II SA/Po 1318/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-04-16
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Wiesława Batorowicz, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego może zostać wydana bez precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie, oraz czy załączniki graficzne do decyzji muszą być czytelne i zawierać legendę?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Starosty P. i Wojewody Wielkopolskiego, uznając, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości musi precyzyjnie określać obszar i jego umiejscowienie na nieruchomości, a załączniki graficzne muszą być czytelne i zawierać legendę. Brak tych elementów uniemożliwia ustalenie zgodności decyzji z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zwróciła się do Starosty P. o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości należącej do M. i M. L. w celu realizacji inwestycji celu publicznego (budowa linii SN-15 kV). Rokowania z właścicielami zakończyły się negatywnie. Starosta P. wydał decyzję ograniczającą sposób korzystania z części nieruchomości, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda Wielkopolski uchylił niektóre punkty tej decyzji, utrzymując w mocy pozostałe. M. L. złożył skargę do WSA w Poznaniu, zarzucając m.in. zbędność ograniczenia i bezpodstawne nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. Zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] 2013 r. nr [...] II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Spółka "A" Sp. z o.o. w P. pismem z dnia 10 lipca 2012 r. zwróciła się do Starosty P. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb: S., arkusz mapy [...], działka nr [...], o pow. 0.0503 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność M. i M. L. w celu realizacji inwestycji celu publicznego, zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] 2011 r. (sygn. [...]) o lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie kablowej linii SN-15 kV.
Inwestor przedłożył dokumentację rokowań, jakie podjął z właścicielami przedmiotowej nieruchomości w celu uzyskania zgody na przeprowadzenie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i które to rokowania zakończyły się wynikiem negatywnym.
W dniu 26 listopada 2012 r. Starosta P. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z ww. nieruchomości w celu wybudowania przedmiotowej linii kablowej.
W toku postępowania organ przeprowadził wizję lokalną w dniu 25 stycznia 2013 r. oraz w dniu 1 marca 2013 r. oraz przeprowadził rozprawę administracyjną w dniach 30 stycznia 2013 r. oraz w dniu 19 kwietnia 2013 r.
Pismem z dnia 23 kwietna 2013 r. pełnomocnik Spółki "A" zmodyfikował podanie z dnia 10 lipca 2012 r. poprzez wskazanie, że długość pasa ograniczenia na działce nr [...] wynosić będzie 0,25 m., szerokość pasa inwestycyjnego wynosić będzie 0,50 m., natomiast obszar ograniczonego użytkowania wyniesie 1,78 m2. W pozostałym zakresie wniosek nie uległ modyfikacji.
W dniu 22 maja 2013 r. organ przeprowadził kolejną rozprawę administracyjną, a następnie pismem z dnia 24 maja 2013 r. zawiadomił strony postępowania administracyjnego, iż mają prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia pisma.
W odpowiedzi M. L. – właściciel przedmiotowej nieruchomości wniósł o nieuwzględnienie w całości podania [...] sp. z o.o. i podkreślił, że zmodyfikowany wniosek inwestora wskazuje, że inwestycja może zostać zrealizowana poza obszarem nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...].
Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Starosta P. orzekł:
1. Ograniczyć sposób korzystania z części nieruchomości położonej w S.ie, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb: S., arkusz mapy 12, działka nr [...], o pow. 0.0503 ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Państwa M. i M. L.ch (strefa ochronna o długości 0,25 m. i szerokości 0,50 m. powierzchnia strefy ochronnej wynosi 1,78 m2), poprzez udzielenie [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. zezwolenia na zajęcie części ww. nieruchomości (o całkowitej powierzchni ograniczenia w sposobie korzystania 1,78 m2), w celu realizacji inwestycji celu publicznego, zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] 2011 r. (sygn. [...]) o lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie linii SN-15 kV kablowej zgodnie z załącznikami graficznymi - mapą w skali 1:500 i mapą w skali 1:100, stanowiącymi integralną część niniejszej decyzji.
2. Zobowiązać Inwestora - [...] sp. z o.o. do przywrócenia nieruchomości wymienionej w pkt. 1 do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu odcinka linii elektroenergetycznej, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby to nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania, które ma odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
3. Zobowiązać właściciela nieruchomości do udostępniania części ww. nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii linii elektroenergetycznej.
4. Nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
5. Ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
W uzasadnieniu decyzji organ wpierw przytoczył ustalenia faktyczne dokonane w sprawie a następnie wyjaśnił, iż starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, dokonując ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nakłada określone obowiązki na właściciela nieruchomości, jak i podmiot będący inwestorem realizującym cel publiczny. Przedmiotowe obowiązki wynikają wprost z mocy prawa, z zapisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a ich konkretyzacja i indywidualizacja ma miejsce w konsekwencji wydania decyzji administracyjnej przez właściwego miejscowo starostę.
Dalej Starosta przytoczył brzmienie przepisów art. 126 ust. 1, 4, 6 i 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami i stwierdził, iż w sprawie zostały spełnione wymagane prawem przesłanki złożenia wniosku w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również przesłanki orzeczenia przez Starostę P. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Brak jest negatywnych przesłanek uzasadniających odmowę Inwestorowi w niniejszej sprawie udzielenia zezwolenia, określonego w podaniu z dnia 10 lipca 2012 r.
Organ wyjaśnił, iż przepisy prawa, w tym normy wyrażone w Konstytucji RP, dopuszczają ograniczenie bądź pozbawienie prawa do nieruchomości prywatnego właściciela. O dopuszczalności takiej sytuacji wielokrotnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny, który wskazywał, że prawo własności nie jest prawem absolutnym i nie podlegającym żadnemu ograniczeniu. Prawo własności podlega ograniczeniom, jeżeli wymaga tego realizacja celu publicznego, powszechnego, służącego ogółowi społeczeństwa.
Zdaniem Starosty taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie bowiem budowa inwestycji celu publicznego, który w swoich założeniach realizować będzie pewnego rodzaju interes publiczny, ponieważ służyć będzie dobru powszechnemu, jakim jest zaopatrzenie przedsiębiorców w energię elektryczną, która umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, jest celem publicznym, którego konieczność realizacji dopuszcza ingerencję w indywidualne prawo do nieruchomości.
Odnosząc się nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności Starosta wskazał, iż regulacja art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zawiera obligatoryjnego obowiązku nadania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości rygoru natychmiastowej wykonalności. Ustawodawca wskazał jedynie, że decyzji o niezwłocznym zajęciu, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1a cytowanej ustawy, taki rygor jest nadawany obligatoryjnie. Przyjąć zatem należy, że decyzji określonej w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać nadany również rygor natychmiastowej wykonalności na zasadach ogólnych, ponieważ jest to decyzja, od której służy odwołanie i której wydanie służy realizacji ważnego interesu społecznego. Samo nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest natomiast uzależnione od wniosku inwestora oraz pozostaje w zakresie uznania administracyjnego organu prowadzącego postępowanie administracyjne.
Dalej organ stwierdził, iż podnoszony przez M. L. argument, że inwestycja nie musi przebiegać przez działkę nr [...] na tym etapie realizacji inwestycji celu publicznego jest nieuzasadniony. Powyższy argument powinien przez stronę postępowania zostać przywołany w toku postępowania o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego prowadzonego przez Burmistrza Miasta i Gminy S., który w decyzji z dnia [...]2011 r. (sygn. [...] ) określił przebieg inwestycji i nieruchomości tą inwestycją objętych. Jeżeli właściciel nieruchomości nie godził się na przebieg inwestycji przez swoją nieruchomość mógł wnieść odwołanie od ww. decyzji, a taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ decyzja stała się ostateczna z dniem 11 sierpnia 2011 r. Aktualnie decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. jest decyzją prawomocną i tym samym wywołującą określone skutki prawne dla jej adresatów.
Wyjaśniono także, iż treść decyzji określa powierzchnię ograniczenia, natomiast załączniki graficzne do decyzji administracyjnej wskazują przebieg inwestycji na nieruchomości. Ostateczna decyzja obliguje inwestora do przestrzegania tych ustaleń. Natomiast organ administracji publicznej nie jest zobowiązany do narzucenia technik realizacji inwestycji, która musi zostać wykonana zgodnie z wiedzą właściwą dla tego rodzaju inwestycji i w ramach obszaru ograniczenia. Technologia realizacji musi zostać dobrana przez Inwestora tak, aby sprostała wymogom aktów administracyjnych, w tym niniejszej decyzji
Odnosząc się do kwestii ustalenia odszkodowania Starosta P. wskazał, że wniosek M. L. w tym zakresie został wyłączony do odrębnego postępowania administracyjnego w myśl art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. L. zarzucając, iż organ w swojej decyzji w ogóle nie rozważył czy ograniczenie korzystania z jego nieruchomości jest konieczne. Z materiałów zgromadzonych w sprawie wynika, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby inwestycja została w całości przeprowadzona poza nieruchomością należącą do strony, skoro ma na nią zachodzić jedynie na obszarze kilku centymetrów. Dowodzi tego modyfikacja wniosku w trakcie postępowania.
Zdaniem skarżącego organ przekroczył swobodne uznanie, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wnioskodawca nie wskazywał, że zależy mu szczególnie na tym, aby decyzja była wydana szybko, nie wnosił o przyspieszenie postępowania. W konsekwencji, decyzja nie powinna zostać w ten rygor zaopatrzona.
Ponadto organ również w sposób bezzasadny odmówił mu zwrotu kosztów poniesionych w tej sprawie, a wyrażających się w konieczności udziału w rozprawie oraz przejrzenia całości materiału dowodowego. Strona ma prawo do żądania zwrotu kosztów wywołanych uwikłaniem jej w postępowanie administracyjne toczącym się wyłącznie w interesie drugiej strony.
Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2013 r. o nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w punktach 2, 3, 4 i 5, zaś w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż w świetle regulacji zawartych w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami Starosta P. słusznie ograniczył sposób korzystania z nieruchomości M. i M. L. i zezwolił przedsiębiorstwu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na zajęcie jej części, celem założenia linii elektroenergetycznej. Inwestor wykazał zarówno zgodność prac z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego jak i okoliczność niepowodzenia prowadzonych rokowań.
Wojewoda wskazał, iż inwestor zgodnie z art. 124 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zobowiązany jest do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń w związku, z którymi konieczne było zajęcie nieruchomości. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie będzie możliwe to dopiero wtedy stronie będzie przysługiwało odszkodowanie.
Ponadto organ pouczył stronę, iż jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości.
W ocenie Wojewody stan faktyczny nie budzi wątpliwości, a ponadto samo rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w swej istocie odpowiada prawu, jednakże obarczone zostało wadami, które organ odwoławczy zdecydował się sanować w drodze zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.
Według tego organu zarówno obowiązek inwestora w zakresie restitutio in integrum albo świadczenia alternatywnego (art. 124 ust.4) jak i obowiązek właściciela do udostępnienia nieruchomości (art. 124 ust. 6) mają charakter ustawowy i ciążą na zobowiązanych podmiotach ex lege w razie wydania decyzji zezwalającej w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Starosta P. nie miał w takim razie kompetencji do nakładania tych obowiązków na strony, co jednak uczynił w punktach 2 i 3 sentencji, wobec czego zostały one uchylone.
Ponadto z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami jednoznacznie wynika, iż w razie ziszczenia się stosownych przesłanek, organ może wydać kolejną, odrębną decyzję, której przedmiotem jest zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i taką decyzję obligatoryjnie opatruje się rygorem natychmiastowej wykonalności. Tymczasem Starosta P. zastosował wprost art. 108 § 1 K.p.a. co obarczone jest dwojakiego rodzaju uchybieniem. Pierwsze wynika z pominięcia dyspozycji powołanego powyżej art. 124 ust. 1a. Natomiast drugie, znacznie poważniejsze, wynika z bezpodstawnego opatrzenia rozstrzygnięcia rygorem natychmiastowej wykonalności, który jest instytucją wyjątkową i winien być stosowany' ze szczególną ostrożnością, wyłącznie w wypadkach ściśle przewidzianych ustawą. Okoliczności, które miałyby uzasadniać orzekanie o nadaniu takiego rygoru winny być przy tym bezsprzecznie wykazane. Natomiast w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, a nawet nie próbowała wykazywać istnienia ważnego interesu gospodarczego ani też przesłanek z art. 108 K.p.a., wskazując jedynie ogólnie na cele planowanej inwestycji, które bynajmniej nie wyczerpują podstaw stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Tym samym opatrzenie zaskarżonego rozstrzygnięcia rygorem natychmiastowej wykonalności, szczególnie wprost w trybie art. 108 § 1 K.p.a,. było bezpodstawne, co skutkuje. koniecznością uchylenia skarżonego rozstrzygnięcia w punkcie 4.
