II OSK 2291/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-05-31
Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Jerzy Stelmasiak, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien samodzielnie rozstrzygnąć zarzuty wobec postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz czy nabywca praw rzeczowych do nieruchomości może automatycznie wstąpić w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy w toczącym się postępowaniu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy jest zobowiązany do samodzielnego rozstrzygnięcia zarzutów wobec postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, w tym do oceny zgodności przedsięwzięcia z przepisami o ochronie przyrody, a w przypadku braku specjalistycznej wiedzy powinien zwrócić się o opinię biegłego. Ponadto, nabywca praw rzeczowych do nieruchomości nie może automatycznie wstąpić w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy w toczącym się postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, gdyż wniosek taki może złożyć każdy podmiot niezależnie od posiadania praw do nieruchomości.Stan faktyczny
Burmistrz Żywca odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy kolei linowej w masywie Pilska z powodu braku uzgodnienia warunków realizacji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który wskazał na niewystarczające uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko. Odwołanie złożyła spółka C. S.A., której następcą prawnym jest A. Sp. z o.o. Organ odwoławczy uchylił decyzję Burmistrza i wydał decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania. Skargę na tę decyzję wniosło stowarzyszenie, które wygrało w WSA, wskazując na braki w ocenie raportu i postanowienia uzgodnieniowego. Spółka A. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną spółki A. Sp. z o.o.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. spółka z o.o. z siedzibą w I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 1799/13 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 16 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia B. w B. (dalej jako "stowarzyszenie"), uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z [...] września 2013 r. w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] listopada 2011 r. Burmistrz Żywca odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie kolei linowej krzesełkowej w masywie Pilska w [...] (w miejsce istniejących orczykowych wyciągów narciarskich V i VI). Decyzja organu I instancji odmawiająca ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedmiotowego przedsięwzięcia została wydana w związku z brakiem uzgodnienia warunków jego realizacji przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach. W postanowieniu z [...] września 2011 r. organ ten stwierdził bowiem, że sporządzony przez inwestora raport oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia na środowisko nie został w należyty sposób uzupełniony o wskazane przez niego dane dotyczące obszarów chronionych, na których miała zostać zrealizowana inwestycja. Dane te dotyczyły lokalizacji siedlisk przyrodniczych i środowisk wskazanych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady z 30 listopada 2009 r. nr 2009/147/WE w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (Dz.Urz. UE. L z 2009 r. Nr 20, s. 7) – zwanej I dyrektywą ptasią oraz dyrektywy Rady z 21 maja 1992 r. nr 92/43/WE w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.Urz. UE. L. z 1992 r. Nr 206, s. 7 ) – zwanej II dyrektywą siedliskową.
Odwołanie od tej decyzji wniosła C. S.A. (której następcą prawnym jest obecnie spółka A. Sp. z o.o. z siedzibą w I. – dalej jako "inwestor").
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] czerwca 2012 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 949/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z [...] czerwca 2012 r.
Następnie decyzją z [...] września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej uchyliło decyzję Burmistrza Żywca z [...] listopada 2011 r. i ustaliło środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia.
Organ odwoławczy szczegółowo omówił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, w tym przebieg postępowania uzgodnieniowego.
Skargę na powyższą decyzję wniosło skarżące stowarzyszenie.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że w wyroku WSA w Gliwicach z 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 949/12 Sąd I instancji nie wypowiedział się w kwestii zgodności z prawem niezaskarżalnego postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiającego uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd ten nakazał natomiast organowi odwoławczemu w związku z zakwestionowaniem przez niego zasadności postanowienia organu uzgodnieniowego samodzielne rozpatrzenie sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na podstawie obowiązującego wówczas art. 46a ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm. – dalej jako "p.o.ś."). W związku z treścią art. 153 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm. – dalej jako "ustawa środowiskowa") postępowanie toczyło się w oparciu o przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy p.o.ś. Teren projektowanej inwestycji znajduje się w obszarze Natura 2000 Beskid Żywiecki PLB 240002 i został w 2008 r. zakwalifikowany jako Obszar Szczególnej Ochrony Ptaków oraz Obszar Ochrony Siedlisk Beskid Żywiecki PLH 240002.
Sąd I instancji wskazał, że kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku wydanego w sprawie II SA/Gl 949/12, organ odwoławczy, w związku z zakwestionowaniem treści niezaskarżalnego postanowienia uzgodnieniowego, miał obowiązek rozstrzygnięcia zarzutów podniesionych w odwołaniu inwestora wobec tego postanowienia. W szczególności organ ten ustalając samodzielnie "środowiskowe ramy" dla zamierzenia inwestora wiążące inne organy administracji miał obowiązek zbadania zgodności zamierzenia inwestora z przepisami art. 33 i art. 34 ustawy o ochronie przyrody.
W ocenie Sądu I instancji, obowiązku tego organ odwoławczy nie wykonał, ponieważ nie rozstrzygnął m.in. podstawowej kwestii, czy w toku realizacji inwestycji oraz eksploatacji zrealizowanego wyciągu dojdzie do znaczącego negatywnego oddziaływania na siedliska i gatunki priorytetowe występujące w Obszarze Szczególnej Ochrony Ptaków oraz Obszarze Ochrony Siedlisk Beskid Żywiecki, o czym jest mowa w art. 34 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Analizując treść wystąpień kierowanych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do inwestora oraz udzielanych przez inwestora odpowiedzi, a także uzasadnienia postanowienia uzgodnieniowego, organ odwoławczy powinien mieć na uwadze treść tego przepisu. W przypadku niedysponowania przez organ odwoławczy specjalistyczną wiedzą dotyczącą omawianych zagadnień, organ ten powinien zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii w trybie art. 84 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji, organ odwoławczy pobieżnie zweryfikował zasadność postanowienia uzgodnieniowego. W szczególności, pomimo konkretnych zarzutów dotyczących przedłożonego raportu oraz dokumentów uzupełniających, organ odwoławczy nie rozważył i nie wyjaśnił większości spornych kwestii. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ nie oceniał zasadności samych zarzutów organu uzgadniającego, a jedynie stwierdził, że żądania uzupełnienia przedłożonego raportu nie miały oparcia w postanowieniu Burmistrza Żywca z 23 kwietnia 2007 r. oraz przepisach prawa. Kolegium nie analizowało też, czy przedłożony raport odpowiadał warunkom określonym w art. 52 ust. 1 p.o.ś. Skoro ustalenia tego raportu miały pozwolić na określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oraz rozwiać wątpliwości związane z dopuszczalną przepisami ingerencją tego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a organ uzgadniający uznał je za niewystarczające, to obowiązkiem organu odwoławczego było dokonanie oceny prawnej w tym zakresie i wyjaśnienie swojego stanowiska w sposób umożliwiający jego weryfikację. W ocenie Sądu I instancji, mając na uwadze podniesione przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska zarzuty należało w szczególności stwierdzić, czy raport odpowiada na wszystkie stawiane przez organ uzgadniający pytania, czy metodyka przeprowadzonych badań była prawidłowa, a w konsekwencji czy wnioski końcowe są adekwatne i pozwalają na rozstrzygnięcie sprawy.
Zdaniem Sądu I instancji, organ nie odniósł się do dwóch obszernych dokumentów przedłożonych przez inwestora – uzupełnienia do raportu ze stycznia 2013 r. r., a także sporządzonej w styczniu 2013 r. informacji uzupełniającej w zakresie korzystania ze środowiska dla planowanego przedsięwzięcia, która odpowiadała na wątpliwości organu dotyczące zagrożeń dla obszaru chronionego w trakcie realizacji inwestycji. W ocenie Sądu I instancji, mając na uwadze zasadę oficjalności, organ odwoławczy powinien posłużyć się także opinią biegłego, żeby stwierdzić, czy przedłożony przez inwestora raport pozwala na rozstrzygniecie wszystkich wątpliwości związanych ze zgodnością zamierzonego przedsięwzięcia z przepisami o ochronie przyrody dotyczącymi ochrony obszaru Natura 2000, a nie poprzestać na przeprowadzonej przez siebie własnej ocenie tego raportu.
