II SAB/Gl 27/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi T. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. T. H. złożył wniosek o zwrot nieruchomości, wywłaszczonych pod żwirownię w K. Pismo to potraktowano jako wniosek o wznowienie postępowania, lecz wydane w takim trybie decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1990 r. sygn. akt IV SA 399/90. Następnie, Kierownik Urzędu Rejonowego w C. decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O. ([...]) oraz w K. (część pgr [...]), nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Powiatu w C. z dnia [...]r. Po rozpoznaniu odwołania T. H., decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...], utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Jednakże wskutek skargi T. H., wyrokiem z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekł o uchyleniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] orzekł zaś o zwrocie nieruchomości, położonej w O., oznaczonej jako działki nr "1", "2", "3", "4" oraz [...] części pgr [...], położonej w K.. Z kolei Kierownik Urzędu Rejonowego w C. postanowieniem z dnia [...]r. zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości do czasu przywrócenia Skarbowi Państwa władania. Pojęcie zawieszonego postępowania nastąpiło na podstawie postanowienia tego organu [...]r. w związku ze zmianą stanu prawnego, a to wejściem w życie innych przepisów materialnoprawnych, tj. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązującej od dnia 1 stycznia 1998 r. Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...], orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O., oznaczonej jako pgr "5", pgr "6", pgr "7", pgr "8", pgr "9", pgr "10", pgr "11" i pgr "12" (powstałe w wyniku podziałów geodezyjnych z wywłaszczonych parcel). Po rozpatrzeniu odwołania T. H., decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...], utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, zaś skargę na decyzję ostateczną Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1179/00. Następnie wnioskiem z dnia [...]r. T. H. ponownie wystąpił do Starosty [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W odpowiedzi Starosta [...] pismem z dnia [...]r. poinformował o braku przesłanek do ponownego rozpatrzenia sprawy. Jednakże wskutek skargi T. H. na bezczynność Starosty [...] wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gl 15/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zobowiązał Starostę do wydania w terminie 1 miesiąca od zwrotu akt sprawy – aktu rozstrzygającego wniosek z dnia [...]r. Akta sprawy zwrócono organowi w dniu [...]r. Starosta [...] postanowieniem z dnia [...]r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wyżej podanych działek w O. Wskutek zażalenia T. H., postanowieniem z dnia [...]r. Wojewoda [...] uchylił postanowienie organu I instancji, przekazując sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Następnie na wezwanie organu I instancji, T. H. pismem z dnia [...]r. sprecyzował wniosek poprzez podanie numerów działek, objętych wnioskiem. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] postanowieniem z dnia [...]r. powtórnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w O. Postanowienie odmowne utrzymał w mocy Wojewoda [...] na podstawie postanowienia z dnia [...]r. Jednakże wskutek skargi T. H.,, postanowienia organów obydwu instancji uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1159/12. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu działek nr "5", "6", "7", "8", "9", "10", "11" i "12", położonych w O. Po rozpatrzeniu odwołania T. H., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Natomiast T. H. pismem z dnia [...]r. wezwał Starostę [...] do wykonania wyroku NSA z dnia 9 stycznia 1995 r., a pismem z dnia 23 października 2013 r. wniósł za pośrednictwem tego organu skargę do Wojewody [...] na bezczynność i przewlekłe uchylanie się od wykonania tego wyroku w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z zawartymi w nim wytycznymi. Zarzucił, że po wyroku NSA, postanowieniem z dnia [...]r. Kierownik Urzędu Rejonowego w C. zawiesił postępowanie do czasu przywrócenia władania nieruchomością przez Skarb Państwa, lecz Starosta nie podjął w tym względzie żadnych działań, co jego zdaniem oznacza odmowę wykonania wyroku. Po rozpoznaniu skargi, potraktowanej jako zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...]r. uznał zażalenie za nieuzasadnione. Skargę na powyższe postanowienie odrzucono na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 94/14. W tym stanie rzeczy T. H. pismem z dnia [...]r. wniósł za pośrednictwem Starosty [...] skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ po wyroku NSA z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94. Skarżący podniósł, że Sąd zobowiązał organ do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości po uprzednim przywróceniu władania przez Skarb Państwa, lecz następnie decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. zwrócono mu jedynie część nieruchomości, będących we władaniu Skarbu Państwa, zaś co do pozostałej części postępowanie zawieszono do czasu przywrócenia władania Skarbowi Państwa na podstawie postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...]r. i od tego czasu Starosta nie podjął czynności w celu przywrócenia władania nieruchomościami w celu wykonania wyroku NSA z dnia 9 stycznia 1995 r., który pozostaje w obiegu prawnym i podlega wykonaniu. Stąd też skarżący domagał się nałożenia kary na organ i zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wyjaśnił, że sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została zakończona decyzją z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania, która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...]r. Na powyższą decyzję T. H.wniósł skargę do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Z mocy art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., nadanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Z kolei przepis § 2 tego artykułu, w brzmieniu obowiązującym od dnia 17 maja 2011 r., nadanym ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r., Dz. U. Nr 34, poz. 173, stanowi że Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku i jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wreszcie, art. 154 § 3 ustawy, stanowi że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Z treści skargi wynika, że skarżący upatruje bezczynności i przewlekłości postępowania przed Starostą [...] w niewykonaniu wytycznych, zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Ka 165/94, gdyż organ ten od [...] r., tj. od wydania postanowienia przez ówczesnego Kierownika UR o zawieszeniu postępowania, nie podjął czynności w celu przywrócenia Skarbowi Państwa władania nad wywłaszczoną nieruchomością. Tego rodzaju zarzut nie uzasadnia jednak uwzględnienia skargi. Po wyroku w sprawie SA/Ka 165/94, zostały bowiem wydane wyżej opisane decyzje, kończące postępowanie o zwrot działek nr "1", "6", 5", 8", "9", "10", "11", "12" i "13", położonych w O., powstałych z podziałów geodezyjnych z wywłaszczonych parcel. Decyzje te były zaś przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Ka 1179/00 i wyrokiem z dnia 27 lutego 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. Oznacza to prawomocne zakończenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, wszczętego z wniosku skarżącego z dnia [...]r. Załatwienie sprawy przez Starostę [...] przez wydanie decyzji nastąpiło zatem przed wniesieniem skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, gdyż decyzja tego organu zapadła w dniu [...]r., zaś skargę w niniejszej sprawie wniesiono w dniu 12 marca 2014 r. (data wpływu do organu). Brak zatem podstaw do postawienia organowi (Staroście [...]) zarzutu bezczynności po wyroku, uchylającym decyzję Wojewody [...]. Gdy zaś idzie o zarzut przewlekłości postępowania, to wyjaśnić przyjdzie, że skoro załatwienie sprawy nastąpiło przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 20 stycznia 2011 r., w niniejszej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 154 § 2 zd. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd też sąd administracyjny nie badał kwestii, czy po wyroku z dnia 9 stycznia 1995 r. postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ramach niniejszego postępowania brak też podstaw prawnych do oceny merytorycznej zasadności wydanych po powyższym wyroku decyzji, a zatem do badania, czy decyzja Starosty [...] z dnia [...]r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest zgodna z oceną prawną, wyrażoną w wyroku NSA z dnia 9 stycznia 1995 r. Sprawa ta była już przedmiotem kontroli sądowej, zaś wyrok z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1179/00, jest prawomocny. Oznacza to prawomocne zakończenie postępowania po wyroku w sprawie SA/Ka 165/94. Wreszcie, wyjaśnić przyjdzie, że pod przesłanki wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. nie podpada zarzut niepodjęcia czynności, dotyczących przywrócenia Skarbowi Państwa posiadania wywłaszczonej nieruchomości, częściowo następnie rozdysponowanej. Bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania polega bowiem na niewydaniu aktu, kończącego postępowanie, co wszak w niniejszej sprawie nastąpiło. Przesłanka niewykonania wyroku dotyczy zaś przypadku, gdy po uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ w wyznaczonym przez sąd terminie nie załatwi sprawy. Wyrok w sprawie SA/Ka 165/94 nie zapadł zaś w wyniku uwzględnienia skargi na bezczynność, lecz skargi na decyzję którą Naczelny Sąd Administracyjny uchylił. Wreszcie, kolejny wniosek skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z dnia [...]r., będący przedmiotem orzekania w sprawie II SAB/Gl 15/11, został załatwiony przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie, zaś wydana decyzja o umorzeniu postępowania, była przedmiotem kontroli sądowej w sprawie II SA/Gl 73/14 i wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r. skargę oddalono. Z tych względów skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę [...] po wyroku w sprawie SA/Ka 165/14, nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. sw