I SA/Bk 155/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA (del.) Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi O. P. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [..] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2008 rok 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Wójta Gminy R. – T. z dnia [...].11.2013 r., nr [...] 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej O. P. S.A. w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] Wójt Gminy R. T., działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) – dalej "o.p." nadał rygor natychmiastowej wykonalności swojej decyzji nieostatecznej z [...] listopada 2013 r., nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok w kwocie 33.062,00 zł dla T. SA z siedzibą w W. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że zobowiązanie podatkowe określone ww. decyzją przedawnia się z dniem [...] grudnia 2013 r., a zatem jest to okres krótszy niż 3 miesiące do upływu terminu przedawnienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 121 § 1, art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 o.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z [...] lutego 2014 r. r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. SKO wskazało, że zgodnie z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Z treści art. 70 § 1 tej ustawy wynika, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Ponieważ przedmiotem postępowania jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok, to termin przedawnienia upływa z dniem [...] grudnia 2013 r. Do upływu terminu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego pozostawało zatem mniej niż 3 miesiące. Tym samym organ podatkowy I instancji zasadnie wydał zaskarżone postanowienie, nadając rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z [...] listopada 2013 r. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu organ stwierdził, że nie było obowiązku informowania przez organ I instancji Skarżącego o zamiarze wydania postanowienia. Z kolei okolicznością uprawdopodabniającą niewykonanie zobowiązania przez Skarżącego był termin krótszy niż 3 miesiące do upływu przedawnienia zobowiązania. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku Skarżący działając za pośrednictwem pełnomocnika zarzucił naruszenie: 1) art. 121 § o.p. poprzez zaniechanie poinformowania Skarżącego, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej Wójta Gminy R. T. rygoru natychmiastowej wykonalności; 2) art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 o.p., wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Wójta Gminy R. T. nie zostanie przez Skarżącego wykonane przed terminem przedawnienia. Pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy R. T. i zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W piśmie stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy pełnomocnik podniósł, że w orzecznictwie wskazuje się, iż uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest drugą niezależną przesłanką, którą organy powinny wykazać w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności - wyrok WSA w Białymstoku z 23 czerwca 2010 r., I SA/Bk 231/10, wyrok WSA w Łodzi z 14 maja 2010 r., I SA/Łd 263/10. W odpowiedzi na skargę SKO w S., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte należy uznać za zasadne. Biorąc pod uwagę, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej należy wskazać, że aby taki rygor mógł zostać nadany zgodnie z art. 239b § 1 i 2 o.p. muszą zostać spełnione kumulatywnie (łącznie) dwie przesłanki: (1) musi zaistnieć co najmniej jeden z czterech warunków określonych w § 1 art. 239b o.p., (2) organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Ustawodawca przewidział cztery warunki do nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności: (1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub (2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub (3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub (4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Jak wynika z powoływanych regulacji prawnych, przesłanką drugą do możliwości nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221.). Należy zauważyć, że wskazywana "przesłanka uprawdopodobnienia" nie wiąże się w ogóle z kwestią przedawnienia, ponieważ przedawnienie pozostaje w sferze faktów. Zarówno organy, jak również strony posiadają obiektywną wiedzę, co do zaistnienia lub braku zaistnienia przedawnienia. Natomiast uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest drugą niezależną przesłanką, którą organy powinny wykazać w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Oparcie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowego wyłącznie na tej okoliczności faktycznej, iż okres przedawnienia tego zobowiązania jest krótszy niż trzy miesiące zbędnym czyniłoby drugą przesłankę zastosowania tego rygoru, jaką jest uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa niewykonania zobowiązania. W tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko wyrażone w wyrokach WSA w Białymstoku z 23 czerwca 2010 r., I SA/Bk 231/10 i WSA w Łodzi z 14 maja 2010 r., I SA/Łd 263/10. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ nie wykazał zaistnienia "przesłanki uprawdopodobnienia", czym uchybił treści art. 239b § 2 o.p. i art. 210 § 4 o.p. w zw. z art. 219 o.p. W szczególności należy zauważyć, że organ I instancji w ogóle nie wypowiedział się w kwestii występowania w sprawie tej przesłanki. Z kolei organ odwoławczy wypowiedział się w tym zakresie odnosząc się jedynie do zarzutów podniesionych w odwołaniu. SKO wskazało, że przesłanką uprawdopodobniającą niewykonanie zobowiązania przez Skarżącą jest termin krótszy niż 3 miesiące do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie badano natomiast innych okoliczności mogących stanowić faktyczne uzasadnienie uprawdopodobnienia niewykonania opisywanego zobowiązania w podatku od nieruchomości. Zdaniem Sądu, przenoszenie przez organy podatkowe tych samych argumentów wykazujących na zaistnienie przesłanki odnoszącej się do przedawnienia określonej w przepisie art. 239b § 1 pkt 4 o.p., do uzasadnienia zaistnienia "przesłanki uprawdopodobnienia nie wykonania decyzji" ulokowanej w treści art. 239b § 2 o.p., należy ocenić jako działanie contra legem. Pozbawiony podstaw jest natomiast zarzut naruszenia art. 121 § 1 o.p., który pełnomocnik opiera zaniechaniu poinformowania Skarżącego, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Odnosząc się do tego zarzutu należy wskazać, że ustawa przewiduje odstępstwa od zasady wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia. Wśród nich wymienia m.in. sprawy dotyczące nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (zob. art. 165 § 5 pkt 3 o.p.). W przypadku prowadzenia postępowania dotyczącego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ podatkowy nie ma też obowiązku wyznaczenia stronie przed wydaniem decyzji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 2 pkt 1 o.p.). Skoro ustawa ogranicza w takim stopniu pewne uprawnienia procesowe stron postępowania podatkowego, nie można stawiać organowi zarzutu naruszenia art. 121 § 1 o.p., który postąpił zgodnie ze wskazanymi regułami i nie zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania, ani nie powiadomił o prawie zapoznania się z zebranymi dowodami. Stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego i prawa procesowego dało Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Na podstawie art. 152 ww. ustawy orzeczono, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2, 3 i 4 ww. ustawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ powinien uwzględnić przedstawioną w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną.