I SA/Sz 1473/13
WyrokWSA w Szczecinie2014-04-24
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Anna Sokołowska, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne otrzymane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, stanowi odszkodowanie lub zadośćuczynienie w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym podlega zwolnieniu od podatku dochodowego?Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne przyznane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, ma charakter zadośćuczynienia za krzywdę moralną poniesioną wskutek przewlekłości postępowania. W związku z tym, świadczenie to podlega zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jako inne odszkodowanie lub zadośćuczynienie otrzymane na podstawie wyroku sądowego.Stan faktyczny
Skarżący J. Ł. otrzymał świadczenie pieniężne od Skarbu Państwa na podstawie postanowienia Sądu Apelacyjnego stwierdzającego przewlekłość postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej uznał to świadczenie za przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. Skarżący twierdził, że świadczenie to stanowi zadośćuczynienie i podlega zwolnieniu podatkowemu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT. Sąd rozpoznał skargę na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz J. Ł. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. Ł. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w B. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz J. Ł. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] r. J. Ł. złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie zastosowania zwolnienia przedmiotowego.
We wniosku J. Ł. podał, że w okresie od [...] r. do
[...] r. był tymczasowo aresztowany. Wyrokiem Sądu Okręgowego
z 30 kwietnia 2007 oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 8 listopada 2007 r. został prawomocnie uniewinniony od zarzucanych mu czynów.
Wnioskodawca złożył pozew o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie, a w związku z przedłużającym się postępowaniem, wniosek
o stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie Sądu Okręgowego.
Wskazał, że Sąd Apelacyjny, wydanym na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia
17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., zwanej dalej: ustawa z 17 czerwca 2004 r.) postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r. stwierdził, że w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Okręgowym nastąpiło naruszenie prawa Wnioskodawcy do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Z kolei na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z 17 czerwca 2004 r. Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz J. Ł. kwotę [...] zł. Kopię postanowienia Sądu Apelacyjnego z 16 maja 2012 r. sygn. akt II AK S 6/12 wnioskodawca dołączył do wniosku o udzielenie interpretacji.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy przesłał Wnioskodawcy "Informację
o wypłaconym stypendium, o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych w roku 2012 r." (PIT-8C) i wskazał, że kwota
[...] zł znajduje się w części D ww. dokumentu, informującej o wysokości przychodów, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 80, poz. 350), klasyfikowanych jako przychody z innych źródeł, od których nie został odprowadzony podatek.
W związku z tak określonym stanem faktycznym, wnioskodawca zwrócił się
z pytaniem: "Czy przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi podstawę zwolnienia od podatku dochodowego świadczenia otrzymanego na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki?"
W ocenie Wnioskodawcy "suma pieniężna" przyznana na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi zadośćuczynienie i jako taka podlega zwolnieniu podatkowemu na podstawie art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wnioskodawca zwrócił uwagę, że kategoria "sumy pieniężnej" jest charakterystyczna dla ustawy o skardze na przewlekłość i nie występuje w żadnym innym akcie prawnym. Niemniej, zgodnie z utrwaloną doktryną i orzecznictwem, trudno utworzyć z tej definicji odrębną kategorię, różną od znanego prawu cywilnemu odszkodowania
i zadośćuczynienia, skoro charakter wypłaconego świadczenia na mocy przedmiotowej ustawy zbliżony jest właśnie do zadośćuczynienia (tak też: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 grudnia 2011 r. II FSK 1218/10). Wskazując bowiem nawet na art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego - jest w nim mowa właśnie o "przyznaniu poszkodowanemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę".
Wnioskodawca powołał się również na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone
w postanowieniu z 6 stycznia 2006 r. w sprawie III SPP 154/05, w którym Sąd stwierdził, że "przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony (...) stanowi sankcję dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania". Zasądzona kwota stanowi więc sankcję dla państwa za jego nieprawidłowe działanie bądź zaniechanie.
Na poparcie swego stanowiska wnioskodawca przywołał jeszcze wyrok WSA
w Bydgoszczy z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt. I SA/Bd 680/09, w którym Sąd wskazał, że: "art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi podstawę zwolnienia od podatku dochodowego świadczenia otrzymanego przez skarżącego. Istotą zwolnienia podatkowego odszkodowań (w tym zadośćuczynienia) jest fakt, że świadczenie takie nie wzbogaca beneficjenta w żaden sposób, lecz jedynie rekompensuje poniesioną stratę - w tym także w sferze niematerialnej. W konsekwencji uznania, że kwota, o której mowa w interpretacji stanowi zadośćuczynienie dla skarżącego, jej wysokość została określona w orzeczeniu sądu i nie dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej ani korzyści lucrum cessans oznacza, że spełnione są warunki zwolnienia. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, że należność zasądzona jest postanowieniem, a nie wyrokiem sądowym". Podobnie uznał WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt. I SA/GL 168/12, stwierdzając, iż "istotą zwolnienia podatkowego odszkodowań - w tym zadośćuczynienia - jest fakt, że świadczenie takie nie wzbogaca beneficjenta w żaden sposób, lecz jedynie rekompensuje poniesioną stratę - w tym także w sferze niematerialnej".
Interpretacją z dnia [...] r. nr [...] (doręczoną
[...] r.) Dyrektor Izby Skarbowej w B. działający z upoważnienia Ministra Finansów uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe.
Odnosząc się do ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia
w sprawie oraz pytania zadanego przez podatnika, organ przywołał brzmienie art. 9 ust. 1, 10 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm., zwanej dalej: u.p.d.o.f.) i wyjaśnił, że przywołana w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. definicja przychodów z innych źródeł, z użyciem zwrotu "w szczególności", ma charakter przykładowy i otwarty, zatem do tej kategorii należy zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. Organ wywiódł, że z powyższego wynika, iż opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega dochód uzyskiwany w wyniku określonych czynności faktycznych i prawnych, w następstwie których mamy do czynienia z przyrostem mienia. Tak więc podstawą uzyskania przychodów z innych źródeł mogą być tylko takie czynności, w wyniku których następuje po stronie osoby fizycznej przysporzenie majątkowe. Przywołując następnie treść wskazanego przez wnioskodawcę przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., zgodnie z którym wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:
a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono;
organ wskazał, że z ww. zwolnienia skorzystają inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie za tzw. szkodę rzeczywistą; nie skorzystają natomiast odszkodowania za utracone korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Przywołując następnie wybrane przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004r., organ stwierdził, że "suma pieniężna" w rozumieniu art. 12 ust. 4 ww. ustawy, stanowi rekompensatę przyznaną od Skarbu Państwa za naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym (lub egzekucyjnym) bez nieuzasadnionej zwłoki i nie stanowi ani "odszkodowania" ani "zadośćuczynienia"
w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Zdaniem organu, przemawia za tym przede wszystkim brzmienie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., zgodnie
z którym strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości od Skarbu Państwa albo solidarnie od Skarbu Państwa i komornika. Postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, co do stwierdzenia przewlekłości postępowania (ust. 2 tego artykułu). Natomiast strona, która nie wniosła skargi na przewlekłość postępowania zgodnie z art. 5 ust. 1, może dochodzić na podstawie art. 417 Kodeksu cywilnego naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym zakończeniu postępowania co do istoty sprawy (art. 16 ustawy z 17 czerwca 2004 r.). Z treści wskazanych przepisów wynika jednoznacznie, iż ustawodawca dokonuje wyraźnego rozróżnienia omawianych świadczeń, zaś przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. nie wyklucza możliwości dochodzenia osobnego odszkodowania lub zadośćuczynienia w procesie cywilnym.
Organ zwrócił dalej uwagę, że co do zasady przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. stanowią na gruncie polskiego porządku prawnego samodzielną materialną podstawę prawną do występowania z trzema żądaniami, tj.: z żądaniem podstawowym zmierzającym do stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie, której skarga dotyczy oraz z dwoma żądaniami dodatkowymi, czyli z żądaniem podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności przez organ dopuszczający się przewlekłości postępowania i z żądaniem zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w razie stwierdzenia takiej przewlekłości. Dlatego tez, w ocenie organu, żądania oparte na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. nie mają materialnoprawnego waloru cywilnoprawnego, gdyż nie znajdują podstawy w normach prawa cywilnego, ale w przepisach ustawy o charakterze publicznoprawnym, do której normy prawa cywilnego (prywatnego) stosuje się w zakresie, w jakim ustawa do nich odsyła.
Organ stwierdził, że w świetle przedstawionych uregulowań prawnych nie sposób uznać sumy pieniężnej zasądzonej przez sąd na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z 17 czerwca 2004 r. za odszkodowanie lub zadośćuczynienie. Skoro zatem, otrzymana na podstawie orzeczenia sądowego na mocy ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. kwota, nie ma charakteru odszkodowania ani zadośćuczynienia, to tym samym nie może korzystać ze zwolnienia od podatku dotyczącego odszkodowań (zadośćuczynień) określonego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Organ wyraził pogląd, że gdyby wolą ustawodawcy było aby przedmiotowe świadczenie miało taki charakter, to konstruując analizowaną ustawę, odpowiednio użyłby tych pojęć.
Wobec powyższego, organ stwierdził, że przyznana Wnioskodawcy kwota podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych, jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. który zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. należy wykazać w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpiła jej wypłata.
Nie zgadzając się z ww. interpretacją indywidualną wnioskodawca pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Na ww. interpretację indywidualną J. Ł. złożył skargę
w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie wnosząc o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. poprzez niestwierdzenie w zaskarżonej interpretacji, że świadczenie pieniężne otrzymane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z 17 czerwca 2004 r. jest wolne od podatku jako inne odszkodowanie lub zadośćuczynienie otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie.
W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał argumentację zawartą we wniosku
o wydanie interpretacji, popartą orzecznictwem sądów administracyjnych oraz podniósł dodatkowo, że skoro państwo przyjęło na siebie obowiązek zrekompensowania swoim obywatelom niedogodności wynikających z przewlekłych postepowań sądowych, to niezrozumiałe byłoby roszczenie tego samego państwa o opodatkowanie tak uzyskanego przysporzenia majątkowego. Powołując się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 1528/12, skarżący podkreślił, że opodatkowanie przyznanej przez sąd sumy pieniężnej za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania – byłoby sprzeczne z ideą humanitaryzmu i wysoce niesprawiedliwe.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B., wnosząc
o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Istotą sporu w sprawie jest kwestia, czy suma pieniężna otrzymana przez skarżącego stosownie do postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt II AK S 6/12 objęta jest zwolnieniem podatkowym jako odszkodowanie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3 lub 3b u.p.d.o.f. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga analizy charakteru prawnego przyznanej na rzecz J. Ł. kwoty
[...] zł. Podstawą prawną jej zasądzenia był art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia skargi, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika – od komornika, sumę pieniężną w wysokości od [...] zł do [...] zł. Przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej sumy pieniężnej, mówiąc tylko o sumie pieniężnej. Tymczasem organ swoją ocenę, że kwota taka nie stanowi odszkodowania ani zadośćuczynienia, uzasadniał m.in. odwołaniem się do art. 15 ust 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r., zgodnie z którym strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu, dochodzić naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości od Skarbu Państwa, przy czym postanowienie uwzględniające skargę wiąże sąd w postępowaniu cywilnym o odszkodowanie lub zadośćuczynienie, co do stwierdzenia przewlekłości postępowania. W ocenie organu dopiero w powołanym wyżej art. 15 ustawodawca mówi o odszkodowaniu lub zadośćuczynieniu, którego można dochodzić po pozytywnym zakończeniu sprawy o uwzględnienie skargi na przewlekłość, co przesądza o tym, że zasądzona kwota pieniężna nie ma charakteru odszkodowania czy zadośćuczynienia.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom organu, z powołanego art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. w żaden sposób nie wynika charakter prawny kwoty zasądzonej w następstwie uwzględnienia skargi na podstawie art. 12 ust. 4 tej ustawy. Nie ma wątpliwości, że o charakterze danego świadczenia nie przesądza sama jego nazwa. O statusie kwoty otrzymanej na podstawie art. 12 ust. 4 świadczy w ocenie Sądu jej rzeczywisty charakter, tytuł prawny i cel, jakiemu służy. Kwota otrzymywana na tej podstawie ma zrekompensować negatywne przeżycia psychiczne i moralne związane z przewlekłością postępowania sądowego oraz z naruszeniem prawa (nie dobra osobistego) do rozpoznania sprawy sądowej bez zbędnej zwłoki (zob. orzeczenia SN o sygn. III SPP 163/05, III SPP 154/05 oraz SPK 10/05). Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Inaczej mówiąc – ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie skonstruowanego systemu wymiaru sprawiedliwości albo wadliwe działającego systemu wymiaru sprawiedliwości w praktyce.
Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.f. w brzmieniu z roku 2012, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkami, które niewątpliwie w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Otrzymana przez skarżącą suma pieniężna pełni rolę takiego właśnie zadośćuczynienia.
Sąd orzekający w sprawie podziela poglądy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przedstawione w przywołanym w skardze wyroku z dnia
26 lutego 2003 r. sygn. akt I SA/Łd 1528/12.
Sąd podziela również stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 14 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 2145/11, zgodnie z którym, skoro Państwo przyjęło na siebie obowiązek zrekompensowania swoim obywatelom niedogodności wynikających z przewlekłych postępowań sądowych, to niezrozumiałe byłoby roszczenie tego samego Państwa o opodatkowanie tak uzyskanego przysporzenia majątkowego. Akceptując taki punkt widzenia należałoby uznać, że Państwo oczekuje korzyści wynikających z własnego, bezprawnego zaniechania realizacji prawa obywatela do rozpoznania sprawy sądowej w rozsądnym terminie. Podobnej wykładni przepisu art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.f. dokonał również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r. , sygn. akt II FSK 1218/10. NSA wskazał, że kwota, o której mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., ma charakter de facto zbliżony do zadośćuczynienia. Ponadto, wysokość sumy pieniężnej została określona w orzeczeniu sądu i nie dotyczyła prowadzonej działalności gospodarczej ani korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Podkreślił przy tym, że istotą zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.f. jest fakt, iż świadczenie nie wzbogaca beneficjenta w żaden sposób, lecz ma pełnić rolę rekompensującą poniesioną stratę za naruszone prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (co wszak nastąpiło na skutek nieprawidłowego działania lub bezczynności sądu). W uzasadnieniu swego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co prawda, że w prawie cywilnym obok ustawowego pojęcia "odszkodowanie" lub "zadośćuczynienie" nie pojawia się określenie "suma pieniężna". Występuje ono jedynie dla oznaczenia świadczenia wypłacanego w pieniądzu (art. 358 k.c., art. 358¹ k.c., art. 824¹ k.c.). Jednakże, trzeba zwrócić uwagę na treść art. 445 § 1 k.c., w którym jest mowa właśnie o "przyznaniu poszkodowanemu odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę".
Sąd w pełni akceptuje również wyrażone we wskazanym wyroku stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż pojęcie "suma pieniężna" jest charakterystyczne dla ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Jednakże, byłoby niezrozumiałe i niecelowe, aby tworzyć z niego odrębną kategorię, różną od znanego prawu cywilnemu odszkodowania i zadośćuczynienia, skoro charakter wypłaconego świadczenia na mocy przedmiotowej ustawy zbliżony jest właśnie do zadośćuczynienia.
Skład orzekający, podzielając i w tym zakresie argumentację NSA oraz strony skarżącej uważa, że niemal każda ustawa podatkowa przewiduje zwolnienia od podatku, tzn. sytuacje, w których nie dochodzi do opodatkowania, mimo iż spełnione są generalne przesłanki uzasadniające opodatkowanie, to zwolnienia te najczęściej wprowadzane są ze względów celowościowych, a zatem, gdy ustawodawca uważa opodatkowanie danej sytuacji za niecelowe lub gdy poprzez udzielenie zwolnienia podatkowego chce stymulować pewnego rodzaju działalność - albo też ze względów sprawiedliwościowych, jeżeli opodatkowanie danej sytuacji byłoby niesprawiedliwe
w sensie społecznym (A. Bartosiewicz i R. Kubacki – Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – Komentarz 2010, Wyd. II). Właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku, bowiem opodatkowanie przyznanej przez sąd sumy pieniężnej za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania – byłoby sprzeczne z ideą humanitaryzmu i wysoce niesprawiedliwe.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") należało uchylić zaskarżoną interpretację.
O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od skargi ([...] zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] zł) oraz wynagrodzenie adwokata ([...]zł), orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło