I SA/Wa 1046/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2013 r. sprawy ze skargi A. S. o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.10.2010 r., sygn. akt I SAB/Wa 196/10 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. S. skargą z dnia 26 marca 2013 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi W. w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt I SAB/Wa 196/10. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku ww. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w 2014 r. minie 20 lat od momentu wszczęcia postępowania w sprawie wniosku dekretowego jego rodziny. Stwierdził, że administracja wykorzystała już wszystkie możliwe sposoby wydłużania postępowania, nie wydając żadnej złotówki aby zadośćuczynić krzywdzie rodziny – spadkobiercom K. M. Stwierdził również, że mimo iż sądy administracyjne trzykrotnie wydawały wyroki zobowiązujące Prezydenta do załatwienia sprawy w terminie (pierwszy w 1996 r., a ostatni w 2010 r.), to wszystkie te wyroki spotkały się z lekceważeniem Prezydenta, a wniosek dekretowy jest nadal rozpatrywany i po stronie skarżącego powstała wątpliwość czy dożyje zakończenia sprawy. Podał również, że pismem z dnia 13 września 2012 r. bezskutecznie wezwano Prezydenta W. do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wskazał, że akta wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt I SAB/Wa 196/10 zostały przekazane organowi w dniu 15 lutego 2011 r. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP całej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419 ze zm.) oraz wniosku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 24 ust. 1 tej ustawy. Powyższe postanowienie zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. W konsekwencji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] Prezydent W. ponownie zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] lutego 1949 r. złożonym na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) - o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu nieruchomości [...] - do czasu zatwierdzenia przez Prezydenta W. podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...]. Postanowienie to również zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]. Jednocześnie organ podniósł, że przy piśmie z dnia 22 listopada 2011 r. Kolegium wraz z ww. postanowieniem zwróciło jedynie segregator bez pięciu teczek uniemożliwiając rozpoznanie sprawy. Zatem o przekazanie pozostałych akt własnościowych Prezydent wystąpił do Kolegium, które przekazało je w dniu 23 lutego 2012 r. Następnie w dniu 21 lutego 2012 r. Prokuratura Rejonowa [...] w W. wystąpiła na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o prokuraturze o przekazanie akt własnościowych przedmiotowej sprawy w celu podjęcia decyzji w zakresie ewentualnego zgłoszenia udziału w postępowaniu, które organ przekazał w dniu 9 marca 2012 r., a Prokuratura zwróciła w dniu 26 lipca 2012 r. Wskazał również, że w związku ze skargą A. S. na bezczynność Prezydenta, przedmiotowe akta zostały przekazane do Sądu w dniu 1 sierpnia 2012 r., która postanowieniem z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1450/12 została odrzucona, a akta zwrócone w dniu 9 stycznia 2013 r. W związku z kolejną skargą złożoną przez A. S., Prezydent W. ponownie przekazał akta sprawy do Sądu w dniu 15 lutego 2013 r. Jednocześnie organ stwierdził, że w dniu 28 czerwca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o zbadanie zgodności z wskazanymi we wniosku wzorcami konstytucyjnymi całej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych albo alternatywnie, jeżeli takie żądanie Trybunał uzna za niedopuszczalne, o zbadanie konstytucyjności wielu wskazanych we wniosku przepisów tej ustawy. Trybunał uznał za dopuszczalne pierwsze żądanie wnioskodawcy i po dokonaniu kontroli całej zakwestionowanej ustawy, w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r. orzekł, że: art. 6, art. 9, art. 10, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 15 ust. 1, art. 17, art. 18,.art. 24, art. 25 ust. 2, art. 25 ust. 3, art. 31, art. 16, art. 19 ust. 2, art. 21, art. 23, art. 25 ust. 1 i 4, art. 26, art. 28 i art. 29 powyższej ustawy są niezgodne z Konstytucją. Orzekł również, że wymienione przepisy, w zakresach tam wskazanych, tracą moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Dokonując analizy skutków stwierdzenia niekonstytucyjności tak wielu przepisów ustawy Trybunał uznał, że wejście w życie wyroku z dniem ogłoszenia spowodowałoby, iż istotny społecznie obszar stosunków w Polsce regulowałaby ustawa w znacznej mierze wydrążona ze swej treści przez niniejszy wyrok. Dopuszczenie do powstania w systemie prawa tak znaczących luk prawnych w kontrolowanej ustawie, powodujących pełną niestosowalność tego aktu mogłoby prowadzić do tzw. wtórnej niekonstytucyjności. Wraz z wejściem w życie wyroku PZD utraci bowiem podstawę ustawową swojego istnienia. Z tej racji Trybunał zdecydował się odroczyć - na okres 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw - utratę mocy obowiązującej wszystkich uznanych za niekonstytucyjne przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z wyjątkiem jej art. 10. W związku z powyższym Prezydent stwierdził, że działka nr [...] (oznaczenie przed podziałem geodezyjnym) obręb [...] będąca we władaniu Okręgowego Zarządu [...] Polskiego Związku Działkowców stanowi część dawnej nieruchomości hipotecznej [...], a zatem w/w wyrok Trybunału ma niewątpliwe znaczenie w sprawie rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. W zasadniczych powodach rozstrzygnięcia Trybunał wskazał na konieczność wydania nowego aktu normatywnego regulującego kwestię ogródków działkowych. A na obecnym etapie trwa analiza skutków wyroku w kontekście przedmiotowej sprawy. Prezydent podkreślił, że liczne skargi A. S. uniemożliwiają procedowanie w sprawie z uwagi na konieczność przekazywania akt postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi W. grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Natomiast zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt I SAB/Wa 196/10 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku A.S. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 25 lutego 2011 r. (data prezentaty organu). Zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął bezskutecznie w dniu 25 kwietnia 2011 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent W. nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem A. S. Skoro zaś Prezydent W. w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 28 października 2010 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości tysiąca złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w związku z ponad dwuletnim przekroczeniem terminu wyznaczonego przez Sąd, bezczynność organu po wyroku z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt I SAB/Wa 196/10 miała charakter rażącego naruszenia prawa. Ponadto, okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą uzasadnionych wątpliwości, co wyczerpuje przesłanki zastosowania przez Sąd powyższego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.