Sąd I instancji zarzucił ponadto, że z treści zaskarżonej decyzji nie wynika czy została ona skierowana do spółki, która była inicjatorem wszczętego postępowania, czy też do spółki A. Sp. z o.o., która zgłosiła swój udział w postępowaniu i została dopuszczona do udziału w nim jako jego strona. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy wnosić, że decyzja ta została skierowana do A. Sp. z o.o. w I., będącej nabywcą zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55² k.c. pod nazwą [...], a nie do C. S.A. w Gliwicach, która zbyła to przedsiębiorstwo umową z 30 lipca 2012 r. W ocenie Sądu I instancji, nabywcy Ośrodka Narciarsko-Wypoczynkowego "[...]" w [...] przysługuje przymiot strony kontrolowanego postępowania stosownie do art. 28 k.p.a., bowiem bez wątpienia jego interesu prawnego jako aktualnego właściciela przedsiębiorstwa dotyczy to postępowanie. Nie oznacza to jednak, że w związku z umową zawartą w dniu 30 lipca 2012 r. A. Sp. z o.o. automatycznie wstąpiła do toczącego się postępowania w miejsce jego wnioskodawcy. Wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, podobnie jak wniosek o ustalenie warunków zabudowy, może bowiem złożyć każdy podmiot. Wnioskodawca nie musi zatem legitymować się tytułem prawnym do nieruchomości, na których ma zamiar zrealizować swoje przedsięwzięcie, a zatem posiadanie przez niego przymiotu strony nie ma żadnego powiązania z prawem własności do tej nieruchomości. Zdaniem Sądu I instancji, skoro wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest powiązany z posiadaniem praw rzeczowych do nieruchomości to nie można w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy wprowadzić w oparciu o art. 30 § 4 k.p.a. nabywcę praw rzeczowych do nieruchomości, na której ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie wskazane we wniosku. W ocenie Sądu I instancji, nie był trafny pogląd organu odwoławczego powołujący się na art. 56b ustawy p.o.ś., stanowiący odpowiednik art. 72a ustawy środowiskowej. Powołane przepisy odnoszą się bowiem do przeniesienia na inny podmiot za zgodą strony decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie wstąpienia w miejsce wnioskodawcy przez inny podmiot do toczącego się postępowania.
Sąd I instancji zauważył ponadto, że w aktach sprawy brak jest informacji dotyczącej stanowiska poprzedniego właściciela Ośrodka Narciarsko-Wypoczynkowego "[...]" w [...] w kwestii wstąpienia w jego miejsce A. Sp. z o.o. w I..
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Sp. z o.o. z siedzibą w I..
W pierwszej kolejności zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, obecnie Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 – dalej jako "p.u.s.a.") w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") oraz w związku z art. 136 k.p.a. przez błędne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej wydając decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinno przeprowadzić postępowania dowodowe w pełnym zakresie.
Po drugie, art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., a także w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędne uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej naruszyło zasadę prawdy obiektywnej i praworządności nie zbierając i nie rozpatrując materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Po trzecie, art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie okoliczności, że 3 lipca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej zleciło odpowiednim organom uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie. Ponadto Sąd I instancji pominął okoliczność, że organ odwoławczy swoje rozstrzygnięcie oparł także o uzupełnienia do raportu środowiskowego opracowane zgodnie z wytycznymi Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.
Po czwarte, art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., a także w związku z art. 30 § 4 k.p.a. oraz w związku z art. 551 i 552 k.c. przez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli działalności administracji publicznej i błędne uznanie, że nie można w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wprowadzić nabywcy praw rzeczowych do nieruchomości.
Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, art. 153 p.p.s.a. przez przekroczenie oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/G1 949/12 i uznanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej jako organ II instancji powinien rozpatrzyć sprawę co do jej istoty, przeprowadzając w tym celu postępowanie dowodowe w pełnym zakresie. W ocenie spółki, zgodnie z wytycznymi wyroku z 23 stycznia 2013 r. analiza prawna organu odwoławczego powinna dotyczyć tylko zasadności postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2011 r.
Po drugie, art. 52 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1231 ze zm. – dalej jako "p.o.ś.") w brzmieniu sprzed 15 listopada 2008 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ odwoławczy powinien przeprowadzić analizę prawną raportu pod kątem treści tego przepisu, w sytuacji gdy analiza organu odwoławczego powinna skupiać się na tym czy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] września 2011 r. było zasadne.
Po trzecie, art. 33 i 34 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013, poz. 627.dalej jako "u.o.p.") przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że dyspozycja wskazanych przepisów powinna być analizowana w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie spółki, ocena w sprawie powinna zostać dokonana na podstawie przepisów ustawy p.o.ś., a w obecnym reżimie prawnym ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm. – dalej jako "ustawa środowiskowa").
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnymi w Gliwicach, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, a także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną stowarzyszenie wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Ponadto, jeżeli w skardze kasacyjnej jednocześnie podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego, w pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutów o charakterze procesowym, ponieważ prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego Sąd I instancji mógł dokonać tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym.
Po pierwsze, należy stwierdzić, że chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji artykułu 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 136 k.p.a., ponieważ Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinno przeprowadzić postępowanie dowodowe w pełnym zakresie. Także nie jest zasadny związany z tym następny zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 1 § 2 p.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., jak i w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu uznania przez Sąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej naruszyło zasadę prawdy obiektywnej i zasadę praworządności, ponieważ nie zebrało i nie rozpatrzyło w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w tej sprawie. Wynika to z tego, że w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/GL 949/12 Sąd ten nie wypowiedział się w kwestii zgodności z prawem niezaskarżalnego postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, który odmówił uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Sąd ten bowiem nakazał organowi odwoławczemu samodzielne rozpatrzenie sprawy w związku z zakwestionowaniem przez niego treści postanowienia organu uzgodnieniowego.
Jest to o tyle także istotne, że nieruchomość, na której projektowane jest dane przedsięwzięcie jest usytuowana w obszarze Natura 2000 Beskid Żywiecki PLB 240002, a ponadto w 2008 r. uznano, że jest to Obszar Szczególnej Ochrony Ptaków oraz Obszar Ochrony Siedlisk Beskid Żywiecki PLH 240002. Dlatego Sąd I instancji słusznie stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. organ odwoławczy był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 949/12. Wynikało z niej, że jeżeli organ odwoławczy zakwestionował ustalenia niezaskarżalnego postanowienia uzgodnieniowego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach, to był zobowiązany do samodzielnego rozstrzygnięcia zarzutów podniesionych w odwołaniu inwestora wobec tego postanowienia. Jest to szczególnie ważne w tej sprawie, ponieważ to organ odwoławczy samodzielnie wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia inwestora, co wiąże inne organy administracji, stąd miał obowiązek dokonania oceny zgodności realizacji projektowanego przedsięwzięcia z 33 i art. 34 ustawy o ochronie przyrody. Jednak, co także zasadnie Sąd I instancji orzekł, organ odwoławczy tego obowiązku nie wykonał, ponieważ nie rozstrzygnął m.in. podstawowej kwestii, czy w toku realizacji oraz eksploatacji tego przedsięwzięcia dojdzie do znaczącego negatywnego oddziaływania na siedliska i gatunki priorytetowe występujące w Obszarze Szczególnej Ochrony Ptaków oraz w Obszarze Ochrony Siedlisk Beskid Żywiecki, w rozumieniu art. 34 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody. Natomiast, jeżeli Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej nie dysponowało specjalistyczną wiedzą w tym zakresie, to organ ten powinien zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii w trybie art. 84 § 1 k.p.a. Ponadto z uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji organu odwoławczego wynika, że organ ten nie ocenił zarzutu organu uzgadniającego podniesionych w postanowieniu uzgodnieniowym, a dotyczących przedłożonego raportu jak i dokumentów uzupełniających, w świetle dyspozycji obowiązującego wówczas art. 52 p.o.ś. Natomiast nie spełniło tego warunku stwierdzenie organu odwoławczego, że w istocie nie ocenił zasadności zarzutów organu uzgadniającego, a tylko stwierdził, że żądanie uzupełnienia raportu nie miało umocowania w postanowieniu Burmistrza Żywca z 23 kwietnia 2008 r. oraz w przepisach prawa w tym zakresie.
Po drugie, brak było w szczególności oceny organu odwoławczego czy przedmiotowy raport odpowiada na wszystkie stawiane przez organ uzgadniający pytania, a także czy metodyka przeprowadzonych badań była prawidłowa, a więc w rezultacie czy wnioski końcowe są prawidłowe i pozwalają na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto Sąd I instancji słusznie stwierdził, że organ odwoławczy nie odniósł się do dwóch obszernych dokumentów przedłożonych przez inwestora, tj. uzupełnienia do raportu ze stycznia 2013 r., jak i sporządzonej w styczniu 2013 informacji uzupełniającej w zakresie korzystania ze środowiska dla planowanego przedsięwzięcia, która odpowiadała na wątpliwości organu dotyczące zagrożeń dla przedmiotowego obszaru Natura 2000. Dlatego też należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że biorąc pod uwagę podniesione w tym zakresie przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach zarzuty wobec raportu było to szczególnie ważne. Wynika to także z tego, że pierwszy z powyższych dokumentów zawierał uzupełnienie raportu przedłożonego jeszcze przez C. S.A. w kwietniu 2008 r., gdyż była to odpowiedź na pismo Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z 31 lipca 2012 r. Natomiast drugi dokument zawierał odpowiedzi na wątpliwości organu dotyczące zagrożeń dla obszaru chronionego podczas realizacji tego przedsięwzięcia. Z kolei zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą oficjalności, która nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie przeprowadzenie z urzędu dowodów pozwalających na ustalenie stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy powinien wystąpić o opinię biegłego, jeżeli nie może jednoznacznie stwierdzić czy przedłożony przez C. S.A. raport pozwala na rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości związanych z realizacją tego przedsięwzięcia zgodnie z art. 33 i 34 ustawy o ochronie przyrody w zakresie jego oddziaływania na obszar Natura 2000, a nie poprzestać na przeprowadzonej przez siebie własnej ocenie tego raportu.
Dlatego też chybiony jest również zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 ust. 1 (w istocie chodzi tu o pkt 1 lit. c/ p.p.s.a.) co do nieprawidłowej kontroli przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ odwoławczy.
Ponadto także nie jest zasadny zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Łączy się on bowiem nieprawidłowo tylko z przepisem art. 153 p.p.s.a. bez powiązania z przepisami prawa materialnego, które miałby naruszyć Sąd I instancji, przy czym również przepis art. 153 p.p.s.a. nie został – co powiedziano już wyżej – naruszony przez Sąd I instancji.
Po trzecie, chybiony jest także zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 52 ust. 1 p.o.ś., czyli przepisu prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, z powodu jego niewłaściwego zastosowania do oceny przedmiotowego raportu, zamiast oceny postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia [...] września 2011 r., co byłoby zasadne. Wynika to z tego, że zarzut kasacyjny w tym zakresie jest błędnie sformułowany, ponieważ przepis art. 52 ust. 1 p.o.ś. niezależnie od tego, że obowiązywał w dacie wszczęcia postępowania o wydanie tej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, to zawiera kilkanaście punktów i liczne podpunkty, które są jego jednostkami redakcyjnymi. Ponadto zarzut kasacyjny w ogóle nie zawiera uzasadnienia, które z nich miałyby być naruszone przez Sąd I instancji i dlaczego. Sąd administracyjny w żadnym przypadku nie może dookreślać treści takiego zarzutu za skarżącego kasacyjnie.
Po czwarte, także całkowicie chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 33 i art. 34 u.o.p. z powodu ich niewłaściwego zastosowania w tej sprawie. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie nie powinny być one stosowane w tej sprawie, lecz ówczesne przepisy p.o.ś., a obecnie ustawy środowiskowej, nie precyzując nawet, które to przepisy, lecz tylko ogólnie stwierdzając, że regulujące wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jest to pogląd całkowicie błędny, ponieważ przepisy art. 33 i art. 34 u.o.p. weszły w życie już 1 maja 2004 r., czyli w dacie akcesji RP do Unii Europejskiej. Ponadto przepis art. 33 ust. 1 u.o.p. jednoznacznie wprowadza, z zastrzeżeniem art. 34 tejże ustawy, zakaz realizacji działań, które mogą samodzielnie lub w powiązaniu z innymi działaniami znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, a w szczególności pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych czy też siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla ochrony których utworzono obszar Natura 2000 lub też wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został utworzony obszar Natura 2000 lub nawet pogorszyć integralność obszaru Natura 2000, a także jego powiązania z innymi obszarami. Powyższe zarzuty podniósł w postanowieniu uzgodnieniowym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach, dlatego też wymagało to ponownej oceny przez właściwy organ, a więc także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, które jest organem odwoławczym w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia zlokalizowanego przecież w obszarze Natura 2000 Beskid Żywiecki PLB 240002, który nawet w 2008 r. został uznany jako obszar szczególnej ochrony ptaków oraz obszar ochrony siedlisk Beskid Żywiecki PLH 240002.
Po piąte, chybiony jest również zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 1 § 2 pkt 3 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., a także w związku z art. 30 § 4 k.p.a. jak i w związku z artykułem 551 i 552 k.c. z powodu niewłaściwego przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej i błędnego uznania, że nie można w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wprowadzić nabywcy praw rzeczowych do nieruchomości. Wynika to z tego, co słusznie podnosi Sąd I instancji, że z osnowy przedmiotowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej nawet nie wynika czy została ona skierowana do C. S.A., która wystąpiła o wszczęcie postępowania w tej sprawie czy też A. Sp. z o.o. z siedzibą w I., która zgłosiła swój udział w postępowaniu i została dopuszczona do udziału w nim jako jego strona. Dopiero z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że decyzja ta została skierowana do A. Sp. z o.o. w I., będącej nabywcą zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 552 k.c. pod nazwą Ośrodek Narciarsko-Wypoczynkowy "[...]" w [...], a nie do C. S.A. w Gliwicach, która zbyła to przedsiębiorstwo umową z dnia 30 lipca 2012 r. Oczywiście nabywcy Ośrodka Narciarsko-Wypoczynkowego "[...]" w [...] przysługuje przymiot strony przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. ponieważ jego interesu prawnego jako obecnego właściciela przedsiębiorstwa dotyczy to postępowanie. Nie oznacza to jednak, że z powodu umowy zawartej w dniu 30 lipca 2012 r., A. Sp. z o.o. "automatycznie" wstąpiła do toczącego się postępowania w miejsce jego wnioskodawcy w ramach tzw. sukcesji generalnej. Wynika to z tego, że wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może złożyć każdy podmiot. Ponadto nawet wnioskodawca nie musiał legitymować się tytułem prawnym do nieruchomości, na której zamierza zrealizować swoje przedsięwzięcie, stąd posiadanie przez niego przymiotu strony nie jest powiązane z prawem własności do takiej nieruchomości. Dlatego też, ponieważ wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest powiązany z posiadaniem praw rzeczowych do nieruchomości, to nie może "automatycznie" wstępować w miejsce dotychczasowego wnioskodawcy nowy podmiot na podstawie art. 30 § 4 k.p.a., nawet jeżeli jest to nabywca praw rzeczowych do nieruchomości, na której ma zostać zrealizowane przedsięwzięcie określone we wniosku. Dotyczy to także zbycia przez wnioskodawcę zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w ramach którego ma być zrealizowane przedmiotowe przedsięwzięcie. Z tych względów brak powiązania danego podmiotu, który występuje o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z prawem własności powoduje brak następstwa prawnego w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. Ponadto Sąd I instancji także prawidłowo stwierdził, że w tej sprawie błędne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, które powołuje się na przepisy art. 56b p.o.ś., którego obecnie "odpowiednikiem" jest art. 72a ustawy środowiskowej. Należy bowiem podkreślić, że powyższe przepisy odnoszą się do przeniesienia na inny podmiot i to za zgodą strony decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie wstąpienia na miejsce wnioskodawcy przez inny podmiot, podczas toczącego się już postępowania administracyjnego. Także słusznie Sąd I instancji podniósł, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest stanowiska poprzedniego właściciela Ośrodka Narciarsko-Wypoczynkowego "[...]" w [...] odnośnie wstąpienia w jego miejsce A. Sp. z o.o. w I.. Dlatego też Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że ponownie rozpatrując tę sprawę organ odwoławczy powinien wystąpić do C. S.A. w Gliwicach, czy podtrzymuje swój wniosek z 2006 r. oraz odwołanie wniesione od decyzji Burmistrza Żywca z dnia [...] listopada 2011 r. Natomiast gdyby powyższy podmiot oświadczył, że nie jest zainteresowany dalszym prowadzeniem wszczętego z jego wniosku postępowania, to organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie odwoławcze. Takie rozstrzygnięcie umożliwi nowemu wnioskodawcy złożenie do Burmistrza Żywca wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach już w nowym stanie prawnym w świetle ustawy środowiskowej, w tym o nowe uzgodnienie warunków realizacji danego przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Katowicach.
W z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło