I SA/Gl 673/13

WyrokWSA w Gliwicach2013-12-11

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Paweł Kornacki, Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odszkodowania wypłacone użytkownikom działek w związku z likwidacją Rodzinnego Ogrodu Działkowego na cele inwestycji drogowej, na podstawie art. 18 ust. 1g ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Odszkodowania wypłacone użytkownikom działek w związku z likwidacją Rodzinnego Ogrodu Działkowego na cele inwestycji drogowej, na podstawie art. 18 ust. 1g ustawy drogowej, podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej. Przepis ten obejmuje odszkodowania związane z wywłaszczeniem nieruchomości lub jej części składowych, które stanowią odrębny przedmiot własności, a nie tylko odszkodowania dla właściciela nieruchomości. Ponadto, zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej nie jest wyłączone przez zawarcie porozumienia, jeśli jego wysokość wynika z przepisów prawa, a nie z negocjacji stron.
Stan faktyczny
Urząd Miejski w G. wystąpił o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania odszkodowania wypłaconego użytkownikom działek w związku z likwidacją Rodzinnego Ogrodu Działkowego na cele budowy drogi publicznej. Odszkodowania te zostały ustalone na podstawie operatów szacunkowych, zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. Urząd Miejski uważał, że odszkodowania te są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub 29 ustawy podatkowej. Minister Finansów uznał stanowisko Urzędu za nieprawidłowe, twierdząc, że odszkodowania te podlegają opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów i orzeczono, że uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), del. Sędzia SO Paweł Kornacki, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Urzędu Miejskiego w G. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację, 2) orzeka, że uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Interpretacją indywidualną z dnia [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2012.749 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w K.(dalej organ) działając w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że stanowisko wnioskodawcy Urzędu Miejskiego w Gliwicach (dalej strona) przedstawione we wniosku z dnia 18 października 2012 r. (data wpływu 24 października 2012 r.), o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania wypłaconego w związku z likwidacją ogrodu działkowego – jest nieprawidłowe. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że we wniosku strona przedstawiła stan faktyczny, zgodnie z którym ogródki mieszczące się na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego (dalej ROD), położone są na terenie przeznaczonym w planie miejscowym pod realizację inwestycji celu publicznego – wojewódzkiej drogi publicznej. Z tytułu likwidacji tych ogródków Miasto zobowiązane jest wypłacić odszkodowanie ich dotychczasowym użytkownikom. Dokładny zakres likwidacji ogródków działkowych wynika z decyzji Wojewody z 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi publicznej (...)", wydanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194), dalej ustawa drogowa. Art. 18 ust. 1g pkt 1 tej ustawy zobowiązuje podmiot, w którego interesie następuje likwidacja ROD lub jego części do wypłaty członkom Polskiego Związku Działkowców (PZD) odszkodowania za stanowiące ich własność nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działkach. Na podstawie porozumienia z 2012 r. zawartego pomiędzy Województwem (inwestorem) i Miastem uzgodniono, że za ustalenie wysokości oraz wypłatę odszkodowań należnych użytkownikom ogrodów na podstawie wskazanego przepisu odpowiedzialne będzie Miasto. Wysokość odszkodowań została ustalona przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego poprzez wykonanie operatów szacunkowych sporządzonych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej ustawa o gospodarce oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), dalej rozporządzenie. Wysokość odszkodowań nie podlegała negocjacjom, wynikała wprost z operatów szacunkowych, co znalazło odzwierciedlenie w spisanych pomiędzy Miastem a poszczególnymi członkami PZD porozumieniach, określających zasady wypłaty tegoż odszkodowania, stanowiących formalną podstawę wypłat odszkodowań (czynność techniczna). Organ stwierdził, że w związku z powyższym strona zadała pytania: czy odszkodowania wypłacone na podstawie art. 18 ust. 1g ustawy drogowej podlegają zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 i 29 ustawy (o podatku dochodowym od osób fizycznych). Strona przytoczyła treść art. 18 ust. 1g ustawy drogowej podnosząc jednocześnie, że ust. 11j tego artykułu wyłączył zastosowanie art. 17- 22 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169 poz. 1419 ze zm.) dalej ustawa o ogrodach, w stosunku do nieruchomości stanowiących ROD objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Tym samym przepis art. 18 ust. 1g ustawy drogowej pozwala na odpowiednie zastosowanie wobec działkowców i PZD przepisów tej ustawy dotyczących ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowań dla właścicieli nieruchomości oraz podmiot zobowiązany do tego świadczenia. Strona wyjaśniła, że zarówno wysokość, jak i forma odszkodowania nie są ustalane w drodze aktu administracyjnego, powołując się przy tym na treść jednego z wyroków WSA, w którym przyjęto, że w takim przypadku mamy do czynienia z obowiązkiem o charakterze cywilnym powstającym ex lege, z chwilą ziszczenia się przesłanki - tj. objęcia decyzją o lokalizacji inwestycji drogowej ROD. W ocenie strony odszkodowania wypłacone na rzecz członków PZD nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych z uwagi na treść art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy regulującej to opodatkowanie skoro obowiązek jego wypłaty powstaje z mocy samego prawa, a nie z zawartej umowy (porozumienia). Odnosząc się do przedstawionego stanu faktycznego i stanowiska strony, organ przytoczył treść art. 9 ust. 1, art. 11 ust 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2012.361 ze zm.), dalej ustawa podatkowa, wyjaśniając, że do tzw. "innych źródeł" należy zaliczyć wszystkie inne przychody, które nie mogą być kwalifikowane do pozostałych kategorii źródeł, szczegółowo wymienionych w treści art. 10 ust. 1 ustawy podatkowej. Następnie przywołał treść art. 21 ust. 1 pkt 3 tej ustawy zaznaczając, że zwolnieniem określonym w tym przepisie objęte są tylko odszkodowania (zadośćuczynienia), których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw z wyjątkiem enumeratywnie wymienionych kategorii odszkodowań. Nadto organ przytoczył tekst art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej. W dalszej kolejności organ przedstawił treść wniosku oraz powołał przepisy art. 12 ust. 4 pkt 2 i art. 18 ust. 1g pkt 1 ustawy drogowej i art. 17 ust. 1 i 3, art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ogrodach stwierdzając, że w przypadku likwidacji ogrodów działkowych, osobom będącym użytkownikami działek przysługuje prawo do uzyskania odszkodowania za stanowiące ich własności nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działkach. Organ uznał, że w kontekście tych przepisów nie zgadza się ze stanowiskiem strony. Podniósł, ze z literalnego brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej wynika, że co do zasady dotyczy on odszkodowań związanych z wywłaszczeniem nieruchomości (pozbawieniem prawa własności nieruchomości), nie zaś odszkodowań otrzymanych przez osobę nie będącą właścicielem nieruchomości, której przysługuje wyłącznie prawo użytkowania, a związanych z nasadzeniami, urządzeniami i obiektami posadowionymi na cudzym gruncie. Zatem zwolnienie to nie ma zastosowania w przedstawionym stanie faktycznym. Co do zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej organ wskazał, że z treści wniosku wynika, iż obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje z mocy prawa, zaś konkretna wysokość wynagrodzenia wynika wprost z operatów szacunkowych rzeczoznawcy, tymczasem do zastosowania tego zwolnienia nie wystarczy, aby przepis ustawy mówił o samym obowiązku wypłaty wynagrodzenia, zaś jego wysokość ustalona była we wskazanym operacie. Ponadto w sprawie zachodziłoby wyłączenie przewidziane w ust. 1 pkt 3 lit. g tego artykułu, skoro z wniosku wynika, że odszkodowanie wypłacone jest na podstawie porozumienia (a zatem czynności cywilnoprawnej), nie zaś w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego też zdaniem organu przedmiotowe odszkodowanie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym jako przychód z tzw. innych źródeł, o którym mowa w art. 20 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy podatkowej, co pociąga za sobą konieczność zastosowania art. 42a tej ustawy. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa strona domagała się uznania jej stanowiska za prawidłowe błędnie wskazując przedmiot interpretacji, zaś właściwie jej datę i oznaczenie oraz stan przedstawiony we wniosku. Odpowiadając na to wezwanie organ stwierdził brak podstaw do zmiany udzielonej interpretacji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła skarżonej interpretacji naruszenie prawa materialnego, a to art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 29 ustawy podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż odszkodowania wypłacone w związku z likwidacją ogrodu działkowego nie jest objęte zwolnieniem wynikającym z jednego z tych przepisów oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji i zasądzenie kosztów procesu. Uzasadniając skargę strona skarżąca ponowiła wywody poczynione we wniosku i wezwaniu, przytaczając obszerny fragment uzasadnienia wyroku tut. Sądu z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 51/11 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2011 r. (I SA/Wr 373/11) i NSA z dnia 28 czerwca 2004 r. (FSK 196/04) dowodząc, że odszkodowania, o których mowa w jej wniosku, stanowią odszkodowania opisane w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej i podlegają ustanowionemu tam zwolnieniu. Ponadto strona skarżąca wskazała, że użyty w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej zwrot "przepisy o gospodarce nieruchomościami" ma szerszy zakres niż zwrot "ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami", co wynika z treści § 156 ust. 3 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. (Dz.U. Nr 100, poz. 508 ze zm.), który strona zacytowała, dlatego też do przepisów o gospodarce nieruchomościami należy zaliczyć nie tylko przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz także przepisy ustawy drogowej, które również regulują zagadnienia związane z gospodarką nieruchomościami. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej interpretacji wskazać należy, że dotyczyła ona stosowania, w przedstawionym we wniosku stanie faktycznym, zwolnienia podatkowego opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 3 lub pkt 29 ustawy podatkowej. Z treści powołanych powyżej przepisów wynika, że "wolne od podatku dochodowego są (...) otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem: (...) g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe" (ust. 1 pkt 3), oraz "przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami; nie dotyczy to przypadków, gdy właściciel nieruchomości, o której mowa w zdaniu pierwszym, nabył jej własność w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego bądź odpłatnym zbyciem nieruchomości za cenę niższą o co najmniej 50% od wysokości uzyskanego odszkodowania lub ceny zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie lub w związku z realizacją prawa pierwokupu" (ust 1 pkt 29). Z uwagi na przytoczone we wniosku okoliczności faktyczne i prawne oraz zaprezentowane stanowiska strony i organu konieczne jest wskazanie, że w myśl art. 11a ust 1 ustawy drogowej "Wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich (...)" wydaje "decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (...)", zaś stosownie do art. 11j tej ustawy "do nieruchomości stanowiących rodzinne działkowe objętych decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie stosuje się art. 17 – 22 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (...)". Oznacza to, że w przypadku tak określonych nieruchomości przepisy dotyczące likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, w tym art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o ogrodach, dotyczące wypłaty odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na (likwidowanych) działkach, a stanowiące własność członków PZD i ustalenia wysokości tego odszkodowania, nie znajdują zastosowania. Tym samym ocena przedmiotowego odszkodowania, co do skutków podatkowych jego wypłaty na gruncie ustawy podatkowej, dokonana przez organ z uwzględnieniem przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, które w sprawie nie miały i nie mogły mieć zastosowania z uwagi na treść art. 11j ustawy drogowej, była bezzasadna, a przez to naruszała nie tylko prawo materialne, lecz również przepisy procedury regulujące wydawanie interpretacji podatkowych. W niniejszej sprawie, w zakresie spornego odszkodowania znajdowały zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy drogowej. Stosownie do art. 12 ust. 4 pkt 2 tej ustawy "nieruchomości lub ich części (...) stają się z mocy prawa własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich (...), z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna". "Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, o których mowa w ust. 4, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej" (art. 12 ust. 4a). "Do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania , o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18" (art. 12 ust. 5). Zgodnie z art. 18 ust. 1g pkt 1 ustawy drogowej w przypadku, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotyczy rodzinnych ogrodów działkowych, ustanowionych zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych podmiot, w którego interesie nastąpi likwidacja rodzinnego ogrodu działkowego lub jego części, zobowiązany jest: wypłacić członkom Polskiego Związku Działkowego – odszkodowanie za stanowiące ich własność nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działkach. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 18 ust.3). Z kolei przepis art. 23 ustawy drogowej stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozdział, o którym mowa zatytułowany "Nabywanie nieruchomości pod drogi" - mieści art. 12 – 22 ustawy drogowej, a więc również przepis art. 18 ust. 1g tej ustawy. Oznacza to między innymi, że w przypadku opisanego w art. 18 ust. 1g odszkodowania, w sprawach nie uregulowanych w tym rozdziale, stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazany przepis nie reguluje sposobu ustalenia przedmiotowego odszkodowania czy jego wysokości, a tym samym już w tym zakresie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i to niezależnie od tego, czy formalną podstawą jego wypłaty będzie decyzja, o której mowa w art. 12 ust. 4a ustawy drogowej, czy też, jak w niniejszej sprawie, porozumienia. Zarówno do decyzji, jak i innego aktu czy czynności np. porozumień ustalających wysokość przedmiotowego odszkodowania, stosuje się przepisy o gospodarce nieruchomościami bądź poprzez ich odpowiednie zastosowanie z mocy art. 12 ust. 5 ustawy drogowej bądź na podstawie art. 23 tej ustawy. Należy przy tym zauważyć, że przepis art. 18 ust. 1g pkt 1ustawy drogowej dotyczy odszkodowania za opisane tam prawa majątkowe utracone, odjęte (wygasłe) na skutek wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W wyniku wydania takiej decyzji (o charakterze ostatecznym) właściciel wskazanych tam składników majątkowych traci ich własność, co oznacza w istocie ich wywłaszczenie na rzecz określonego tą ustawą podmiotu. Własność tych składników z mocy prawa zmienia właściciela i to bez zgody osoby, której prawo to przysługiwało. W tym przypadku wywłaszczenie dotyczy nie tylko prawa własności nieruchomości czy użytkowania wieczystego, lecz również innych praw rzeczowych na nich ustanowionych (art. 12 ust 4c ustawy drogowej) oraz znajdujących się tam rzeczy (części składowych), które z mocy art. 15 ustawy o ogrodach, stanowią odrębną od gruntów własność. Skoro ustawa drogowa w zakresie nie uregulowanym w jej rozdziale III odsyła do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami określającej m.in. zasady wywłaszczania nieruchomości i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz ich wyceny (art. 1 ust. 1 pkt 5 i 7 tej ustawy), z zastrzeżeniem, że ustawa ta w zakresie dotyczącym gospodarowania gruntami nie narusza m.in. ustawy drogowej (art. 2 pkt 11), to tym samym w zakresie ustalania wysokości odszkodowania, o którym mowa w art. 18 ust. 1g pkt 1 ustawy drogowej, znajdują zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce. Zgodnie natomiast z jej art. 4 pkt 1 ilekroć w ustawie jest mowa nieruchomości gruntowej – należy przez to rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności, zaś zgodnie z pkt 6 tego artykułu przez wycenę nieruchomości należy rozumieć postępowanie, w wyniku którego dokonuje się określenia wartości nieruchomości, a więc gruntu wraz z częściami składowymi, zdefiniowanej w pkt 1. W myśl art. 7 tej