II SA/Go 372/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A.Ż. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącej A.Ż. kwotę 300 (trzysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2012 r. A.Ż. wystąpiła o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego dla doktorantów Uniwersytetu na rok akademicki 2012/2013. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu postanowił nie przyznać wnioskodawczyni zwiększenia stypendium doktoranckiego. Decyzja wydana została na podstawie art. 200, art. 200a w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) oraz § 23, § 24 ust. 2, § 25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich na rok akademicki 2012/2013. W uzasadnieniu organ wskazał, że liczby zwiększeń stypendiów zostały określone dla poszczególnych lat studiów doktoranckich na każdym wydziale proporcjonalnie do liczby złożonych w terminie wniosków spełniających wskazane w Regulaminie kryteria. Dla czwartego roku studiów doktoranckich Wydziału [...] nie przyznano zwiększeń stypendiów, wobec czego wniosek A.Ż. nie mógł zostać załatwiony pozytywnie. A.Ż. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła że jest jedynym studentem czwartego roku studiów doktoranckich na Wydziale [...], który ubiegał się o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego. Przyjęcie sposobu określenia ilości stypendium na danym roku, niezależnie od osiągnięć naukowych uznała za krzywdzące, wynikające bowiem wyłącznie z dysproporcji w rozkładzie liczby studentów na poszczególnych latach Wydziału [...]. Wniosek jej poparli: promotor prof. UZ dr hab. L, dziekan prof. dr hab. G.M. oraz kierownik studiów doktoranckich prof. dr hab. A.K.. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko Rektor Uniwersytetu przytoczył argumentację zawartą w decyzji wydanej w pierwszej instancji. Na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] kwietnia 2013 r. A.Ż. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której zarzuciła naruszenie: art. 94b ust. 1 pkt 5 z wz. Z art. 200a ust. 1, ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (p.o s.w.) oraz 7 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2012 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania podmiotowej dotacji na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa poprzez ich błędne zastosowanie i nie uwzględnienie celu ustawodawcy, tj. premiowania aspektów jakościowych w procesie kształcenia konkretnej liczby doktorantów wyróżniających się w pracy naukowej i dydaktycznej w wyniku czego zwiększenie stypendium z dotacji projakościowej zostało przyznane poprzez zawyżenie sumy stypendium mniej niż 30% najlepszych doktorantów na wszystkich latach studiów doktoranckich, pomimo iż dofinansowanie przewidziane zostało dla konkretnej liczby 30%, art. 200a ust. 1 i ust. 1 p.o s.w. poprzez oparcie decyzji na innym kryterium niż przewidziane przez ustawodawcę jakim jest posiadanie statusu doktoranta będącego w grupie 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów, tj. oparcie decyzji przede wszystkim na metodzie wyłaniania doktorantów na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium dla doktorantów Uniwersytetu (Załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego dla doktorantów Uniwersytetu), która to metoda w przypadku niewielkiej liczby doktorantów składających wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium na danym roku w wyniku jej zastosowania zawsze czyni bezskutecznym przyznanie zwiększenia stypendium z dotacji projakościowej, czyniąc tym samym metodę, a nie oparcie na art. 200a p.o s.w. podstawą przyznawania zwiększenia stypendium doktorantowi, art. 200a w zw. z art. 200 p.o s.w. poprzez błędne zastosowanie, w wyniku czego doszło do utożsamienia wysokości zwiększenia stypendium doktoranckiego na zasadzie art. 200a p.o s.w. z wysokością zwiększenia stypendium doktoranckiego z art. 200 p.o s.w. zamiast art. 200a ust. 1 p.os.w. Zwiększenie stypendium doktoranckiego staje się stypendium doktoranckim w zw. z art. 200a ust. 2 dopiero po jego przyznaniu doktorantowi nie posiadającemu żadnego stypendium, a poprzez naliczenie zwiększenia w oparciu o art. 200, a nie o art. 200a ust. 1 i ust. 2 suma dofinansowania przeznaczona na wypłacenie doktorantom zwiększenia stypendium była wystarczająca dla mniej niż 30% doktorantów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 25 września 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Go 582/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzjami, które zostały podjęte przez piastuna organu monokratycznego – Rektora. Powołując się na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz zasadę prawdy obiektywnej Sąd wskazał, że urzeczywistnieniem ich jest wyłączenie pracownika organu od ponownego rozpoznania danej sprawy. Nadto Sąd zarzucił wady w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co stanowiło naruszenie przepisu art. 107§ 3 kpa. Od powyższego wyroku Sądu I instancji organ wniósł skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 4 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2959/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd II instancji jako wadliwe uznał przyjęte w zaskarżonym wyroku założenie, że w sprawie wymagało rozważenia zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 18 lutego 2013 r. sygn. II GPS 4/12 oraz uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 20 maja 2010 r. sygn. I OPS 13/09. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przedmiotem uchwały II GPS 4/12 jest wyłącznie kwestia wyłączenia od orzekania pracownika organu monokratycznego, który jest upoważniony do działania w jego imieniu, ale nie jest jego piastunem. Dalej Sąd wywodził, że bezsporne jest iż w niniejszej sprawie decyzję wydawał nie pracownik organu monokratycznego działający z upoważnienia, ale sam organ, czyli Rektor Uniwersytetu. Osoba będąca piastunem organu nie jest pracownikiem organu. W konsekwencji zastosowanie przez Sąd I instancji do piastuna organu jednoosobowego, działającego w trybie art. 127 § 3 kpa, wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 kpa nie znajduje uzasadnienia i pozostaje w sprzeczności z uchwałą 7 sędziów NSA z 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 i uchwałą 7 sędziów NSA z 18 lutego 2013 r. sygn. II GPS 4/12. Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się zasadna. Stan faktyczny sprawy ustalony został prawidłowo, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i pozwolił na przystąpienie do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 94b ust. 1 pkt 5 p.o s.w. w budżecie państwa jest określana dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych. W myśl art. 200a. ust. 1 p.o s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Zgodnie z ust. 2 art. 200a doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1 zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. Dotacja, o której mowa w przytoczonym powyżej przepisie art. 94b ustawy p.o s.w. jest dotacją podmiotową przeznaczoną na dofinansowanie działań projakościowych, nowych rozwiązań przyjętych w nowelizacji z 2011 r. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a określonych w ust. 1, takich jak KNOW, czy dotyczącą systemu poprawy jakości kształcenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca jest studentką czwartego roku studiów doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu. W dniu 13 grudnia 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego dla doktorantów Uniwersytetu na rok akademicki 2012/2013. Wniosek spełniał wymogi formalne. Z protokołu posiedzenia Dziekańskiej Komisji Stypendiów Doktoranckich, która odbyła się w dniu [...] stycznia 2013 r., wynika że skarżąca spełniła wszystkie wymagania wynikające z Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego dla doktorantów Uniwersytetu - uzyskała 11 punktów za dorobek naukowy, ponadto nie pobiera stypendium. Spośród doktorantów czwartego roku i tych, którym przedłużony został okres studiów doktoranckich wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium złożyła jedynie A.Ż.. W ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy, które nie są sporne, przesłanki rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zwiększenia stypendium budzą wątpliwości co do zgodności z przepisem prawa materialnego. Treść art. 200a ust. 1 p.o s.w. wskazuje, że 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów jest uprawnionych do otrzymania stypendium - do którego odnoszą się postanowienia ust. 2. Skoro zatem na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób, to z tej liczby 30% doktorantom przysługują dodatkowe stypendia. W ocenie Sądu nie można liczby 30% doktorantów dla danego roku obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku (por. podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 608/13, Lex nr 1407662). Intencją regulacji zawartej w art. 200a ust. 2 p.o s.w. jest, aby beneficjentami dotacji projakościowej byli wszyscy doktoranci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów, podstawą przyznania środków jest znalezienie się w grupie 30% najlepszych doktorantów. Celem dotacji projakościowej jest bowiem promowanie i wspieranie najlepszych doktorantów z całego grona doktorantów. Należy w tym miejscu ponownie wskazać, że przepisem prawa materialnego stanowiącym podstawę przyznania omawianego tu świadczenia jest przytoczony powyżej art. 200a ustawy p.o s.w. Rozpatrując wniosek o przyznawanie zwiększenia stypendium doktoranckiego należy przede wszystkim mieć na uwadze przepis rangi ustawowej, odpowiednie postanowienia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego, znajdujące zastosowanie przy rozpoznaniu wniosku, nie mogą pozostawać w sprzeczności z treścią przepisu ustawowego, a jeżeli do takiej sprzeczności lub też chociażby braku spójności dochodzi, zastosowanie znajdzie przepis ustawy, z pominięciem sprzecznego z nim postanowienia Regulaminu. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, powołując się na przepis § 9 ust. 1 Regulaminu, Rektor U wskazał, że dla wszystkich lat studiów doktoranckich na całej uczelni na okres październik 2012 - wrzesień 2013 ustalono liczbę 32 zwiększeń stypendium. Ustalenie tejże ilości zwiększeń wynikało z wysokości przeznaczonej na ten cel dotacji oraz złożonych w terminie wniosków. Liczby zwiększeń stypendium zostały określone dla poszczególnych lat studiów doktoranckich na każdym wydziale zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu, tzn. proporcjonalnie do liczby złożonych w terminie wniosków spełniających kryteria określone w § 5 ust. 1 i ust. 2. Z uwagi na to, że na Wydział [...] wpłynął jeden wniosek (złożony przez skarżącą) Dziekańska Komisja Stypendiów Doktoranckich Wydziału [...] sprawdziła spełnienie kryteriów wynikających z § 5 ust. 1 i ust. 2 Regulaminu, następnie w oparciu o powyższe zasady Rektor określił liczbę zwiększeń stypendiów doktoranckich na tym wydziale w ilości równej "0". Analiza przedstawionej przez organ argumentacji, daje podstawy do przyjęcia, że odmowa przyznania skarżącej zwiększenia stypendium doktoranckiego, o które zwróciła się wnioskiem spełniającym wszystkie wymagane kryteria, wynikała z wyliczenia arytmetycznego, czyli z przyjęcia zasady że ilość przyznanych świadczeń na danym roku jest proporcjonalna do ilości złożonych wniosków. Ponieważ na danym roku studiów doktoranckich wpłynął tylko jeden wniosek, dlatego dla tego roku nie przewidziano w ogóle przyznania świadczenia. Powyższa argumentacja pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu art. 200a ustawy p.o s.w. Należy ponownie zwrócić uwagę, że świadczenie o jakim mowa we wskazanym przepisie ustawy, mieści się w ramach dotacji projakościowej, której celem jest promowanie najlepszych doktorantów z całego grona doktorantów. W przepisie tym ustawodawca wyrażnie wskazał, że grupa 30 % najlepszych doktorantów winna być wyłaniana na poszczególnych latach studiów doktoranckich, a nie w skali całego wydziału. Najlepsi doktoranci, po myśli przytoczonego powyżej przepisu ustawy, to liczba 30% doktorantów na każdym roku studiów doktoranckich. Przyjęcie odmiennej interpretacji mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której odmowa przyznania zwiększenia stypendium wynikałaby jedynie z powodu niewielkiej ilości złożonych wniosków na danym roku, z całkowitym pominięciem strony merytorycznej, a zatem bez uwzględnienia zasadniczej okoliczności że dana osoba, czy też osoby - znajdują się w gronie 30% najlepszych doktorantów na danym roku. Przy interpretacji przepisu art. 200a, która zdaje się wynikać z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przepis ten nie spełni nadanej mu przez ustawodawcę roli, czyli promowanie najlepszych doktorantów oraz mobilizowanie ich do dalszej pracy. Z powyższych względów stanowisko organu, opierające się na błędnej interpretacji przepisu prawa materialnego, należy ocenić jako nieprawidłowe. Rozpatrując sprawę nie można pominąć regulacji wynikającej z art. 200a ust. 2 u. p.o s.w. Przypomnieć trzeba, że zgodnie z jego treścią doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1 zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. Trzeba zwrócić uwagę, że wskazany tu przepis ustawy obliguje organ do przyznania doktorantowi określonego świadczenia, nie pozwalając mu w tym zakresie na tzw. uznaniowość. Oznacza że w opisanej w przepisie sytuacji faktycznej organ administracyjny jest zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia o danej treści. W zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej brak jest odniesienia się do podnoszonej w tym miejscu kwestii. Jak wynika z akt sprawy skarżąca spełniała warunki formalne do przyznania zwiększenia stypendium, nadto nie pobierała stypendium doktoranckiego, pomimo tego świadczenie to nie zostało jej przyznane. Mimo jednoznacznej i nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych treści art. 200a ust. 2 ustawy, organ w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do jego treści, całkowicie pomijając wynikającą z tego przepisu regulację. Powyższe należy ocenić jako naruszenie przepisu prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów formalnych decyzji administracyjnej, o których mowa w art. 107 § 3 kpa. Organ nie odniósł się do treści przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, czyli art. 200a ust. 1 i ust. 2 u.p.o w., poprzestając na wskazaniu odpowiednich postanowień Regulaminu. Trzeba natomiast pamiętać, że po myśli art. 200 a ust. 1 ustawy, przedmiotem regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium jest określenie trybu przyznawania tego świadczenia, a nie zasad stanowiących podstawę przyznania świadczenia. A zatem podstawę przyznania świadczenia jest przepis ustawowy i to on winien być przedmiotem analizy na tle konkretnego stanu faktycznego sprawy (subsumcja). Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz "c" oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270), zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca zostały uchylone. Na podstawie art. 152 w punkcie II sentencji wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono w punkcie III, opierając rozstrzygnięcie w tym zakresie na przepisach art. 200 i 205 p.p.s.a.