Zdaniem Wojewody wskazanie, iż ostateczna decyzja stanowi podstawę do: dokonania wpisu w księdze wieczystej nie kreuje praw i obowiązków stron, dlatego nie może być elementem sentencji rozstrzygnięcia, przynależąc do części uzasadniającej.
Z kolei stanowisko strony, że organ bezzasadnie odmówił zwrotu kosztów podróży związanych z osobistym stawiennictwem na rozprawie administracyjnej oraz z zapoznaniem się z aktami sprawy należy uznać za błędne. W aktualnie obowiązujących przepisach postępowania administracyjnego, zwrot kosztów należy się, gdy strona została wezwana przez organ do osobistego stawiennictwa. W związku z czym osoba, która nie była wezwana, lecz mimo to stawiła się celem udziału w czynności postępowania, nie można przyznać należności wynikających z kosztów.
Skargę na powyższą decyzję wniósł M. L. zarzucając, iż organ pominął, że realizacja inwestycji na jego nieruchomości jest w ogóle zbędna, czego zresztą pośrednio dowiodło postępowanie, w toku którego znacznie ograniczono powierzchnię, która miałaby zostać zajęta pod inwestycję. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego organ ograniczył prawo własności, skoro w ogóle nie ma takiej potrzeby. Wystarczy przesunąć kabel w kierunku północnym o kilka centymetrów i wówczas całość nowej linii znajdzie się w obszarze drogi publicznej, a więc nie dojdzie do naruszenia prawa własności skarżącego. Innymi słowy organ nie rozważył, czy wkraczanie w sferę jego własności jest rzeczywiście niezbędne, co stanowi naruszenie zasady wynikającej z art. 31 Konstytucji RP. Nie można zaakceptować stanowiska, że o ograniczeniu prawa własności przesądza uprzednie wydanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Ta decyzja, wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym dla ograniczenia strony w prawie własności. Nie wolno zatem jedynie w powołaniu na istnienie tej decyzji ograniczać prawa skarżącego. Decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie rodzi praw do terenu, prawa te rodzi dopiero decyzja z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem to przy jej wydawaniu powinno dojść do analizy, czy i w jakim zakresie organ może ograniczyć korzystanie z nieruchomości.
Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazanych.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o ograniczeniu korzystania z działki, położnej w S.ie oznaczonej geodezyjnie: obręb S., arkusz mapy 12, działka nr [...], o pow. 0,0503 ha, stanowiącej własność M. i M. L. .
Podstawę materialnoprawną przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 j.t.– dalej "u.g.n."). Zgodnie z art. 124 ust. 1 starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do ust. 3 tego przepisu udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
Zauważyć należy, iż wynikające z art. 124 u.g.n. uprawnienie starosty do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy. Może być realizowane tylko wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem, a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość.
Jak wynika z akt sprawy prowadzone przez inwestora – [...] Sp. z o.o. w P. rokowania z jednym z współwłaścicieli nieruchomości nr [...] – M. L. nie przyniosły rezultatu i pomimo zaproponowanego wynagrodzenia, nie wyrażono zgody na planowaną inwestycję.
W tym miejscu zauważyć należy, iż w aktach sprawy brak jest dokumentacji świadczącej o rokowaniach prowadzonych między inwestorem a drugim właścicielem - M. L.. Brak jest dokumentów świadczących, że inwestor wezwał tego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości do rokowań, ani też dokumentów z których wynika, że M. L. był upoważniony do prowadzenia negocjacji również w imieniu M. L.. Z załączonej do akt dokumentacji wynika jedynie, iż [...] Sp. z o.o. w P. poinformowała oboje właścicieli działki nr [...] o zakończeniu negocjacji z wynikiem negatywnym. Niewątpliwie rokowania w sprawie udostępnienia nieruchomości dla celów budowy linii energetycznej stanowią czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną, a zgoda na takie ograniczenie prawa własności powinna być wyrażona przez wszystkich właścicieli (art. 199 Kodeksu cywilnego). Niemniej, w ocenie Sądu, wyraźny brak zgody jednego z współwłaścicieli na propozycje złożone przez inwestora w trakcie rokowań (w tym wypadku M. L.), otwiera możliwość wystąpienia przez tego drugiego z wnioskiem o wydanie decyzji, o której mowa w art. 124 u.g.n. Nawet gdyby M. L. przystała na ofertę złożoną przez inwestora, to brak tej zgody ze strony drugiego z współwłaścicieli uniemożliwia zakończenie negocjacji z wynikiem pozytywnym.
Zatem w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, iż rokowania z właścicielem przedmiotowej nieruchomości nie przyniosły rezultatu i spełniony został warunek określony w art. 124 ust 3 u.g.n.
Z treści art. 124 ust. 1 u.g.n. wynika obowiązek precyzyjnego określenia obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właściciela do nieruchomości. Wskazuje na to brzmienie zdania drugiego art. 124 ust.1, według którego, ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. "Ograniczenie to" jest zwrotem odnoszącym się do ograniczenia, o którym mowa w art. 124 ust.1 zdanie pierwsze ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tym zaś przepisie upoważniono organ do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, w drodze decyzji. Omawiana decyzja powinna zatem określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres. Musi zatem jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2012 o sygn. akt IV SA/Po 235/12 – dostępny na stronie internatowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Z treści ww. art. 124 ust 1 u.g.n. wynika jednoznacznie, iż decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości może zawierać tylko takie rozstrzygnięcia, które są zgodne z planem lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który to obszar jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych (patrz: M. Wolanin, op. cit. s. 780; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 664/08, - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy, iż w swoim rozstrzygnięciu Starosta P. w pkt 1 (utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją Wojewody Wielkopolskiego) wskazał, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dotyczy 1,78 m2 powierzchni przedmiotowej działki zgodnie z załącznikami graficznymi - mapą w skali 1:500 i mapą w skali 1:100, stanowiącymi integralną część niniejszej decyzji. Niemniej w ocenie Sądu załączniki graficzne załączone do decyzji są zbyt mało czytelne – nie zawierają stosownej legendy – i nie wynika z nich jednoznacznie, w której dokładnie części działki nr [...] leży obszar o pow. 1,78 m2, którego dotyczy ograniczenie korzystania. Na załącznikach graficznych wskazano, przebieg projektowanej linii energetycznej lecz nie opisano m.in. linii odwzorowujących przebiegu granic działek geodezyjnych. Na załącznikach naniesiono linie w kilku kolorach bez ich opisu (legendy) co uniemożliwia jednoznaczne odczytanie tych załączników i ustalenie, co odzwierciedlają te linie. Ponadto z złączników nie wynika, czy powstały one w oparciu o stosowne dokumenty geodezyjne, które świadczą o prawidłowości ich wykonaniu – rzeczywistym odwzorowaniu stanu prawnego i faktycznego w terenie.
Powyższe uniemożliwia uznanie, iż przedmiotowa decyzja w sposób precyzyjny określa obszaru nieruchomości, na którym następuje ograniczenie prawa właściciela do nieruchomości, co czyni niemożliwym ustalenie jej zgodności z postanowieniami decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego - decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] 2011 r. (sygn. [...]).
W tej sytuacji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji powinien precyzyjnie określić obszar nieruchomości należącej do skarżącego, który podlega ograniczenie, nie tylko przez określenie jego powierzchni, ale również dokładnie określenie jego umiejscowienie na nieruchomości. Ustalenia te powinny być zgodne z ustaleniami decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Odnosząc się do zarzutów skargi, podzielić należy uwagi skarżącego, iż właściwy organ przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości powinien dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela tej nieruchomości. Niemniej organ ten nie może odmówić wydania decyzji o której mowa w art. 124 ust 1 u.g.n. jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki wymienione w art. 124 ust 1, 3 i 4, a ograniczenie to ma nastąpić zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jeżeli z prawomocnej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego jednoznacznie wynika, iż inwestycja ta ma być zlokalizowana na nieruchomości, której dotyczy wniosek o wydanie decyzji o czasowym ograniczeniu korzystania, to organ orzekający w tej sprawie nie może odmówić (przy spełnieniu pozostałych warunków) wydania takiej decyzji tylko z tej przyczyny, iż w jego ocenie istnieje możliwość lokalizacji przedmiotowej inwestycji na gruncie sąsiednim należącym do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Organ ten nie jest bowiem upoważniony do zmiany ustaleń decyzji lokalizacyjnej.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 , 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ).
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło