I SAB/Wa 145/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. W. oraz T. F. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] "[...] " w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. I SAB/Wa 145/14 UZASADNIENIE W skardze z dnia 31 stycznia 2014 r. K. W. i T. F. zaskarżyli bezczynność Prezydenta miasta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczonej w księdze hipotecznej jako "[...]", na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zarzucili organowi naruszenie art. 35 ust. 2 oraz 36 ust. 1 k.p.a. przez naruszenie terminów do załatwienia sprawy. Wnieśli o zobowiązanie Prezydenta miasta W. do zakończenia sprawy i wypłaty należnego im świadczenia wg cen rynkowych. Jak wynika z akt sprawy Skarżący w dniu 30 października 2006 r. wystąpili o zwrócenie im własności placu o powierzchni [...] dz. nr [...] położonego przy ul. [...] w W. W piśmie z dnia 11 lipca 2007 r. organ wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu miasta W w [...] z prośbą o przekazanie akt własnościowych nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. W dniu 18 czerwca 2008 r. Prezydent miasta W. poinformował strony postępowania o braku możliwości uwzględnienia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Dnia 2 lipa 2008 r. Prezydent zwrócił się do Referatu Nieruchomości Dekretowych Skarbu Państwa Urzędu miasta W., przekazując wniosek Pani K. W. i Pana T. F. z dnia 31 grudnia 2012 r. o przyznanie ekwiwalentu pieniężnego lub działki zastępczej za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "Os [...] " nr rej. [...] działka nr [...]. Z kolei, w dniu 18 lipca 2008 r. organ wystąpił do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu miasta W. w [...] o przesłanie informacji z ewidencji gruntów oraz mapy z granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami nieruchomości hipotecznej. Kolejno w piśmie z dnia 16 września 2008 r. wystąpiono do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu miasta W. w [...] o przesianie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. W sprawie akt lokalizacyjnych zwrócono się także do Ministerstwa Infrastruktury pismem z dnia 29 października 2008 r. W dniu 23 czerwca 2009 r. Prezydent Miasta W. wystosował do stron postępowania informację o dodatkowym terminie załatwienia sprawy do dnia 31 października 2009 r. ze względu na konieczność zgromadzenia dodatkowej dokumentacji potwierdzającej datę utraty możliwości władania nieruchomością położoną przy ul. [...] w W. przez dawnego właściciela. Pismem z dnia 21 października 2009 r. wnioskodawcy zostali poinformowani o kolejnym dodatkowym terminie załatwienia sprawy, tym razem do dnia 31 marca 2009 r. w związku z "zaistniałymi trudnościami w zgromadzeniu całości dokumentacji koniecznej do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie". Następny termin zakończenia postępowania w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wyznaczony został pismem z dnia 23 listopada 2010 r. do dnia 28 lutego 2011 r. Jako przyczynę kolejnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy podano konieczność uzyskania akt lokalizacyjnych budowy Szkoły Ogrodniczej oraz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, zlokalizowanych na terenie nieruchomości objętej wnioskiem odszkodowawczym. Bezpośrednio po wystosowaniu ww. pisma, w dniu 18 października 2011 r. organ ponownie przedłużył, na zasadzie art. 36 k.p.a. przewidywany termin zakończenia postępowania, do dnia 31 grudnia 2011 r. Pismem z tej samej daty wystąpiono do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu miasta W. w [...] o przesianie akt lokalizacyjnych. W związku z brakiem oczekiwanej decyzji organu Skarżący skierowali zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta Miasta W. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. , Wojewoda [...] uwzględnił zażalenie wyznaczając Organowi dodatkowy 3-miesięczny termin do załatwienia sprawy. Po zwrocie akt administracyjnych wraz ze wskazanym postanowieniem Prezydent miasta W. pismem z dnia 3 kwietnia 2013 r. zwrócił się o nadesłanie niezbędnych dokumentów do Archiwum Państwowego, a pismem z dnia 17 kwietnia 2013 r. do Biura Administracyjno-Gospodarczego. Archiwum udzieliło odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 29 listopada 2013 r. (data wpływu do Prezydenta 5 grudnia 2013 r.). Ponowne pismo do Archiwum przesłano w dniu 11 grudnia 2013 r. W piśmie z dnia 14 marca 2014 r. organ przesłał informację do wnioskodawców o przyczynach zwłoki i wyznaczył nowy termin jej zakończenia do dnia 30 czerwca 2014 r. Do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd oczekiwana decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę Organ wskazał, że w toku postępowa podjęto szereg czynności zmierzających do załatwienia sprawy, które przewidywane jest do dnia 30 czerwca 2014r oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd w związku z jednoznacznym stanowiskiem Skarżących potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność organu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent miasta W., nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym żądanie skargi wydania przez Organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin - za realny do jego dotrzymania. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność jednoznacznie naganna – nosi jednocześnie cechę rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Taki właśnie brak aktywności Prezydenta w rozpoznaniu sprawy miał , w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miejsce. Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, że przedsięwzięte przez Organ czynności faktyczne zmierzające do rozpoznania wniosku złożonego przez Skarżących zarówno w zakresie gromadzenia istotnych dla sprawy dokumentów jak też podejmowania czynności niezbędnych do jej zakończenia dokonane były z naruszeniem obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd zauważa, że chociaż realia prowadzenia wielkiej liczby analogicznych postępowań przez Prezydenta miasta W. czynią praktycznie niemożliwym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia, to powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów. Sam fakt, że Prezydent kontynuował postępowanie dopiero po upływie około roku od dnia rozstrzygnięcia zażalenia skarżących przez Wojewodę [...], w znacznym zakresie determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.