ustawy, jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w przepisach rozdziału 1 działu V. Odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości reguluje Rozdział 5 Działu III ustawy, zaś jej wycenę Dział IV, przy czym określenie wartości nieruchomości reguluje Rozdział 1 tego Działu. Powyższe oznacza, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami są stosowane nie tylko w przypadku odszkodowania wypłaconego za wywłaszczenie nieruchomości gruntowej, lecz również jej części składowych, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. Tym samym twierdzenie organu, że zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej dotyczy wyłącznie nieruchomości, a nie dotyczy części składowych gruntu stanowiących odrębny przedmiot własności, jest sprzeczny z przepisami ustawy, o której w zwolnieniu tym jest mowa. Zawarty w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej zwrot "przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami" odnosi się do wszystkich przypadków, w których wypłata tego odszkodowania następuje stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc nie tylko w zakresie z wywłaszczenia nieruchomości, lecz również w innych przewidzianych prawem sytuacjach (zdarzeniach), w których stosownie do tych przepisów odszkodowanie to jest wypłacane. Jest rzeczą oczywistą, że odczytywanie tego fragmentu przepisu przez pryzmat jego zdania drugiego, w którym jest mowa o właścicielu nieruchomości nie znajduje uzasadnienia, gdyż zwrot "właściciel nieruchomości, o której mowa z zdaniu pierwszym" odnosi się wyłącznie do nabycia nieruchomości bądź odpłatnego jej zbycia, a więc sytuacji opisanych w tej normie odnoszących się do przychodów uzyskanych nie z tytułu odszkodowania, lecz z tytułu odpłatnego zbycia lub sprzedaży nieruchomości. Opisane w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy podatkowej zwolnienie dotyczy dwojakiego rodzaju przychodów: uzyskanych z tytułu odszkodowania i z tytułu odpłatnego zbycia lub sprzedaży nieruchomości, w warunkach tam przewidzianych, zaś wyłączenie jego zastosowania dotyczy jedynie właścicieli zbytych lub sprzedanych, w opisany tam sposób, nieruchomości. Dlatego też należało uznać, że w wydanej interpretacji organ dokonał błędnej wykładni powołanego przepisu, co stanowi naruszenie prawa skutkujące jej uchyleniem. Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni poczynione wyżej oceny prawne, zaś dokonując interpretacji mających zastosowanie przepisów prawa materialnego będzie miał na uwadze tylko te przepisy, które odnoszą się do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego a nie przepisy, które zastosowania takiego nie znajdują. Organ uwzględni również to, że wywłaszczenie z art. 21 ust. 1 pkt 3 lit g ustawy podatkowej dotyczy wyłącznie odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe, a więc nie dotyczy przypadku, w którym odszkodowania wynikają nie tylko z decyzji administracyjnej, lecz również z czynności nie będącej w istocie umową lub ugodą w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, które zakłada równość podmiotów uczestniczących w ich zawieraniu i możliwość swobodnego regulowania treści stosunków cywilnoprawnych (art. 3531 k.c.), co w przypadku przedmiotowego odszkodowania nie miało miejsca, skoro jego wysokość wynikała z przepisu prawa a nie z woli stron przedmiotowego "porozumienia". Pojecie odszkodowania wynikające z zawartych umów i ugód innych niż ugoda sądowa użyte w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy podatkowej, dotyczy odszkodowań, których podstawą jest wyłącznie umowa lub ugoda pozasądowa. Przedmiotowe "porozumienie" niezależnie od tego czy mogło być podstawą określenia wysokości i stanowić tytuł do wypłaty odszkodowania przewidzianego w art. 18 ust. 1g pkt 1 ustawy drogowej (patrz wyrok NSA z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 1710/11), nie zostało ocenione przez organ w sposób uzasadniający twierdzenie, że w ten sposób zawarto umowę czy ugodę (pozasądową), o jakich mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. g ustawy podatkowej. Z tych przyczyn , Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja narusza prawo i na podstawie art. 146, ar. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270) oraz przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło