III SA/Gl 1541/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie gier losowych (odmowy przedłużenia zezwolenia) 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. nie uwzględnił odwołania "A" spółka z o.o. z siedzibą w K. i utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] , odmawiającą Spółce przedłużenia zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] , udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] . Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 221, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa(t. j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm., w skrócie O.p.), art. 8, art. 138 ust. 1 w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. nr 201, poz. 1540, w skrócie u.g.h.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej udzielił decyzją z dnia [...] r. skarżącej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 100 punktach na terenie województwa [...] . Pismem z dnia [...] r. spółka wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie powyższego zezwolenia na kolejne 6 lat w związku ze zbliżającym się terminem jego wygaśnięcia. Jako podstawę prawną żądania wskazała ustawę z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 4, poz. 27 ze zm.) i złączyła wymagane nią dokumenty. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r., działając w oparciu o przepisy art. 253a Ordynacji podatkowej w związku z przepisami art. 8, art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, odmówił przedłużenia ważności zezwolenia udzielonego wyżej opisaną decyzją. W uzasadnieniu podano, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa o grach hazardowych, która uchyliła obowiązywanie ustawy o grach i zakładach wzajemnych (art. 144 u.g.h.) i wprowadziła przepisy przejściowe, regulujące kwestie dotyczące zezwoleń wydanych w oparciu o dotychczasowy stan prawny. W szczególności, w zakresie przedłużenia ważności zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych ustawodawca sformułował w przepisie art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych wyraźny zakaz przedłużania ważności zezwoleń, o których mowa w przepisie art. 129 ust. 1 tej ustawy, tj. zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Z kolei przepis art. 118 ustawy o grach hazardowych przewiduje, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o grach hazardowych stosuje się przepisy tej ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Nowa ustawa wprowadziła również do postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawach określonych w ustawie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa (art. 8 u.g.h.). W konsekwencji organ uznał, że szczególne regulacje wprowadzone ustawą o grach hazardowych uniemożliwiają pozytywne rozpatrzenie wniosku. Od powyższej decyzji Spółka wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia i przedstawiając szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego, a także wskazując na niemożność stosowania ustawy o grach hazardowych z racji braku jej notyfikacji Komisji Europejskiej, zgodnie z wymogami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L z 21.07 1998) oraz na niezgodność ustawy z Konstytucją RP. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżona decyzja z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję wydaną jako organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odniósł się szeroko do wszystkich zarzutów odwołania wykazując ich bezzasadność. W obszernej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesionej na powyższą decyzję Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem prawa. Powtórzyła zarzuty odwołania w zakresie naruszenia prawa materialnego i procesowego. W szczególności podkreślając brak notyfikacji ustawy o grach hazardowych, co stanowi naruszenie wskazanej wyżej dyrektywy, jak równie z art. 2, art. 7 Konstytucji oraz art.6 ust. 1 , art. 8 ust. 1, art. 9 i art. 11 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowa argumentację. Akcentując, że zastosowane w sprawie przepisy nie były przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/We i nie wymagały notyfikacji. Nie naruszały też zasad traktatowych w zakresie zakazu ograniczania przepływu towarów. Na rozprawie w dniu 5 marca 2013 r. skarżąca uzupełniła zarzuty skargi o zarzut pominięcia przez organ odwoławczy faktu upływu terminu ważności zezwolenia. Zezwolenie wygasło z mocy prawa z dniem 10 listopada 2012 r., gdyż zostało wydane na 6 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny ocenia wyłącznie zgodność decyzji z przepisami prawa. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zasadnie skarżąca wskazała, że organ odwoławczy w swoich rozważaniach nie uwzględnił faktu wygaśnięcia zezwolenia z mocy prawa w dniu 10 listopada 2012 r., czyli w toku postępowania odwoławczego. Bezspornym jest, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. udzielająca zezwolenia skarżącej na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] została wydana w dniu 10 listopada 2006 r. na okres 6 lat od dnia jej wydania. Termin ten upłynął 10 listopada 2012 r. Jak wskazano wyżej wniosek skarżącej z dnia 9 lutego 2012 r. (data wpływu do organu) został rozpatrzony wydaniem decyzji negatywnej w dniu 19 września 2012 r., która została doręczona stronie 24 września 2012 r. Następnie została ona zaskarżona wniesieniem w terminie odwołania. Postępowanie odwoławcze zostało zakończone wydaniem decyzji w dnia [...] r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie wydane jako organ pierwszej instancji o odmowie przedłużenia zezwolenia z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej rozpatrując odwołanie nie dostrzegł, że całe postępowanie w sprawie przedłużenia ważności udzielonego w dniu [... ] r. zezwolenia nr [...] , stało się bezprzedmiotowe, gdyż zezwolenie wygasło w dniu [...] r. W takim stanie rzeczy nie funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja, do której odnosiło się rozstrzygnięcie organu I instancji - Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. Wobec powyższego brak było podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] . Postępowanie organu I instancji w sprawie przedłużenia zezwolenia, które wygasło z mocy prawa stało się więc bezprzedmiotowe. W istocie zatem w przedmiotowej sprawie jej rozstrzygnięcie sprowadza się do odpowiedzi na pytani, co powinien zrobić organ odwoławczy w sytuacji wygaśnięcia zezwolenia na etapie postępowania odwoławczego? Czy powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie (art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p), czy też umorzyć tylko postępowanie odwoławcze (art. 233 § 1 pkt 3 O.p.), pozostawiając organowi pierwszej instancji uregulowanie bytu prawnego zaskarżonej decyzji (w trybie art. 258 § 1 pkt 1 O.p.). Bezspornym jest, ze wygaśnięcie decyzji ma ten skutek, że przestaje ona istnieć w obrocie prawnym. Organ odwoławczy nie może zatem zadecydować o jej losie prawnym. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko, wyrażone m.in. wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 stycznia 2010 r., III SA/Wa 877/09, wyrok NSA z 24 marca 2006 r., sygn. I FSK 774/2005, WSA w Gliwicach z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 1937/10, a także cytowane tam orzecznictwo i piśmiennictwo, zgodnie z którym w opisanej sytuacji Dyrektor Izby Celnej w K. działając jako organ odwoławczy powinien uchylić własną decyzję wydaną jako organ I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie (art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p.). Nie budzi w orzecznictwie prawa podatkowego najmniejszych wątpliwości, że organ odwoławczy ponownie merytorycznie rozpatruje sprawę (zob. np. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2011, Wrocław 2011, s. 585 i n. oraz powołane tam orzecznictwo). Tym samym nie ma powodów, aby w przedmiotowej sytuacji ograniczać kompetencję organu odwoławczego do określania skutków prawnych bezprzedmiotowości postępowania wyłącznie w stosunku do postępowania odwoławczego, skoro ograniczenie takie nie wynika z brzmienia wskazanych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej. Zastosowanie trybu określonego w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. w sposób prosty i szybki prowadzi do eliminacji z obrotu prawnego takiej decyzji i zakończenia postępowania w sprawie, co koreluje z ustanowioną w art. 125 § 1 O.p. zasadą szybkości postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Nie było też potrzeby odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.