu na dzień 31 grudnia 2012 r. SKO powołało się na treść art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548 zwanej dalej "ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r."). Przepis ten stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do którego prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, ustalając to prawo za ten okres, stosuje się przepisy dotychczasowe. Uzasadniając swe stanowisko Kolegium podało, że mając na uwadze stan prawny wynikający z art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r., władne było rozstrzygnąć co do świadczenia pielęgnacyjnego za okres do końca grudnia 2012 r. Zmiana stanu prawnego oznacza zaś konieczność ponownej weryfikacji wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 stycznia 2013 r., z uwzględnieniem nowych kryteriów. Skład orzekający w niniejszej sprawie takiego stanowiska nie podziela i uznaje, że dokonana przez organ interpretacja powyższego przepisu jest błędna. To zaś oznacza, że decyzja w części określającej termin końcowy przyznanego świadczenia (pkt II decyzji) narusza prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy. To zaś powoduje, że w tej części decyzja podlega uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Zdaniem Sądu z brzmienia art. 13 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. nie wynika, że stanowi on podstawę do przyznania świadczenia jedynie na okres do dnia 31 grudnia 2012 r. Wskazuje on natomiast, że ustalając prawo do świadczenia, które powstało przed tym dniem, organ powinien je przyznawać na dotychczasowych zasadach z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 11 i art. 12 cyt. wyżej ustawy. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Stosownie natomiast do art. 11 ust. 3 wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1. Natomiast w ust. 4 wskazano, że organ właściwy, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, informuje osoby otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych o wygaśnięciu z mocy prawa decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W art. 12 wskazano natomiast, że osobom, o których mowa w art. 11 ust. 1, spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz osobom, którym przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, za każdy miesiąc w okresie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 30 czerwca 2013 r., w którym przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przysługuje dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego (ust. 1). Dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje w wysokości 100,00 zł miesięcznie (ust. 2). Prawo do dodatku do świadczenia pielęgnacyjnego ustala z urzędu wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia pielęgnacyjnego (ust. 3). Z powyższego wynika zatem, że zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego osobom uprawnionym zachowanie prawa do świadczeń do dnia 30 czerwca 2013 r., bez weryfikacji tego prawa w odniesieniu do wprowadzonych od dnia 1 stycznia 2013 r. zmian do ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że przyjęta przez organ interpretacja art. 13 ustawy prowadzi do naruszenia wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równości obywateli wobec prawa, zgodnie z którą, że wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W ocenie Sądu brak jest również podstaw do różnicowania sytuacji prawnej osób uprawnionych do otrzymania świadczenia na podstawie tych samych przepisów prawa materialnego, jedynie z tej przyczyny, że ich wniosek został rozpoznany w późniejszym terminie. Podsumowując wskazać należy, że stosownie do treści art. 24 ust. 4 ustawy prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W okolicznościach sprawy K. C. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia 31 października 2014 r. Tym samym uznać należy, że organ odwoławczy błędnie przyznał skarżącemu T. C. świadczenie pielęgnacyjne na okres jedynie do dnia 31 grudnia 2012 r. Powyższe zaś stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji w pkt II w części określającej termin końcowy przyznanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 §1 pkt.1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Mimo uwzględnienia skargi, Sąd nie opatrzył niniejszego wyroku klauzulą z art. 152 P.p.s.a., bowiem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku spowodowałoby nieuzasadnione wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej wskazania.