II SA/Ke 1077/13

WyrokWSA w Kielcach2014-01-29

Skład orzekający: Jacek Kuza, Renata Detka, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wysokość i okres przyznania stypendium szkolnego mogą być uzależnione od wysokości środków finansowych, jakimi dysponuje gmina, oraz czy stypendium powinno być przyznawane w formie pieniężnej, gdy możliwe jest przyznanie go w formie rzeczowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wysokość i okres przyznania stypendium szkolnego nie mogą być uzależnione od wysokości środków finansowych, jakimi dysponuje gmina, ani od wysokości przyznanej dotacji. Stypendium powinno być przede wszystkim przyznawane w formie pomocy materialno-rzeczowej, a jedynie wyjątkowo w formie świadczenia pieniężnego, co wymaga szczegółowego uzasadnienia. Decyzja przyznająca stypendium powinna być adresowana do ucznia, a nie jego rodzica.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Kielcach, która uchyliła decyzję organu I instancji i przyznała stypendium szkolne dla córki J. Z. na dwa miesiące w kwocie 185,41 zł. Organ I instancji przyznał stypendium na okres od stycznia do czerwca 2013 r. w wysokości 185,41 zł. Skarżąca kwestionowała sposób ustalenia wysokości i okresu przyznania stypendium, wskazując, że powinna otrzymać świadczenie na dalsze miesiące.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędzia WSA Renata Detka,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stypendium szkolnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta przyznającej na rzecz J. Z. stypendium szkolne w wysokości 185,41 zł na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach uchyliło zaskarżoną decyzję i w to miejsce orzekło o przyznaniu A. Z. – w ramach okresu od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. – stypendium szkolnego z przeznaczeniem na wydatki szkolne związane z procesem edukacji ucznia J. Z. – na dwa miesiące roku szkolnego 2012/2013, w wysokości 185,41 zł. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 18 września 2012 r. A. Z. zwróciła się do organu samorządu terytorialnego o przyznanie stypendium szkolnego na rok szkolny 2012/2013 dla córki J. Z. urodzonej 1 lutego 2000 r. Uwzględniając ten wniosek organ I instancji podał, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynoszący 401,33 zł miesięcznie nie przekracza ustawowego kryterium określonego w ustawie o pomocy społecznej. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 90d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, dalej ustawa o oświacie (Dz. U. Nr 256/04 poz. 2572 ze zm.), stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Według natomiast art. 90d ust. 7 ustawy o oświacie, Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703), tj. w przypadku osoby w rodzinie nie większa niż 456 zł. Miesięczna wysokość dochodu jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Dalej organ wyjaśnił, że przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie dowodowe potwierdza trudną sytuację materialną rodziny A. Z. Z ustaleń wynika bowiem, że od 1 listopada 2012 r. dochód na osobę w jej rodzinie wyniósł 401,33 zł nie przekraczając kryterium dochodowego. W związku z tą sytuacją organ przyznał wnioskowane stypendium w dwóch transzach. Pierwsza za okres od 1 września do 31 grudnia 2012 r. wyniosła 242,40 zł, a druga w kwocie 185,41 zł została przyznana za okres 1 stycznia - 30 czerwca 2013 r. Organ następnie wyjaśnił, że Rada Miasta, stosując art. 90f ustawy o oświacie, uchwaliła Regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Sandomierza, stanowiący załącznik do uchwały Nr XI/87/2007 z dnia 4 lipca 2007 r., przytaczany dalej jako Regulamin. Zgodnie z § 4 pkt 1 tego Regulaminu, miesięczna wysokość przyznanego stypendium nie może być niższa niż 80 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych – tj. kwoty zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia, wynoszącego 106 zł – i nie może przekraczać 200 % tej kwoty. W zależności od sytuacji materialnej rodziny ucznia oraz występowania okoliczności, o których mowa w § 3 pkt 1 Regulaminu (tj. m. in. bezrobocia, niepełnosprawności), wysokość stypendium szkolnego miesięcznie, przy miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie ucznia do 100 zł, ustala się w wysokości od 80 do 200 % kwoty, o której mowa w ust. 1. Dlatego zgodnie z tym Regulaminem, w rozpoznawanej sprawie organ II instancji uznał, że przy miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie wynoszącej 401,33 zł, przyznane stypendium może mieścić się w przedziale od 84,80 zł do 212 zł, co odpowiada przedziałowi od 80 % zasiłku wynoszącego 106 zł do 200 % tego zasiłku. Uzasadniając przyznaną ostatecznie konkretną wysokość stypendium, SKO wyjaśniło, że wynikła ona z wysokości środków, jakimi dysponował organ I instancji. Środki te pochodziły z dotacji w kwocie 21.953 zł przyznanej przez Wojewodę Świętokrzyskiego na stypendia szkolne w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r., przy czym stosownie do treści art. 128 ust. 2 ustawy o finansach publicznych dotacja ta mogła stanowić nie więcej niż 80 % kosztów realizacji zadania. Pozostałe 20 % całości zadania pod nazwą stypendia szkolne pochodzi z budżetu miasta i wynosi 5.488,25 zł. W związku z tym łącznie na realizacje tego zadania organ dysponował kwotą 27.441,25 zł, co przy 148 beneficjentach programu stypendialnego dało kwotę 185,41 zł stypendium na jednego ucznia na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. W ocenie Kolegium takie okoliczności, a także treść § 4 ust. 2 pkt 1 Regulaminu, uzasadniały skorygowanie decyzji organu I instancji w sposób określony w decyzji SKO z dnia [...]. Na decyzję tę wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. Z. Nie formułując żadnych zarzutów stwierdziła, że według zaskarżonej decyzji powinna otrzymać stypendium w kwocie po 185,41 zł na okres 2 miesięcy, czyli na cały 6-miesięczny okres objęty decyzją, powinna otrzymać jeszcze 370,82 zł na dalsze 4 miesiące. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie rozważań należy zauważyć, że zgodnie z art. 90p ust. 1 ustawy o systemie oświaty - udzielanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy. Zgodnie z art. 90c ust. 1 i 2 ustawy - pomoc materialna ma charakter socjalny albo motywacyjny, przy czym świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest m. in. stypendium szkolne. Kryteria przyznania tej pomocy są sztywne, a decyzja rozstrzygająca kwestię przyznania pomocy (art. 90n ust. 1) nie ma charakteru uznaniowego. Organ przyznający prawo pomocy musi ustalić, czy spełnione są ustawowe przesłanki do przyznania stypendium szkolnego określone wyłącznie w art. 90d ustawy, a więc trudna sytuacja materialna ucznia wynikająca z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Stosownie do art. 90n ust. 7 ustawy - miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703) – obecnie jest to kwota 456 zł. Spełnienie powyższych przesłanek powoduje po stronie organu obowiązek przyznania stypendium szkolnego, przy czym powinno ono być udzielone w formie: 1) całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą; 2) pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników. Dopiero ustalenie, że udzielenie stypendium w powyższych formach nie jest możliwe, stosownie do treści art. 90d ust. 5 ustawy, powoduje, że stypendium szkolne może być udzielone w formie świadczenia pieniężnego. Organ przyznający stypendium ustala jego wysokość, która musi się mieścić w ustawowych granicach - stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. kwoty zasiłku rodzinnego wynoszącej 106 zł (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) i nie może przekraczać miesięcznie 200 % kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wysokość stypendium szkolnego musi się więc mieścić w przedziale pomiędzy 84,80 zł, a 212 zł. W wykonaniu jednak delegacji ustawowej zawartej w art. 90f ustawy o oświacie, Rada Miasta w uchwale Nr XI/87/2007 z dnia 4 lipca 2007 r. przyjęła Regulamin udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie S., w którym doprecyzowała miesięczne wysokości stypendium szkolnego w zależności od sytuacji materialnej rodziny ucznia oraz występowania okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 tego Regulaminu, który to przepis niemal wiernie powtarza treść art. 90d ust. 1 ustawy o oświacie. Doprecyzowanie to również jednak nastąpiło w określonych granicach, tj. przy miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie ucznia do 100 zł netto – od 80% do 200% kwoty zasiłku rodzinnego, przy miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie ucznia powyżej 100 do 200 zł netto – od 80% do 150% kwoty zasiłku rodzinnego, a przy miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie ucznia powyżej 200 zł netto do wysokości kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (tj. kwoty 456 zł) – od 80% do 100% kwoty zasiłku rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd, który podziela Sąd w niniejszym składzie, że osobą uprawnioną do świadczeń na podstawie art. 90b ust. 1 i 90d ust. 1 ustawy o oświacie jest uczeń, a nie jego rodzice, którzy mogą złożyć wniosek o przyznanie świadczenia. Czym innym jest uprawnienie do świadczenia, a czym innym uprawnienie do złożenia wniosku. Decyzje zapadłe w tej materii winny być adresowane do małoletniego ucznia i kierowane do rąk rodzica, który złożył wniosek (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2012 r., IV SA/Gl 520/11, LEX nr 1104439, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 października 2007 r., IV SA/Po 177/07, Lex nr 423991). Według art. 90d ust. 10 ustawy o oświacie, stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym. Dla właściwej wykładni tego przepisu należy dodać, że przytoczone brzmienie zostało mu nadane z dniem 1 września 2008 r. przez art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. (Dz.U.2008.145.917) zmieniającej ustawę o oświacie. Na gruncie poprzedniego brzmienia bowiem ("stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie dłuższy niż od września do czerwca w danym roku szkolnym"), w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęła się wykładnia, w myśl której stypendium można było w zasadzie udzielić tylko na cały okres zajęć w roku szkolnym, tj. od września do czerwca. Aby położyć kres wątpliwościom interpretacyjnym, ustawodawca we wspomnianej nowelizacji zdecydował się na wyraźne, "widełkowe" ustalenie okresu przyznania stypendium w roku szkolnym: od miesiąca do całego okresu wrzesień-czerwiec. W obecnym stanie prawnym nie ma więc w ocenie Sądu wątpliwości co do tego, że stypendium szkolne może być przyznane na okres krótszy, niż od września do czerwca, w szczególności na okres dwóch miesięcy. Nie można jednak przyjąć, że organ administracji ma tu pełną dowolność co do zarówno wskazania okresu, na który przyznaje stypendium, jak i określenia konkretnych miesięcy, na które je przyznaje. Kryterium przesądzającego takie rozstrzygnięcie należy w ocenie Sądu poszukiwać w treści przepisów określających przesłanki warunkujące przyznawanie stypendium szkolnego, a w szczególności te, które zostały określone w art. 90d ust. 1 ustawy o oświacie, przy spełnieniu pozostałych przesłanek wynikających z art. 90d ust. 7 i 90d ust. 5 tej ustawy. W razie więc spełnienia kryterium dochodowego oraz stwierdzenia, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w art. 90d ust. 2 ustawy o oświacie nie jest możliwe, stypendium szkolne przysługuje uczniowi w danym roku szkolnym tak długo, jak długo spełnia on warunki z art. 90d ust. 1 tej ustawy, tj. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, potwierdzonych spełnianiem kryterium dochodowego określonego w art. 90d ust. 7 ustawy o oświacie oraz jak długo występuje w rodzinie ucznia bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania. Gdy natomiast rodzina ucznia jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, okres na który stypendium szkolne może być przyznane może rozpocząć bieg od daty tych zdarzeń. Rozstrzygając wniosek strony o przyznanie stypendium szkolnego, organy administracji obu instancji naruszyły szereg wskazanych wyżej przepisów ustawy o oświacie, a w konsekwencji, na skutek błędnej ich wykładni, naruszyły również przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, że w motywach decyzji przyznającej stypendium szkolne, nie znalazło się jakiekolwiek uzasadnienie przyznania go w formie świadczenia pieniężnego, jakby to była jedyna, bądź dominująca forma tego stypendium. Tymczasem zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami art. 90d ust. 2 i ust. 5 ustawy o oświacie, stypendium szkolne może być udzielone w formie świadczenia pieniężnego, ale tylko wtedy, gdy organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o jakich mowa w art. 90d ust. 2 tej ustawy – jest niemożliwe. Wniosek stąd, że stypendium szkolne powinno być przede wszystkim udzielane w formach pomocy materialno-rzeczowej, a tylko wyjątkowo w formie świadczenia pieniężnego. Skorzystanie więc z tej ostatniej formy wymaga szczegółowego uzasadnienia. Takiego uzasadnienia nie można w szczególności znaleźć we wniosku samej strony i to z dwóch powodów. Przede wszystkim wniosek strony nie wiąże organu co do formy przyznanego stypendium szkolnego, skoro według art. 90d ust. 5 ustawy o oświacie to organ administracji musi wykazać i wskazać w uzasadnieniu dlaczego udzielenie stypendium szkolnego w formach pomocy materialno-rzeczowej jest niemożliwe. Po drugie natomiast wniosek A. Z. z dnia 12 września 2012 r. nie zawiera jednoznacznego wyboru którejkolwiek z możliwych form stypendium szkolnego. Należy bowiem zauważyć, że we wniosku sporządzonym przez A. Z. na druku stanowiącym załącznik do Uchwały Nr XI/87/2007 Rady Miasta z dnia 4 lipca 2007 r., w punkcie II określającym cztery różne wnioskowane formy stypendium szkolnego inne niż świadczenie pieniężne, wykreślona została tylko jedna z nich, tj. całkowite lub częściowe pokrycie kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, wykraczające poza zajęcia realizowane w ramach planów nauczania, także poza szkołą. Pozostałe formy materialno-rzeczowe nie zostały ani zaznaczone jako wnioskowane, ani wykreślone. Wskazane naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 ust. 1 kpa polegające na braku jakichkolwiek ustaleń na okoliczność stwierdzenia, czy rzeczywiście udzielenie stypendium w formach, o jakich mowa w art. 90d ust. 2 tej ustawy – jest niemożliwe oraz art. 107 § 3 kpa przez brak umieszczenia w uzasadnieniu decyzji wskazanych okoliczności faktycznych, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji bowiem nie wykazania niemożliwości udzielenie stypendium w formach pomocy materialno-rzeczowej, nie mogło dojść do udzielenia go w formie świadczenia pieniężnego. Wbrew przedstawionej wyżej wykładni art. 90b ust. 1 i 90d ust. 1 ustawy o oświacie, organ II instancji błędnie zreformował decyzję organu I instancji w części dotyczącej adresata przyznanej pomocy. Stypendium szkolne może bowiem otrzymać uczeń (art. 90d ust. 1 ustawy o oświacie), a nie jego rodzic, który według art. 90n ust. 2 pkt 1 ustawy o oświacie może złożyć wniosek o przyznanie tego świadczenia i do którego rąk powinna być kierowana decyzja przyznająca świadczenie wprost uczniowi. To naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ spowodowało wydanie decyzji o wadliwym brzmieniu. Nie może przy tym zmienić oceny Sądu stwierdzenie w sentencji zaskarżonej decyzji, że przyznane A. Z. stypendium szkolne ma być przeznaczone na wydatki szkolne związane z procesem edukacji ucznia J. Z. . Mimo bowiem takiego wyjaśnienia adresatem przyznanej w zaskarżonej decyzji pomocy nie jest małoletni uczeń, ale jego matka. Kolejne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy dotyczyło braku niezbędnych ustaleń umożliwiających ustalenie okresu, na jaki przedmiotowe stypendium zostało przyznane. Brak tych ustaleń był konsekwencją naruszenia przepisów prawa materialnego polegającego na niezastosowaniu przy określeniu długości tego okresu prawidłowej, zaprezentowanej wyżej wykładni przepisów art. 90d ust. 1 i ust. 10 ustawy o oświacie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jedynym powodem przyznania stypendium szkolnego na dwa miesiące roku szkolnego 2012/2013 i to bez bliższego określenia, o które miesiące chodzi (poza wskazaniem, że są to miesiące z przedziału od stycznia do czerwca 2013 r.) – było dysponowanie przez organ na realizację stypendiów szkolnych w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2013 r. kwotą 27.441,25 zł, co przy 148 beneficjentach programu stypendialnego dało kwotę 185,41 zł na jednego ucznia. Kwotę tę organ następnie uznał za określającą wysokość stypendium szkolnego za dwa miesiące, co oznacza, że organ niejako dopasował okres, na jaki przyznał stypendium szkolne w niniejszej sprawie, do kwoty wynikłej z podzielenia dysponowanej sumy na wszystkich beneficjentów programu stypendialnego, tak jakby sytuacja ich wszystkich była identyczna, co nie jest prawdopodobne, zwłaszcza z punktu widzenia wysokości dochodów ich rodzin. Przedstawione powyżej, a przyjęte przez organy obu instancji mechaniczne i matematyczne wyliczenie, abstrahuje całkowicie od ustawowych przesłanek warunkujących zasady przyznawania stypendium szkolnego, a także od okoliczności rozpatrywanej sprawy. Wykoślawia ponadto intencje ustawodawcy przyświecające wprowadzeniu pomocy materialnej dla uczniów, między innymi w postaci stypendium szkolnego. Jak bowiem wynika z art. 90b ust. 2 ustawy o oświacie, pomoc materialna jest udzielana uczniom w celu zmniejszenia różnic w dostępie do edukacji, umożliwienia pokonywania barier dostępu do edukacji wynikających z trudnej sytuacji materialnej ucznia, a także wspierania edukacji uczniów zdolnych. Udzielenie stypendium szkolnego nie ma więc na celu wspierania prywatnej konsumpcji. Realizacja wskazanych w art. 90b ust. 2 ustawy o oświacie celów wymaga zindywidualizowanego podejścia do każdego ucznia wnioskującego o przyznanie pomocy, szczegółowych ustaleń na okoliczność spełnienia przez ucznia wszystkich ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie wnioskowanego świadczenia, precyzyjnego określenia wysokości przyznanego stypendium i okresu, na który jest ono przyznawane oraz wyczerpującego uzasadnienia podjętej decyzji respektującego wymogi, jakie stawia art. 107 § 3 kpa. Większości tych elementów w rozpatrywanej sprawie zabrakło, o czym była wyżej mowa. Należy dodać, że wśród ustawowych przesłanek określających wysokość stypendium szkolnego nie ma tej, którą przede wszystkim kierowały się organy administracji w niniejszej sprawie. Z żadnego z przepisów ustawy o oświacie nie wynika bowiem, aby wysokość stypendium szkolnego miała zależeć od wysokości kwot, jakimi dysponuje gmina na realizację stypendiów szkolnych. Choć bowiem świadczenie to ma charakter socjalny (art. 90c ust. 2 pkt 1 ustawy o oświacie), to nie mają do niego zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 2013.182), która w art. 3 ust. 4 przewiduje, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W ustawie o systemie oświaty nie ma bowiem generalnego odesłania do ustawy o pomocy społecznej w sprawach nieuregulowanych w tej pierwszej ustawie (odesłanie zawarte w art. 90d ust. 7 ustawy o oświacie dotyczy jedynie sposobu określania kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o stypendium szkolne), a regulacja rozdziału 8a ustawy o systemie oświaty dotycząca pomocy materialnej dla uczniów oraz regulacja wydanego na podstawie art. 90f tej ustawy regulaminu udzielania pomocy materialnej dla uczniów o charakterze socjalnym, jest kompletna zarówno co do zasad przyznawania stypendium szkolnego, jak i określenia źródeł finansowania wydatków związanych z ich wypłatą. Należy przy tym zauważyć, że mimo tego, że na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa (art. 90r ust. 1 ustawy o oświacie), to udzielanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym jest zadaniem własnym gminy (art. 90p ust. 1 ustawy o oświacie), w związku z czym gmina nie może uzależniać wysokości stypendium szkolnego wyłącznie od wysokości przyznanej dotacji, tak jak to wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powołany w uzasadnieniu decyzji Kolegium przepis art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr ) określający wysokość udziału dotacji celowej z budżetu państwa w kosztach realizacji danego zadania własnego jednostki samorządu terytorialnego, nie wskazuje na ścisłą, 80-procentową wielkość tego udziału, ale na maksymalnie 80-procentową jego wysokość. Wniosek stąd, że udział tej dotacji może być mniejszy, niż 80%, a przez to udział środków własnych danej gminy w finansowaniu zadania własnego pod nazwą stypendia szkolne może być większy, niż przyjęte przez miasto S. 20%. Rzeczywista wysokość tego udziału, a przez to i łączna wysokość środków na wypłaty stypendium szkolnego, jakie gmina powinna przeznaczyć na realizację tego zadania własnego, powinna być pochodną ilości uczniów spełniających ustawowe kryteria przyznawania tych stypendiów (określone w ustawie o systemie oświaty i w wydanym na jej podstawie oraz mieszczącym się w granicach ustawowej delegacji regulaminie udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym) oraz okresu, w ciągu którego te kryteria spełniają. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c). w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji biorąc pod uwagę zaprezentowaną wyżej wykładnię przepisów ustawy o oświacie, a w szczególności art. 90d ust. 1, 2, 5 i 10, poczyni wskazane wyżej, niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia faktyczne, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie uzasadniając je w sposób przewidziany w art. 107 ust. 3 p.p.s.a. Organ ustali w szczególności na wstępie, czy rzeczywiście udzielenie wnioskowanego stypendium szkolnego w formach, o jakich mowa w art. 90d ust. 2 ustawy o oświacie nie jest w sprawie możliwe, a w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ustali, przez jaki okres spełnione były przesłanki warunkujące możliwość przyznania stypendium szkolnego i w zależności od wyniku takich ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie określając precyzyjnie okres, na który ewentualnie stypendium przyzna. Organ będzie również pamiętał, że decyzja w sprawie stypendium szkolnego powinna być adresowana do małoletniego ucznia, zaś skierowana do rąk jego rodzica, który złożył wniosek. Organ uwzględni wreszcie, że wysokość dotacji z budżetu państwa i jakkolwiek w oparciu o nią obliczona wielkość środków własnych przeznaczanych na wypłaty stypendium szkolnego przez gminę, nie są ustawowymi kryteriami określającymi wysokość należnego stypendium szkolnego i okres, na który jest przyznawane. Organ I instancji uwzględni również wszystkie przedstawione wyżej uwagi i wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło