II OSK 2885/13

Dnia 30 czerwca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon /spr./ sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Katarzyna Golat Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 88/13 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] ; 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz S. G. 840 (słownie: osiemset czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 88/13, oddalił skargę S. G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewódzki Konserwator Zabytków w Warszawie decyzją z dnia 7 marca 1992 r. wpisał do rejestru zabytków pod nr 1511-A park podworski w B., gmina Błonie, w granicach określonych na załączonym planie stanowiącym integralną część tej decyzji. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na wniosek S. G., decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków tego parku. Decyzja została wydana na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g/, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5, i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dania 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). S. G. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że zaistniały przesłanki do skreślenia tego zbytku z rejestru zabytków na podstawie art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zaskarżona decyzja została podjęta niezgodnie z materiałem dowodowym sprawy, w tym z dołączoną do wniosku ekspertyzą sporządzoną w 2000 r. przez architekta krajobrazu M. Ś. oraz ze zleconą przez organ opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 21 października 2011 r. autorstwa architekt krajobrazu A. D.. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skreślony z rejestru zabytków zostaje taki zabytek, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Przepis ten dopuszcza wykreślenie obiektu czy obszaru z rejestru zabytków jedynie w wyżej zacytowanych, ściśle określonych przypadkach, przy czym z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że utrata wartości winna być całkowita, przekształcenia nieodwracalne, by możliwe było skreślenia zabytku z tego rejestru. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie skreślenia zabytku z rejestru zabytków jest bezstronna ocena, czy wartości, które podlegały ochronie w chwili wpisania zabytku do rejestru, zostały utracone w stopniu uzasadniającym zupełną rezygnację z ochrony prawnej danego zabytku, a w ocenie organu prowadzącego niniejsze postępowanie, materiał dowodowy sprawy nie wskazuje na całkowite unicestwienie walorów, dla których zabytkowy park został objęty ochroną konserwatorską. Z ustaleń organu wynika, że w 1992 r. – w chwili wpisu tego zabytku do rejestru, znaczna część nieruchomości pozbawiona była cech parkowych. Z ewidencji zabytkowych obiektów województwa warszawskiego wynika, że już w 1976 r. park B. znajdował się w stanie katastrofalnym, bowiem tylko w części północnej parku zadrzewienie zachowało charakter parkowy. Pomimo niekwestionowanego faktu, wskazywanego w obu opiniach, że obecne ubytki w drzewostanie uniemożliwiają odczytanie dawnej kompozycji parku, do dzisiaj zachowały się wyszczególnione w "Ekspertyzie stanu zachowania drzewostanu oraz zabytkowej kompozycji przestrzennej parku dworskiego w B." z 2000 r., autorstwa architekta krajobrazu M. Ś., walory zabytkowe takie jak: czytelne historyczne granice zewnętrzne założenia utrwalone w terenie, funkcjonale podziały przestrzenne dawnego majątku, relikty historycznego drzewostanu, dawne stawy oraz zewnętrzny układ dróg. Elementy te stanowiły i nadal stanowią ważne ramy kompozycyjno-przestrzenne zabytkowego założenia. Wartości te zostały także wymienione w opinii z dnia 21 października 2011 r. sporządzonej przez architekt krajobrazu A. D., w której wyraźnie stwierdzono, że w północnej części działki nr ew. 98 występuje drzewostan, w tym rząd okazałych robinii rosnących na granicy założenia, a na pozostałym terenie rosną pojedyncze drzewa, co odpowiada stanowi zachowania opisanego w ww. ekspertyzie z 2000 r. Wprawdzie w dalszej części opinii zanotowano pojawienie się następnych ubytków w drzewostanie, niemniej jednak nadal zachowane są relikty starodrzewu parkowego. Organ zwrócił uwagę, że ze specyfiki zabytku nieruchomego podlegającego ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania, wymienionego w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. g/ – stanowiącego parki, ogrody i inne formy zaprojektowanej zieleni, wynika, że zabytek taki jest w pełni odnawialny. Dopóki zatem zachowane są najcenniejsze okazy zieleni na terenie obszaru zabytkowego, możliwa jest ich szybka i skuteczna rewaloryzacja. Nawet znaczące przekształcenia pierwotnego układu kompozycyjnego nie decydują o bezpowrotnej utracie wartości zabytkowych takiego obszaru. Organ uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza wyrażonej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Rozpatrywane orzeczenie w całości opiera się na ustaleniach faktycznych, fragmentarycznie zacytowanych w uzasadnieniu, dokonanych zarówno przez architekta krajobrazu M. Ś., jak i przez architekt krajobrazu A. D. Organ konserwatorski posiada wiedzę specjalistyczną, która umożliwia mu rzetelną ocenę merytoryczną uzyskanych dowodów. Wprawdzie sentencja zaskarżonej decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. różni się od stwierdzenia zawartego we wnioskach końcowych opinii autorstwa architekt krajobrazu A. D., co do zaistnienia przesłanek określonych w art. 13 ust. 1 ustawy, niemniej przedmiotem zleconej opinii biegłego było jedynie wyjaśnienie stanu faktycznego, a w szczególności ocena obecnego stanu zachowania przedmiotowej nieruchomości, ustalona w oparciu przeprowadzone w terenie oględziny. Zadaniem organu jest natomiast zbadanie, czy ustalony w zebranym materiale dowodowym stan faktyczny mieści się w dyspozycji przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną zapadającego w sprawie rozstrzygnięcia. Zdaniem organu konkluzja uzyskanej opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa nie jest spójna z opisanym w tej opinii stanem faktycznym, z którego jednoznacznie wynika, że część wskazanych cech zabytkowego parku podworskiego w B., jakie posiadał on w chwili wpisu do rejestru zabytków, zachowała się do dziś dnia, w tym historyczny szpaler robinii wzdłuż północnej granicy parku, pojedyncze relikty starodrzewu parkowego, czytelne granice zewnętrzne całego kompleksu, zapisane na gruncie charakterystycznymi liniami dróg, rowów, rzędów drzew, wyraźny podział funkcjonalny całego założenia na zagospodarowaną część gospodarczo-użytkową na południu, dawną dworską z podjazdem oraz obszar zieleni wysokiej w części północnej. S. G. w skardze na powyższą decyzję zarzucił naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez niewyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji; 2) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dopuszczenie się dowolności przy ocenie materiału dowodowego oraz nie rozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji wydanie decyzji sprzecznej ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa ustalającą czy obiekt zabytkowy kwalifikuje się do skreślenia z rejestru zabytków; Zarzucił ponadto naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 § 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej skreślenia parku z rejestru zabytków, podczas gdy wobec zaistnienia przesłanek określonych naruszonym przepisie organ winien wydać decyzję zgodnie z wnioskiem i orzec o skreśleniu parku z rejestru zabytków. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r., zabytek stanowi nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ochronie i opiece podlegają zabytki nieruchome, będące w szczególności parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni – bez względu na stan zachowania, stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 g ustawy o ochronie zabytków. Z akt sprawy wynika, że w chwili wpisywania parku B. do rejestru zabytków w 1992 r. znaczna część nieruchomości pozbawiona była cech parkowych, ponieważ tylko w północnej części parku zadrzewienie zachowało charakter parkowy, jednakże, co wynika z ekspertyz, zostały zachowane walory takie jak czytelne historyczne granice zewnętrzne założenia utrwalone w terenie, funkcjonale podziały przestrzenne dawnego majątku, relikty historycznego drzewostanu, dawne stawy oraz zewnętrzny układ dróg, a ponadto zachowane są relikty starodrzewu parkowego. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy, zabytki do rejestru zabytków wpisuje decyzją wojewódzki konserwator zabytków, który to organ konserwatorski posiada wiedzę specjalistyczną, umożliwiającą ocenę merytoryczną znajdujących się w aktach sprawy dowodów. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie skreślenia z rejestru zabytków jest ocena, czy wartości, które podlegały ochronie w chwili wpisania zabytku do rejestru zostały utracone w stopniu uzasadniającym zupełną rezygnację z ochrony prawnej, jaką jest wpis do rejestru, danego zabytku. Zdaniem Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazuje na całkowite unicestwienie walorów, dla których zabytkowy park w B. został objęty ochroną konserwatorską. W chwili wpisywania do rejestru zabytków w 1992 r. park ten był "w stanie katastrofalnym" – co wynika z ewidencji obiektów zabytkowych, jednakże pewne walory zabytkowe zostały zachowane i stanowią ważne ramy kompozycyjno - przestrzenne zabytkowego założenia, na co również wskazuje opinia z dnia 21 października 2011 r. Dalej Sąd wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy ochronie podlegają zabytki bez względu na stan zachowania, i należy podkreślić, że zabytek taki jak park czy ogród jest zabytkiem w pełni odnawialnym. Sąd podzielił pogląd, że skreślenie zabytku z rejestru jest możliwe tylko w przypadku całkowitej utraty wartości będących podstawą wpisu do rejestru czy też zaistnienia nieodwracalnych przekształceń. Sąd zgodził się również z organem orzekającym w sprawie, że materiał dowodowy nie wskazuje na całkowite unicestwienie walorów, dla których zabytkowy park został objęty ochroną konserwatorską. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Zasada swobodnej oceny dowodów nie została przekroczona, a organ rozpoznając sprawę w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dopuścił się dowolności. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. S. G. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, poprzez uznanie, że skreślenie z rejestru zabytków możliwe jest tylko w przypadku całkowitej utraty wartości będących podstawą wpisu, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że przesłanka całkowitej utraty wartości nie znajduje uzasadnienia w przepisach i tym samym skreślenie zabytku z rejestru następuje w przypadku zniszczenia w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. polegające na ustaleniu przez Sąd Wojewódzki stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością i aktami administracyjnymi poprzez pominięcie w opisie stanu faktycznego ustaleń wynikających z opinii architekta krajobrazu z dnia 21 października 2011 r., wskazującej na utratę wartości zabytkowej i historycznej. Zdaniem skarżącego błędnie uznał Sąd Wojewódzki że skreślenie zabytku z rejestru jest możliwe tylko w przypadku całkowitej utraty wartości będących podstawą wpisu do rejestru. Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zastąpiła poprzednio obowiązującą ustawę dnia 15 lutego 1962r. o ochronie dóbr kultury. Pod jej rządami przesłanki skreślenia z rejestru zabytków określał art. 16 ust. 1 i należały do nich m.in.: utrata wartości zabytkowej wskutek całkowitego zniszczenia, zdyskwalifikowanie wartości zabytkowej wobec nowych ustaleń naukowych. Zatem katalog przesłanek zawarty art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, uległ znaczącej zmianie i liberalizacji w stosunku do poprzednio obowiązującego. Ustawodawca celowo i świadomie usunął przesłankę całkowitego zniszczenia zabytku, jako warunku koniecznego do możliwości skreślenia obiektu z rejestru zabytków. W aktualnym stanie prawnym stopień zniszczenia zabytku kwalifikujący go do skreślenia z rejestru nie musi być całkowity – wystarczy, by zniszczenie powodowało utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Zatem Sąd dokonał nieprawidłowej wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Odnosząc się do zarzutów procesowych podniesiono, że na gruncie niniejszej sprawy kluczowym dowodem jest opinia z 21 października 2011 r., w której wskazano, że park dworski w B. utracił swoją wartość historyczną, czego WSA nie ujął w uzasadnieniu. Odwołując się do ustaleń wym. opinii wskazano, że WSA pomijając istotne okoliczności potwierdzające utratę przez park dworski w B. wartości zabytkowej, naruszył przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Uzasadniony okazał się zarzut co do nieprawidłowo przeprowadzonej kontroli sądowej w sprawie, skutkiem czego Sąd Wojewódzki zaakceptował zawarte w decyzjach ustalenia faktyczne, mimo że podjęte zostały na podstawie wadliwej oceny dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym. Natomiast nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568, dalej: ustawa) przez jego błędną wykładnię. Zgodnie z wymienionym przepisem, zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej – zostaje skreślony z rejestru. Trafnie wskazano w skardze kasacyjnej, że w aktualnym stanie prawnym stopień zniszczenia zabytku kwalifikujący go do skreślenia z rejestru nie musi być całkowity, lecz wystarczy by zniszczenie (nawet częściowe) powodowało utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Z uzasadnień decyzji wydanych przez Ministra wynika, że rozstrzygając w sprawie kierował się on takim właśnie rozumieniem art. 13 ust. 1 ustawy. Kwestionowane natomiast wnioskowanie organu dotyczy etapu subsumcji, a także oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stanowisko organu co do braku przesłanek warunkujących skreślenie zabytku z rejestru oparte było na ustaleniu, że nie nastąpiło całkowite unicestwienie walorów zabytkowych parku, gdyż zachowały się częściowo elementy stanowiące ważne ramy kompozycyjno-przestrzenne zabytkowego założenia. Zdaniem organu nawet znaczące przekształcenia pierwotnego układu kompozycyjnego nie decydują o bezpowrotnej utracie wartości zabytkowych przedmiotowego obszaru. Skarżący, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, zarzucał w skardze wadliwą ocenę materiału dowodowego, a w szczególności opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Sąd Wojewódzki rozpatrując sprawę nie zweryfikował samodzielnie istotnych okoliczności w kontekście zebranych w sprawie dowodów, lecz powtórzył ustalenia faktyczne przyjęte przez organ w zaskarżonej decyzji. Tymczasem analiza akt sprawy potwierdza trafność zarzutów strony skarżącej, że organ administracji nie ocenił w sposób prawidłowy opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 21 października 2011 r. sporządzonej przez architekta krajobrazu. Podkreślenia wymaga, że wymieniona opinia wydana została z uwzględnieniem archiwalnych planów ogrodu, dokumentacji ewidencyjnej parku opracowanej w 1976 roku, ekspertyzy wykonanej w 2000 r. oraz przeprowadzonych oględzin. W rezultacie autorka opinii dokonała szczegółowych ustaleń co do stanu zachowania historycznej kompozycji parku przed wpisem obiektu do rejestru zabytków oraz w okresie późniejszym. Analizując stan aktualny wykazała, że obecnie tylko na terenie działki nr 98 występuje historyczny szpaler robinii wzdłuż północnej granicy parku i pojedyncze relikty starodrzewu. Pozostałe elementy kompozycji parkowej uległy całkowitemu zniszczeniu, w rezultacie czego doszło do całkowitego zaniku cech parkowych na terenie pozostałych działek oznaczonych nr 97, 145, 146 oraz części działki nr 98. W tym miejscu przypomnieć należy, że według decyzji z 1992 roku wpisany do rejestru zabytków park w B. stanowił zachowany fragment założenia dworskiego oraz przykład kompozycji krajobrazowej o dużym rozmachu kompozycyjnym (stawy, warzywnik, sad, aleje, szpalery), z częścią geometryczną na osi głównej, która podkreślała usytuowanie dawnego dworu. Z powyższego wynika, że wpis całego parku do rejestru miał chronić wszystkie jego elementy tworzące kompozycyjną całość. Wprawdzie w opracowaniu z 1976 r. Zespół Rzeczoznawców NOT stwierdził, że historyczne założenie parkowe zachowało się w minimalnym stopniu, to jednak wskazał równocześnie na działania mające zapobiec dalszej degradacji obiektu. Z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, że zalecone działania nie były podejmowane, a dalsze użytkowanie nieruchomości odbywało się w warunkach prowadzących do dalszej dewastacji poszczególnych elementów kompozycji przestrzennej parku. Trudno w takim stanie faktycznym zgodzić się w pełni z wnioskowaniem organu, że stwierdzone zniszczenia nie doprowadziły do utraty tych wartości historycznych parku, które były decydujące dla wpisu w rejestrze zabytków dokonanym w 1992 roku. Istota sprawy dotyczy jednak tego, w jakim zakresie powinno się zachować zabytkowy status przedmiotowego obiektu, skoro w przeważającej mierze walory historyczne parku nie zostały zachowane. Organ dostrzegając słusznie potrzebę kontynuacji ochrony konserwatorskiej odmówił skreślenia przedmiotowego parku z rejestru zabytków, podczas gdy miał obowiązek rozważyć zastosowanie art. 13 ust. 2 ustawy, przewidującego możliwość skreślenia z rejestru części zabytku ewentualnie zastosować inne formy ochrony zabytków. Organ orzekając w sprawie powinien mieć na uwadze, że opieka nad zabytkami nie może sprowadzać się tylko do wpisu danego obiektu do rejestru zabytków. Zgodnie z art. 4 ustawy ochrona zabytków polega także na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie. W tym kontekście mało przekonujące są twierdzenia zawarte w decyzjach, że przedmiotowy zabytek jest w pełni odnawialny i dopóki zachowane są najcenniejsze okazy zieleni na terenie obszaru zabytkowego, możliwa jest ich szybka i skuteczna rewaloryzacja. Organ wywodząc, że nie doszło do bezpowrotnej utraty wartości zabytkowych parku jednocześnie nie uwzględnia realnych możliwości jego rewitalizacji. W rezultacie podjęte rozstrzygnięcia są nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy i nie stwarzają rzeczywistych gwarancji ochrony zachowanej części parku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie rozważenie zakresu i formy ochrony prawnej przedmiotowej nieruchomości parkowej, tak aby zastosowane środki były dostosowane do rzeczywistych możliwości zachowania i ewentualnie odnowienia elementów dawnego parku, a zwłaszcza zachowanych reliktów drzewostanu parkowego. Ze względów wyżej przedstawionych zasadna okazała się skarga kasacyjna, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego wyroku. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za celowe rozpoznanie skargi, w następstwie czego uchylone zostały decyzje wydane przez organy orzekające w sprawie, zgodnie z art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ i art. 135 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego znajduje oparcie w art. 200 i 203 pkt 1 p.p.s.a.