II SA/Kr 215/14

WyrokWSA w Krakowie2014-03-24

Skład orzekający: Waldemar Michaldo, Anna Szkodzińska, Iwona Niżnik-Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza konieczność badania przesłanek materialnoprawnych zwrotu nieruchomości określonych w art. 137 ust. 1 tej ustawy, oraz czy organ administracji publicznej powinien rozważyć rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w przypadku długotrwałego i uporczywego naruszenia jej warunków przez użytkownika wieczystego?
Ratio decidendi
Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter formalnoprawny i jako przepis intertemporalny wyłącza stosowanie materialnoprawnych przesłanek zwrotu nieruchomości z art. 137 ust. 1 u.g.n., jeżeli nieruchomość została przed 1 stycznia 1998 r. sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo to jest ujawnione w księdze wieczystej. Jednakże organ administracji publicznej powinien rozważyć, czy w świetle naruszenia umowy użytkowania wieczystego przez użytkownika wieczystego istnieją przesłanki do rozwiązania tej umowy, co może mieć wpływ na zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela. W związku z tym sąd uchylił decyzję organów, wskazując na konieczność ponownego rozpoznania sprawy z uwzględnieniem tych okoliczności.
Stan faktyczny
W.R. złożył wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która obecnie stanowi własność Gminy K. i jest oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim. Organ I instancji odmówił zwrotu nieruchomości, powołując się na art. 229 u.g.n., wskazując, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste przed 1 stycznia 1998 r. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. W.R. zaskarżył decyzję, podnosząc m.in. naruszenie prawa poprzez nieuwzględnienie przesłanek zwrotu nieruchomości oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 229 u.g.n.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 10 lipca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji; zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2014 r. sprawy ze skargi W.R. na decyzję Wojewody [....] z dnia 25 listopada 2013 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącego W.R. kwotę 460,00 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. nr [.....] Wojewoda [.....], działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy decyzję Starosty K. z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [.....] , orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości utworzonej z działki nr [.....] , położonej w K. na rzecz W.R. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 6 września 2007 r. W.R. wystąpił o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę o numerze ewidencyjnym [.....] , położoną w obrębie [.....] , w jednostce ewidencyjnej [.....] m. K. , w granicach - przejętej na rzecz Skarbu Państwa - działki nr [.....] , z obrębu [.....] b. dz. adm. P. Z treści księgi wieczystej nr [.....] wynikało, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [.....] stanowi obecnie własność Gminy K. , a zatem Prezydent Miasta K. (z uwagi na treść art. 142 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia1997 r. o gospodarce nieruchomościami - Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSP 1/03 - publ. ONSA 2003/4/115) podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy. Wniosek W.R. został przekazany do Wojewody [.....] , który postanowieniem z dnia 30 października 2007 r. nr [.....] wyznaczył Starostę K. jako organ w tej sprawie właściwy. W związku z powyższym, decyzją Starosty K. z dnia 16 czerwca 2008 r. nr [.....] orzeczono o umorzeniu niniejszego postępowania jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, że wniosek o zwrot działki nr [.....] był już przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. , z wniosku tego samego wnioskodawcy i postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu 24 stycznia 1994 r. decyzji nr [.....] , orzekającej o odmowie zwrotu tej nieruchomości. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy (decyzja Wojewody K. z dnia 8 marca 1994 r. nr...), a skarga na tę ostatnią decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 1995 r. (sygn. akt SA/Kr 1009/94). Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez W.R. , Wojewoda [.....] decyzją z dnia 19 grudnia 2008 r., nr [.....] ,utrzymał w mocy decyzję Starosty K. , podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 228/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę W.R. na powyższą decyzję Wojewody [.....] . W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie istotnie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania z art.105 k.p.a., bowiem nowy stan prawny jest taki sam, jaki był pod rządami ustawy, na podstawie której została wydana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia 24 stycznia 1994 r., co w konsekwencji prowadziło do wniosku, iż w tym przypadku powstał stan rzeczy osądzonej, a powtórne orzekanie w tej sprawie prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności z przyczyny wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższy wyrok został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1277/09, a sprawa przekazana do WSA w Krakowie celem ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 898/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody [.....] z dnia 19 grudnia 2008 r. nr [.....] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K. z dnia 16 czerwca 2008 r. nr [.....] o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako bezprzedmiotowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, gdyż w stanie faktycznym nie zachodzi tożsamość rozpatrywanej obecnie sprawy ze sprawą zakończoną wydaniem decyzji z 1994 r., w szczególności nie zachodzi ciągłość regulacji prawnej. Organy administracji naruszyły art. 105 § 1 k.p.a., a także art. 80 k.p.a., przekraczając zasadę swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy był tożsamy ze stanem faktycznym sprawy wcześniejszej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, aktualnie obowiązująca ustawa gruntowa wprowadziła legalną definicję zbędności nieruchomości ze względu na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, która nie była znana ustawodawstwu poprzedniemu. Z tego powodu nie można było podzielić poglądu, że wprowadzenie w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami legalnej definicji stanu zbędności nieruchomości z uwagi na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie miało znaczenia przy ocenie konstrukcji roszczeń obowiązujących na gruncie obu ustaw. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 24 września 2012 r. nr [.....] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [.....] o pow. 0,0188ha, objętej księgą wieczystą nr [.....] . W wyniku wniesionego odwołania W.R. , Wojewoda [.....] decyzją z dnia 28 maja 2013 r. nr [.....] uchylił ww. decyzję Starosty K. z dnia 24 września 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na naruszenie art. 40 § 2 w związku z art. 109 § 1 oraz 32 k.p.a. przez niedoręczenie decyzji prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi uczestnika postępowania R.B. Następnie decyzją z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [.....] Starosta K. orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [.....] o pow. 0,0188ha, objętej księgą wieczystą nr [.....] W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku ponownie prowadzonego postępowania ustalono, że działka nr [.....] poł. wobr. [.....] jedn. ewid. [.....] w K. , zgodnie z wykazem zmian gruntowych nr ks. rob. [.....] powstała z działki nr [.....] o pow. 0,0327 ha i części działki nr [.....] o pow. 0,0191 ha położonych w obr. [.....] b. gm. kat. P. i została objęta Zarządzeniem Nr [.....] Naczelnika Dzielnicy [.....] z dnia [.....] .1975 r. w sprawie przeznaczenia terenu osiedla "[.....] " pod budownictwo jednorodzinne i jego podziale na działki budowlane. Zgodnie z § 1 ww. Zarządzenia teren osiedla "[.....] " położony w dzielnicy [.....] w rejonie ulic: [.....] i terenu [.....] przeznaczony został pod budownictwo jednorodzinne. Na podstawie ww. Zarządzenia oraz przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192), działka nr [.....] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy osiedla "[.....] " . Na podstawie planu podziału nr [.....] z dnia 23.02.1983 r. ustalono, że działka nr [.....] o pow. 0,0518 ha, powstała z działki nr [.....] i części działki nr [.....] uległa podziałowi na działki: nr [.....] o pow. 0,0327 ha i nr [.....] o pow. 0,0191 ha. Operatem modernizacji ewidencji gruntów obr. [.....] nr [.....] z dnia 17.05.1993r. działka nr [.....] o pow. 0,0191 ha zmieniła powierzchnię i konfigurację bez zmiany oznaczenia na działkę nr [.....] o pow. 0,0188 ha. Z porównania aktualnej mapy ewidencyjnej z archiwalną mapą z parcelacji gruntów osiedla "[.....] " wynika, że działce nr [.....] odpowiada część działki nr [.....] . Organ wskazał, że zgodnie z odpisem z księgi wieczystej nr [.....], działka nr [.....] stanowi własność Gminy K. , w użytkowaniu wieczystym R.B. i Z.B. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej oraz ich syna R.B. Prawo użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr [.....] powstało na podstawie umowy notarialnej o oddanie terenu w użytkowanie wieczyste z dnia [.....] .1984 r. nr [.....] R.B. i Z.B. i zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 05.06.1984 r. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [.....] w K. Wydział I Cywilny z dnia 30.10.1996 r. sygn. Akt I Ns 1653/96/K spadek po zmarłym w dniu 12 sierpnia 1996 r. R.B. nabyli: syn R.B. w 2/4 części oraz wnuczki: E.G. i K.G. po ¼ części W dniu 22 marca 2007 r. w księdze wieczystej nr [.....] wpisano ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu własności R.B. na rzecz: E.G. i K.G. Zgodnie z postanowieniami art 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 tej ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Wzajemna relacja przepisu art. 229 i 136 ust. 3 ww. ustawy oznacza, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości, nawet jeśli okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. została sprzedana lub na rzecz osoby trzeciej zostało ustanowione prawo wieczystego użytkowania, a stan ten istnieje w czasie orzekania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W pojęciu osoby trzeciej w rozumieniu art. 229 ustawy mieszczą się wszystkie podmioty poza Skarbem Państwa i jednostką samorządu terytorialnego. W ocenie Starosty K. , z punktu widzenia prawa nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, której właścicielem aktualnie, w czasie rozpatrywania wniosku o zwrot nie jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, jak również nie jest dopuszczalny zwrot nieruchomości, która jest wprawdzie własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz zostało na niej ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. W świetle powyższych ustaleń organ I instancji stwierdził, iż wszelkie warunki niedopuszczalności roszczenia o zwrot działki nr [.....] wynikające z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zostały spełnione. Stwierdzając, że stan faktyczny i prawny sprawy odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ podkreślił, że orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości następuje bez względu na fakt, czy wywłaszczona nieruchomość jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy, ponieważ konstrukcja przepisu art. 229 u.g.n. uniezależnia rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu nieruchomości od ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości. Odwołanie od ww. decyzji złożył W.R. , wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego z dnia 6 września 2007 r. o zwrot nieruchomości objętej tym wnioskiem i orzeczenie o zwrocie tej nieruchomości, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji naruszył przepis art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., uchylając się od zbadania wszystkich przesłanek zwrotu nieruchomości, określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, w szczególności w zakresie zbędności nieruchomości na cel określony wywłaszczenia. Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. nr [.....] Wojewoda [.....] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że trafny jest pogląd Starosty K. , iż w razie spełnienia przesłanek z art. 229 u.g.n., bezprzedmiotowe jest badanie kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia. W ocenie organu II instancji, organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, z których wynikało, nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot została oddana w użytkowanie wieczyste w dniu 28 maja 1983 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co nastąpiło z dniem 1 stycznia 1998 r. Z tego względu odmowa zwrotu była uzasadniona, skoro roszczenie o zwrot na podstawie art. 229 u.g.n. poprzedniemu właścicielowi – W.R. nie przysługiwało. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W.R. podniósł zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: - art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a., poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1277/09 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 898/10, - art. 7, art. 8, art. 12 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie obiektywnych przesłanek do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego na zasadzie art. 33 ust. 3 u.g.n. w związku z bezskutecznym upływem terminu do zagospodarowania nieruchomości przez użytkownika wieczystego zgodnie z umową, - art. 229 u.g.n. w związku z art. 2, art. 21, art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 1 i art. 32 Konstytucji RP, poprzez niezasadne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jej argumenty są podzielane przez skład rozpoznający sprawę. Negatywne dla wniosku skarżącego rozstrzygnięcie organu I a następnie organu II instancji opierało się na zastosowaniu w sprawie postanowień art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W myśl z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast, stosownie do art. 229 u.g.n., roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zarówno w orzecznictwie jaki w doktrynie przyjął się pogląd, że art. 229u.g.n. posiada wymiar formalnoprawny, i że zaistnienie w danej sprawie przesłanek, o których on stanowi automatycznie generuje w pierwszej kolejności rozstrzygnięcie właściwego organu o jakim w nim mowa. Co za tym idzie, w sprawie roszczenia o zwrot nieruchomości nie jest stosowany w znaczeniu materialnoprawnym art. 137 ust. 1u.g.n., gdyż nie ma takiej materialnoprawnej potrzeby i konieczności. Pełnomocnik skarżącego w swojej skardze do WSA w Krakowie podnosi niekonstytucyjność art. 229 u.g.n., twierdząc, że stanowi ustawową ingerencję w konstytucyjne samodzielne roszczenie byłego właściciela lub jego zastępcy o zwrot nieruchomości, gdy nieruchomość nie została przeznaczona/wykorzystana na celna jaki została wywłaszczona. Ten sposób rozumowania, zdaniem Sadu, pomija fakt, że roszczenie o zwrot nieruchomości może ingerować w prawo własności osoby trzeciej, która nabyła na własność lub w użytkowanie daną wywłaszczoną uprzednio nieruchomość. Treść art. 229 u.g.n. stanowi wyraz swoistego wyważenia przez ustawodawcę zwykłego, dla potrzeb intertemporalnych, interesów prawnych osób trzecich, które nabyły prawo własności lub użytkowania wieczystego w terminie wskazanym w art. 229 u.g.n. oraz wywłaszczonych właścicieli lub odpowiednio ich następców prawnych. Podzielając zdanie co do formalnoprawnego wymiaru art. 229 u.g.n., formalnoprawnego w tym znaczeniu, że jako przepis intertemporalny jednoznacznie wypowiada się o przesłankach nieskuteczności roszczenia o jakim mowa w art. 136 u.g.n., czyniąc tym samym, w pewnej cezurze czasowej przy zaistnieniu określonych prawem okoliczności, bez znaczenia stosowanie w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 21 czerwca 2010 r., II SA/Lu 375/12: "Przepis art. 229 u.g.n. jest przepisem przejściowym o charakterze intertemporalnym. Istota tego rodzaju przepisów polega na tym, że odnoszą się one do stosunków prawnych zastanych w momencie wprowadzania w życie nowej regulacji prawnej. Z samej istoty tego typu przepisów wynika, że punktem odniesienia jest dotychczasowy stan prawny oraz ukształtowane na jego podstawie stosunki prawne trwające w momencie wejścia w życie nowych przepisów". Nie można jednak pomijać faktu, że przepis zawarty w art. art. 229 posiada także wymiar materialnoprawny i są takie indywidualne przypadki kiedy ten wymiar materialnoprawny przybiera na znaczeniu. W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że każda indywidualna sprawa z zakresu administracji publicznej właśnie jako indywidualna posiada swoją daleko idącą specyfikę i odrębność. Sprawa sądowa dministarcyjna opiera się w swej istocie na skontrolowaniu przez sąd sposobu ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego pod kątem jego zgodności z powszechnie obowiązującym prawem. W kontrolowanej przez Sąd indywidualnej sprawie administracyjnej mamy do czynienia z sytuacją, w której użytkownicy wieczyści nie zrealizowali do dnia rozprawy w WSA w Krakowie celu w jakim uzyskali w roku 1984 r. przedmiotową działkę w użytkowanie wieczyste, który zarazem jest celem publicznym na jaki działka została odebrana poprzedniemu właścicielowi. Skarżący podnosi w skardze, że gdyby Gmina będąca obecnie właścicielem przedmiotowej działki przestrzegała prawa powszechnie obowiązującego, to w sprawie nie zaistniałaby przesłanka z art. 229 u.g.n. Według skarżącego, zgodnie z art. 33 ust. 3 u.g.n. jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie, umowa wieczystego użytkowania powinna być rozwiązana. Skarżący podkreśla, że z uwagi na brak zabudowania nieruchomości przez użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości oraz korzystania z nieruchomości w sposób sprzeczny z umową użytkowania wieczystego, spełnione są przesłanki do rozwiązania umowy z użytkownikami wieczystymi, zgodnie z tezami zawartymi w wyroku SN z dnia 28 stycznia 2011 r. I CSK 132/10 LEX nr 848104.Konkludując,Sąd przychyla się do stanowiska skarżącego, że w sprawie mogły zaistnieć przesłanki z art. 229 u.g.n. wskutek nie podejmowania przez Gminę K. działań, w sytuacji, gdy naruszenie umowy użytkowania wieczystego przez użytkownika wieczystego ma charakter długotrwały i uporczywy, a jednocześnie ta okoliczność polegająca na braku działania ma wpływ na zwrot nieruchomości na rzecz poprzedniego wywłaszczonego właściciela. W demokratycznym państwie prawnym, zgodnie z zasadą praworządności i legalności działania organów władzy publicznej - organy administracji publicznej powinny nie tylko działać w ramach prawa i na podstawie prawa, ale także powinny podejmować działania zmierzające do usuwania stanów niezgodnych z prawem. W tej sytuacji Sąd widzi zasadność dokonania w sprawie skarżącego subsumpcji art. 137 ust. 1 u.g.n., po to by właściwy organ I instancji szczegółowo przeanalizował, czy w sprawie, pomijając okoliczności z art. 229 u.g.n., zachodzą przesłanki, o których stanowi art. 137 ust. 1 u.g.n., a to dla potrzeb ewentualnego zawieszenia postępowania w sprawie o zwrot przedmiotowej nieruchomości, w zależności od stanowiska Gminy K. , do czasu jednoznacznego wyjaśnienia okoliczności z art. 229 u.g.n. Sąd zwraca także uwagę na konieczność przeanalizowania prawidłowości stosowania w sprawie art. 40 § 4-5 k.p.a. w odniesieniu do E.G. i K.G. Z pisma A.G. ,matki [.....] i K.G. , z dnia 19 lipca 2012 wysłanego z [.....] do Starostwa Powiatowego (karta 90 w zw. z kartą 88 i 87 administracyjnych akt sprawy), nie wynika, że E.G. i K.G. zostały poinformowane skutecznie o brzmieniu art. 40 § 4-5 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 40k.p.a.: " § 1. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.§ 2. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika.§ 3. W sprawie wszczętej na skutek podania złożonego przez dwie lub więcej stron pisma doręcza się wszystkim stronom, chyba że w podaniu wskazały jedną jako upoważnioną do odbioru pism.§ 4. Strona zamieszkała za granicą lub mająca siedzibę za granicą, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w kraju, jest obowiązana wskazać w kraju pełnomocnika do doręczeń. § 5. W razie nie wskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem". Mając zatem na uwadze, że nie wszystkie istotne okoliczności prawne i faktyczne zostały ustalone i uwzględnione, co stanowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., a także, że organy pominęły równolegle zweryfikowanie w sprawie przesłanek z art. 173 ust. 1 u.g.n. co doprowadziło, na tle specyfiki kontrolowanej sprawy, do przedwczesnego zastosowania art. 229 u.g.n. bez rozważenia ewentualnych kwestii prejudycjalnych w postępowaniu o zwrot przedmiotowej nieruchomości - Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło