II SA/Op 624/14
WyrokWSA w Opolu2015-03-24
Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu nadzoru budowlanego o niedopuszczalności zażalenia na nakaz przedstawienia ekspertyzy technicznej wydane na podstawie przepisów nieobowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie mogą opierać swoich kompetencji kontrolnych na przepisach nieobowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej może być nałożony wyłącznie na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r., w szczególności art. 81c ust. 2. W konsekwencji stwierdził, że postanowienie o niedopuszczalności zażalenia oparte na art. 56 ustawy z 1974 r. jest wadliwe i należy je uchylić wraz z poprzedzającymi postanowieniami oraz zakazać jego wykonania.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wszczął postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego. Nakazał właścicielom dostarczenie ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonanych robót budowlanych. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność zażalenia na to postanowienie, opierając się na przepisach nieobowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący zaskarżyli to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 października 2014 r., a także poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2014 r. oraz postanowienie organu odwoławczego z dnia 7 marca 2014 r., i określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi A. M. i K. M. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie nakazujące przedstawienie ekspertyzy technicznej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...], a także postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 7 marca 2014 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu.
Przedmiotem skargi, wniesionej przez A. i K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 października 2014 r., nr [...], stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 30 czerwca 2014 r., nr [...], w nakładające na skarżących obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W wyniku interwencji M. M. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wykonania, bez wymaganego pozwolenia, rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego w [...] przy ul. [...], dz. nr [...], k.m. [...].
Następnie, decyzją z dnia 14 grudnia 2010 r., na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą Prawo budowlane z 1994 r., nakazał K. i A. M., jako inwestorom i właścicielom ww. nieruchomości, rozbiórkę samowolnie wykonanej części garażowo-użytkowej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu decyzją z dnia 21 marca 2011 r., natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyniku skargi wniesionej przez A. M. wyrokiem z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt II SA/Op 242/11, uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyjaśnienia wymaga kwestia zakończenia spornej budowy w rozumieniu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, i - w zależności od tych ustaleń - dokonania oceny legalności spornego budynku według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., bądź z 1994 r.
Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim postanowieniem z dnia 15 listopada 2013 r. nałożył na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. obowiązek dostarczenia w terminie do 17 stycznia 2014 r. oceny technicznej całego zakresu robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia, w wyniku których powstała część garażowa wraz z jej nadbudową.
Na skutek zażalenia na powyższe postanowienie, wniesionego przez A. M., Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wywiódł, że jeśli zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (Dz. U. nr 38, poz. 229, z późn. zm. - zwanej dalej "ustawa Prawo budowlane z 1974 r."), to należy stosować wszystkie z nich, także dowodowe, do jakich należy art. 56 tej ustawy. Zdaniem organu, nie można nakładać obowiązku na podstawie obecnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994 r. (aktualnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409).
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim, powołując się na przepis art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz art. 123 K.p.a., wydał postanowienie, którym nałożył na K. i A. M. obowiązek dostarczenia w terminie do 19 września 2014 r. ekspertyzy technicznej w0 zakresie zgodności ze sztuką budowlaną oraz przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi tych robót konstrukcyjno-budowlanych i branżowych (instalacja elektryczna) wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, w wyniku których powstała część garażowa wraz z jej nadbudową. W końcowej części postanowienia organ zamieścił pouczenie o przysługującym środku odwoławczym w postaci zażalenia oraz terminie i trybie jego wniesienia.
Stosownie do powyższego pouczenia A. M. wniósł zażalenie, w którym zarzucił, że aktualnie wydane postanowienie nie różni się od poprzedniego.
Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 22 października 2014 r., nr [...], opartym o przepisy art. 127, art. 134, art. 144 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 56 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przewidywał zażalenia, natomiast w myśl art. 141 K.p.a. zażalenie przysługuje, gdy Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Organ dostrzegł, że wprawdzie w postanowieniu organu pierwszej instancji zawarto pouczenie o zażaleniu, jednak organ pierwszej instancji uczynił to błędnie i sama ta okoliczność nie uzasadnia możliwości wniesienia zażalenia i konieczności jego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.
We wniesionej skardze A. i K. M. zarzucili, że po wyroku z dnia 6 września 2011 r. oględziny przeprowadzono dopiero w dniu 15 maja 2012 r., natomiast w dniu 15 listopada 2013 r. wydano decyzję zobowiązującą do przełożenia oceny technicznej. Skarżący wskazali, że zrozumiała jest konieczność sporządzenia oceny, jednak zakwestionowali fakt, że muszą ponieść koszty jej sporządzenia. Ponadto szczegółowo odnieśli się do merytorycznych zagadnień w sprawie rozbudowy swego budynku, jak również okoliczności związanych z dewastowaniem przez M. M. ich garażu, w tym wykonania wykopów wzdłuż ściany oraz uniemożliwiania prac związanych z naprawą rynny.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżących, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Tym samym Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych nieprawidłowości niż wskazane w skardze. Dokonując oceny legalności nie może jednak wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie, przy czym na zasadzie art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zakresem rozpoznania sądu administracyjnego objęte są zatem wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej. Sąd ma więc uprawnienia do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, a niezgodnych z prawem.
Ponadto, zgodnie z art. 135 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności, wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Komentowany przepis stanowi uszczegółowienie zasady niezwiązania sądu granicami skargi, wynikającej z art. 134 P.p.s.a. Jak podkreśla się w literaturze, niezbędność zastosowania przez sąd przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów innych niż zaskarżone, wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy dla końcowego jej załatwienia oznacza zapewnienie "ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy". Obowiązkiem sądu administracyjnego jest bowiem stworzenie takiego stanu, aby w obrocie prawnym nie istniał i funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, s. 629). Komentowany przepis wyznacza zatem przedmiotowy zakres kompetencji orzeczniczych sądu. Na jego podstawie sąd może dokonać nie tylko oceny legalności aktu poprzedzającego akt zaskarżony do Sądu, ale także akt podjęty nawet w innym trybie, jeśli został on wydany w granicach sprawy, której dotyczy skarga i jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. W zakresie tej kwalifikacji zasadnicze znaczenie ma zatem tożsamość sprawy administracyjnej w ujęciu materialnym, na którą składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Ustalając, czy określony akt mieści się w granicach danej sprawy należy zatem ustalić, czy ma on wpływ na kształt, zmianę lub ustanie tego samego stosunku materialnoprawnego.
Na gruncie art. 135 P.p.s.a. zauważyć ponadto należy, że realizując obowiązek w zakresie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sądy nie tyle są uprawnione - na zasadzie uznaniowości, ile zobowiązane do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w granicach danej sprawy niezgodnych z prawem, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Po myśli art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzając ocenę według wskazanych powyżej kryteriów, w pierwszej kolejności konieczne jest sprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, jakim jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 22 października 2014 r. o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej wykonanych przez skarżących robót budowlanych. W świetle zarzutów skargi zaakcentowania wymaga, że treść powyższego postanowienia wyznacza zakres sprawy administracyjnej, o którym mowa w art. 134 K.p.a. W związku z tym poza zakresem rozpoznawanej sprawy, a tym samym poza oceną Sądu w niniejszym postępowaniu, pozostają podnoszone w skardze kwestie realiów wykonywania nielegalnych robót budowlanych oraz sposobu wykorzystywania wybudowanego bez pozwolenia obiektu, gdyż dotyczą one merytorycznej warstwy sprawy, a także zagadnienia aktualnych stosunków sąsiedzkich, które w tym postępowaniu nie mają znaczenia.
Dostrzec trzeba, że obydwa wskazane na wstępie akty, tj. zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia 30 czerwca 2014 r., wydane zostały w następstwie orzeczenia przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r., nr [...], o uchyleniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 15 listopada 2013 r., nr [...], o nałożeniu na skarżących obowiązku przedłożenia oceny technicznej, a zatem postanowienia wydanego w tej samej sprawie. Uchylenie postanowienia z dnia 15 listopada 2013 r., czyli wyeliminowanie tego aktu z porządku prawnego przez organ odwoławczy, otworzyło bowiem drogę do ponownego orzekania przez organ pierwszej instancji w zakresie nałożenia obowiązku i skutkowało wydaniem w dniu 30 czerwca 2014 r. nakazu w postępowaniu dotyczącym legalności samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego w [...] przy ul. [...] o część garażową wraz z jej przebudową. W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że wszystkie wymienione postanowienia wydane zostały w granicach tej samej sprawy. To z kolei powoduje, że na mocy art. 135 P.p.s.a. kontrolą Sądu mogło zostać objęte zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, a także kasacyjne postanowienie organu odwoławczego z dnia 7 marca 2014 r.
Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem, Sąd stwierdził, że ww. akty nie odpowiadają prawu, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Od razu należy wskazać, że Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując zażalenie skarżących przyjął pogląd, który zaprezentował już wcześniej w postanowieniu z dnia 7 marca 2014 r., że nałożenie obowiązku w rozpoznawanej sprawie może nastąpić na podstawie przepisów nieobowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zauważyć przyjdzie, że stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia organ odwoławczy oparł na treści art. 56 ust. 1 tej ustawy. Stanowisko o konieczności kierowania się stanem prawnym nieobowiązującym wyprowadził z kolei z treści art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Dodać też należy, że Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu w zaskarżonym postanowieniu przyjął, iż skoro w postanowieniu wydanym na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. brak jest podstawy do złożenia zażalenia, zatem zastosowanie znajduje art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a.
W związku z powyższym zaznaczenia wymaga, że w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. zawarto przepis przejściowy, który wyklucza stosowanie art. 48 tej ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Stosownie do tego przepisu, do takich obiektów stosuje się przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Dostrzec jednak należy, że norma z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych tylko w sprawach, o jakich mowa w art. 48 tej ustawy, tj. sprawach rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Do pozostałych spraw z zakresu Prawa budowlanego zastosowanie mają natomiast przepisy aktualnie obowiązujące, tj. ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Analiza treści art. 103 ust. 2 Prawo budowlane z 1994 r., nakazuje przyjąć, że do obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej przed dniem 1 stycznia 1995 r. odnosić można tylko tę regulację normatywną zawartą w ustawie Prawo budowlane z 1974 r., która odpowiada ściśle zakresowi normowania art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Ponieważ poza tym zakresem pozostaje wyodrębniona w art. 81c ust. 2 ustawy, to kompetencja organu nadzoru budowlanego do nakładania obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, odpowiadające tym kompetencjom uprawnienia organu wymienione w art. 56 ustawy z 1974 r. w chwili obecnej nie mogą już podlegać wykorzystaniu. W piśmiennictwie trafnie wskazuje się, że do obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę aktualnie zastosowanie znaleźć mogą – w zależności od daty popełnienia samowoli budowlanej - trzy różne stany prawne (por. Z. Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod. red. Z. Niewiadomskiego, Wyd. C.H.BECK, Warszawa 2013, s. 524). Poza przepisami art. 48 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w brzmieniu pierwotnym oraz przepisami art. 48 tej ustawy w brzmieniu aktualnie obowiązującym, będą to także przepisy art. 37 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Jeżeli zatem organy prowadzące postępowanie uznają, że niezbędne jest wykonanie określonej ekspertyzy technicznej w celu wykazania, czy samowolnie wybudowany obiekt budowlany lub jego część powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, może wówczas zostać nałożony na uczestnika procesu budowlanego (właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego) obowiązek jej przedłożenia, przy czym tego rodzaju działanie organu administracji swą podstawę prawną znajdować będzie w art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a nie w art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane.
Przepis art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., na którym oparły się organy obu instancji w postanowieniach z dnia 22 października 2014 r. i z dnia 30 czerwca 2014 r., zamieszczony został w Rozdziale 10 tej ustawy, zatytułowanym "Zadania organów administracji państwowej", regulującym prawa i obowiązki organów, w tym możliwość żądania od inwestora udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowania instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Był to więc również przepis umożliwiający zebranie materiału dowodowego. Nie mniej jednak, procesowo rzecz ujmując, usytuowanie komentowanego przepisu w systematyce ustawy Prawo budowlane z 1974 r. świadczy o jego odrębnym i ogólnym charakterze, a zatem nie mającym związku z usuwaniem skutków samowoli budowlanej prowadzonej po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., która zawiera odpowiednią regulację w art. 81c ust. 3, umożliwiającą stronom postępowania kwestionowanie postanowień nakładających obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ekspertyz stanu technicznego obiektu budowlanego.
Przedstawiony pogląd znajduje potwierdzenie również w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazuje się, że z art. 103 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. nie wynika uprawnienie dla organów nadzoru budowlanego do podejmowania działań kontrolnych i nadzorczych w oparciu o regulację ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Tym samym organy te nie mogą wyprowadzać swoich kompetencji z ustawy nieobowiązującej w dacie podejmowania tego typu działań (por. wyroki NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 400/10, LEX nr 1080268 oraz z 8 maja 2009 r., II OSK 737/08, LEX nr 574710). W powołanych orzeczeniach zaznaczono, że wykonując zadania kontrolne bądź nadzorcze organy nadzoru budowlanego winny działać w oparciu o przepisy aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zadania te określone zostały w art. 81 tej ustawy, zaś kompetencje kontrolne organów, umożliwiające wykonywanie im niniejszych zadań uregulowane zostały w art. 81a i art. 81c ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Zatem wykonując zadania kontrolne i nadzorcze organ nadzoru budowlanego nie może działać na podstawie nieobowiązującej już ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Z przedstawionych względów Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że na gruncie rozpoznawanej sprawy odmienna wykładnia dokonana przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu przepisu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. doprowadziła do wydania wadliwego rozstrzygnięcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim, opartego o błędną podstawę prawną oraz w konsekwencji - do wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na to postanowienie organu pierwszej instancji. Przyjęta podstawa prawna narzucała takie rozstrzygnięcie, gdyż przepis art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie przewidywał zażalenia na wydane na jego podstawie postanowienie. Nie budzi też wątpliwości Sądu, że organ odwoławczy uchylając poprzednio wydane w tym przedmiocie postanowienie 15 listopada 2013 r. błędnie wskazał na konieczność wydania postanowienia w trybie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a przyjęcie przez organy wadliwej podstawy prawnej naruszało interes strony, pozbawiając ją prawa do złożenia środka odwoławczego.
Reasumując należy wskazać, że brak było podstawy prawnej do zastosowania w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., a w konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Uchybienia powyższe miały natomiast istotny wpływ na wynik sprawy zakończonej zarówno zaskarżonym postanowieniem, jak i postanowieniem wydanym na podstawie art. 56 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
W tej sytuacji Sąd w składzie orzekającym uznał, że w oparciu o art. 135 P.p.s.a. zasadne jest orzeczenie nie tylko w stosunku do zaskarżonego aktu, ale także wobec wszystkich aktów wydanych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, gdyż jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., natomiast rozstrzygnięcie o kosztach oparto o przepis art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.
Wskazania do dalszego postępowania - z uwagi na kasacyjny charakter niniejszego wyroku i wyeliminowanie z porządku prawnego aktów wydanych przez organy obu instancji - sprowadzają się do obowiązku merytorycznego rozpatrzenia przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu zażalenia wniesionego przez skarżącego na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie prudnickim z dnia 15 listopada 2013 r., zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło