I SA/Bk 505/15
WyrokWSA w Białymstoku2015-10-21
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Paweł Janusz Lewkowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina ma prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego od wydatków mieszanych, wykorzystywanych zarówno do czynności opodatkowanych, zwolnionych, jak i niepodlegających opodatkowaniu VAT, oraz czy powinna uwzględniać czynności niepodlegające VAT w kalkulacji proporcji sprzedaży?Ratio decidendi
Gmina ma prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków mieszanych, ale tylko w takim zakresie, w jakim zakupy te można przyporządkować działalności podlegającej VAT i związanej z czynnościami opodatkowanymi. Nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego w części związanej z czynnościami niepodlegającymi VAT. Czynności niepodlegające VAT nie powinny być uwzględniane w kalkulacji proporcji sprzedaży, ale nie uprawnia to do pełnego odliczenia podatku naliczonego.Stan faktyczny
Gmina Z., zarejestrowany czynny podatnik VAT, zwróciła się o interpretację indywidualną dotyczącą prawa do odliczenia podatku naliczonego od tzw. wydatków mieszanych, które są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, zwolnionych z VAT oraz zdarzeń niepodlegających VAT. Gmina kwestionowała stanowisko Ministra Finansów, który uznał jej prawo do odliczenia za nieprawidłowe w zakresie wydatków mieszanych, wymagając uwzględnienia dodatkowych alokacji podatku naliczonego poza proporcją sprzedaży. Skarga dotyczyła głównie prawa do odliczenia podatku naliczonego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Z. na interpretację indywidualną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Z. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.
Wnioskiem z 10 października 2014 r. Gmina Z. (dalej powoływana jako "Skarżąca" lub jako "Gmina") zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku naliczania podatku należnego
z tytułu wykorzystania wydatków mieszanych do zdarzeń pozostających poza ustawą o VAT, prawa do częściowego odliczenia podatku naliczonego dotyczącego wydatków mieszanych w oparciu o proporcję sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U.
z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: u.p.t.u.), nieuwzględniania zdarzeń spoza zakresu VAT w kalkulacji proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. oraz braku obowiązku stosowania jakiejkolwiek innej, wstępnej
lub późniejszej, alokacji podatku naliczonego (klucza podziału, współczynnika, proporcji).
We wniosku wskazano, że Gmina jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Wykonuje zadania nałożone na nią odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których została powołana. Zdecydowana większość
z tych zadań jest realizowana przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego. Niemniej jednak, wybrane czynności Gmina wykonuje na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych i traktuje je jako podlegające regulacjom VAT.
W ramach czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych Gmina dokonuje lub może dokonywać:
A. zarówno transakcji opodatkowanych VAT według odpowiednich stawek - Gmina w szczególności może dokonywać sprzedaży działek pod zabudowę, świadczyć usługi dzierżawy/ najmu lokali użytkowych, dokonywać sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych, pobierać opłaty z tytułu wieczystego użytkowania nieruchomości oraz opłaty za ustawienie reklam, wnosić aportem wartości majątkowe do spółek dokonywać refaktur mediów związanych
z dzierżawionymi/wynajmowanymi lokalami użytkowymi. Transakcje te Gmina wykazuje lub wykazywać będzie w rejestrach sprzedaży i deklaracjach VAT,
B. jak również podlegających opodatkowaniu VAT, aczkolwiek zwolnionych
z podatku - w szczególności jest to sprzedaż tzw. "starszych/używanych" budynków
i lokali na cele mieszkalne. Transakcje te Gmina dokumentuje lub będzie dokumentować stosując zwolnienie oraz wykazuje lub będzie wykazywać
w rejestrach sprzedaży i deklaracjach VAT jako zwolnione z podatku.
Wskazano, że po stronie Gminy występują również inne zdarzenia, wynikające z zadań własnych nałożonych na Gminę odrębnymi przepisami, realizowane
przez Gminę w reżimie administracyjnym, publicznoprawnym (a nie cywilnoprawnym)
C. polegające zarówno na uzyskiwaniu przez Gminę określonych wpływów,
np.(i) dochody z podatku od nieruchomości, (ii) opłaty targowej, (iii) opłaty skarbowej oraz (iv) udział w podatkach dochodowych,
D. jak również niezwiązane z uzyskiwaniem wpływów - w szczególności budowa ogólnodostępnej infrastruktury, takiej jak drogi, chodniki, oświetlenie, otwarte place zabaw itp.
W związku z wykonywaniem ww. czynności (A-B) oraz występowaniem zdarzeń (C-D), Gmina ponosi szereg wydatków, z tytułu których kontrahenci wystawiają na rzecz Gminy faktury z wykazanymi kwotami VAT. W odniesieniu
do podatku naliczonego wynikającego z wydatków, które są ponoszone bezpośrednio i wyłącznie w związku z wykonywaniem czynności podlegających opodatkowaniu VAT (A), Gmina korzysta (względnie zamierza skorzystać) z prawa do odliczenia podatku naliczonego stosownie do art. 86 ust. 1 u.p.t.u. W tym celu Gmina dokonuje/względnie będzie dokonywać bezpośredniego przyporządkowania kwot podatku naliczonego do wydatków związanych z czynnościami opodatkowanymi VAT w celu odliczenia podatku w całości. Natomiast w odniesieniu do wydatków związanych bezpośrednio i wyłącznie z pozostałymi czynnościami
(B) oraz zdarzeniami (C i D), podatek naliczony nie jest odliczany przez Gminę.
Niemniej jednak, Gmina ponosi również szereg wydatków na nabycie towarów i usług, jednocześnie związanych z czynnościami (A-B), tj. czynnościami opodatkowanymi VAT i zwolnionymi z podatku oraz występującymi po jej stronie zdarzeniami spoza zakresu VAT (C-D). Gmina nie zna sposobu, aby wydatki te bezpośrednio i wyłącznie przyporządkować do czynności opodatkowanych VAT, zwolnionych z VAT lub też do zdarzeń w ogóle niepodlegających regulacjom u.p.t.u.. Są to w szczególności wydatki związane ze sferą administracyjną Gminy oraz modernizacją i utrzymaniem budynku Urzędu Gminy, np. materiały biurowe, wyposażenie pomieszczeń, sprzęt komputerowy, pomoce naukowe, energia elektryczna, ciepło, woda, wywóz nieczystości, usługi remontowe, usług telekomunikacyjne, usługi prawnicze i doradcze, usługi IT, promocja Gminy (dalej wydatki mieszane). Wśród wydatków mieszanych wyróżnić można nabywane przez Gminę towary jaki usługi.
Gmina wskazała, że trudność dokonania bezpośredniej alokacji powyższych wydatków mieszanych wynika z faktu, że wykonywane przez Gminę czynności (A-B) i występujące po jej stronie zdarzenia (C-D) są, co do zasady, wykonywane
przez tych samych pracowników Gminy i przy pomocy tych samych zasobów. Innymi słowy, przykładowo w tym samym lokalu i pomieszczeniach, przy pomocy tych samych materiałów i urządzeń, ci sami pracownicy, w tym samym dniu, mogą brać udział np. w transakcji sprzedaży działki pod zabudowę opodatkowanej według podstawowej stawki VAT, w transakcji sprzedaży nieruchomości gminnych, których dostawa korzysta ze zwolnienia z VAT, przy poborze podatku od nieruchomości, oraz przy zawarciu umowy z wykonawcą, który będzie budował drogę gminną.
W związku z powyższym Gmina zadała następujące pytania:
1) Czy w odniesieniu do wydatków mieszanych, tj. zarówno towarów jak i usług, Gmina ma prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego w oparciu
o proporcję sprzedaży(dalej także jako współczynnik sprzedaży), o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u.?
2) Czy występujące po stronie Gminy zdarzenia (C-D), Gmina powinna traktować jako pozostające poza zakresem VAT i tym samym nie uwzględniać ich
w kalkulacji proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u.?
3) Czy w celu określenia powyższej kwoty podatku naliczonego podlegającej częściowemu odliczeniu, poza proporcją sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., Gmina w odniesieniu do wydatków mieszanych,
jest dodatkowo/równolegle zobowiązana do zastosowania również jakiejkolwiek innej, wstępnej lub późniejszej, alokacji podatku naliczonego (klucza podziału, współczynnika, proporcji, itp.), a jeśli tak, to w jaki sposób Gmina powinna ją wyliczyć i zastosować?
4) Czy z tytułu wykorzystania wydatków mieszanych, tj. zarówno towarów
jak i usług, w pewnej części także do zdarzeń spoza zakresu VAT (C-D), Gmina jest zobowiązana do naliczania podatku należnego?
Wyrażając własne stanowisko w tej kwestii Gmina stwierdziła, że w odniesieniu do wydatków mieszanych, tj. zarówno towarów jak i usług, Gmina ma prawo
do częściowego odliczenia podatku naliczonego w oparciu o proporcję sprzedaży,
o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. Zdaniem Gminy, występujące po stronie Gminy zdarzenia (C-D) Gmina powinna traktować jako pozostające poza zakresem ustawy o VAT i tym samym nie powinna ich uwzględniać w kalkulacji proporcji sprzedaży,
o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u.
W celu określenia powyższej kwoty podatku naliczonego podlegającej częściowemu odliczeniu, poza proporcją sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., Gmina w odniesieniu do wydatków mieszanych nie jest zobowiązana
do zastosowania jakiejkolwiek innej, wstępnej lub późniejszej, alokacji podatku naliczonego (klucza podziału, współczynnika, proporcji, itp.). Z tytułu zaś wykorzystania wydatków mieszanych, tj. zarówno towarów jak i usług, w pewnej części także do zdarzeń spoza zakresu VAT (C-D), Gmina nie jest zobowiązana
do naliczania podatku należnego.
W wydanej w dniu [...] grudnia 2014 r. interpretacji indywidualnej nr [...], reprezentujący Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej
w B., uznał stanowisko Gminy za prawidłowe w zakresie braku obowiązku naliczania podatku należnego z tytułu wykorzystania wydatków mieszanych
do zdarzeń pozostających poza ustawą o podatku od towarów i usług,
zaś nieprawidłowe w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego dotyczącego wydatków mieszanych.
W uzasadnieniu organ przywołał treść przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 2 pkt 6, art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 1, 2, 6 u.p.t.u. oraz art. 13 Dyrektywy 2005/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r., s. 1 ze zm. i stwierdził,
że z przepisów tych wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie czynności, które mają charakter cywilnoprawny. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itd., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych).
Organ wyjaśnił, że gmina, w świetle art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.
o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594, ze zm.), wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Na podstawie art. 6
ust. 1 tej ustawy, do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne
o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Stosownie do treści art. 7 ust. 1 cyt. ustawy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Realizacja tych zadań następować może także w drodze dostawy towarów i świadczenia usług w rozumieniu art. 7
i art. 8 u.p.t.u. (w zakresie dostaw i usług co do zasady odpłatnych). Gmina w celu wypełnienia nałożonych na nią zadań organizuje warunki dla innych podmiotów bądź bezpośrednio uczestniczy w obrocie gospodarczym.
Organ wskazał, że kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane
przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Organ stwierdził, że z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie
w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny,
tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki (urzędy) czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itd., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych).
Tylko w tym zakresie ich czynności mają charakter działalności gospodarczej
w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u.. Z całości unormowań zawartych w ustawie
o samorządzie gminnym organ wyprowadził wniosek, że w działalności gminy należy wyróżnić wykonywanie działań publicznych i wykraczającą poza te działania działalność gospodarczą, z tytułu której to działalności są podatnikami podatku
od wartości dodanej.
Z kolei z unormowania art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.t.u. wynika, że prawo
do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, tzn. takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Zdaniem organu, przedstawiona zasada wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT oraz niepodlegających temu podatkowi.
Zdaniem organu, formułując w art. 86 ust. 1 u.p.t.u., warunek związku
ze sprzedażą opodatkowaną, ustawodawca nie uzależnia prawa do odliczenia
od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. Organ wyjaśnił, że w podatku od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. "niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego". Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa do odliczenia, nie musi czekać, aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane lub efektywnie wykorzystane
na potrzeby działalności opodatkowanej. W każdym przypadku należy dokonać oceny, czy intencją podatnika wykonującego określone czynności, z którymi łączą się skutki podatkowoprawne, było wykonywanie czynności opodatkowanych.
Ponadto organ podkreślił, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo
do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. oraz niezaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 u.p.t.u.. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany, czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Przedstawiona zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego
z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Odnośnie kwestii sposobu kalkulacji współczynnika proporcji oraz zakresu prawa do odliczenia podatku naliczonego w oparciu o proporcję sprzedaży o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. w stosunku do wydatków mieszanych organ przytoczył treść przepisu art. 90 u.p.t.u. i zauważył, że przepisy art. 90 ust. 1–3 tej ustawy stanowią implementację art. 173 i 174 Dyrektywy 2006/112/WE a skoro tak,
to faktycznie nie może mieć on zastosowania do czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT. W konsekwencji organ stwierdził, że podatnikowi
nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT zarówno w części, która jest związana ze sprzedażą zwolnioną, jak również w odniesieniu do tej części, która związana jest z czynnościami będącymi poza systemem VAT.
Zdaniem organu, rozpatrując prawo do obniżenia kwoty podatku należnego
o podatek naliczony, należy mieć na uwadze, że system odliczenia ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT zapłaconego lub podlegającego zapłacie w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Natomiast nie daje uprawnienia do odliczenia w przypadku czynności będących poza zakresem działalności gospodarczej. Oznacza to, że podatnik nie może domagać się prawa
do odliczenia podatku naliczonego, nie płacąc podatku należnego.
Wskazano, że z uwagi na brzmienie cytowanych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług obowiązkiem Gminy jest przypisanie konkretnych wydatków
do określonego rodzaju sprzedaży, z którymi wydatki te są związane. Gmina ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania
tzw. alokacji podatku do czynności podlegających opodatkowaniu i czynności niepodlegających opodatkowaniu.
Odnośnie stosowanej metody wyodrębnienia podatku wskazano, że sposób wyodrębnienia kwot podatku naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną, winien mieć charakter obiektywny, determinowany okolicznościami sprawy. Wybór metody wyodrębnienia kwot podatku naliczonego należy wyłącznie do obowiązków Wnioskodawcy. Ważne jest jedynie, by przyjęta metoda stanowiła właściwe odzwierciedlenie odliczenia podatku naliczonego związanego z czynnościami opodatkowanymi. Organ podkreślił przy tym, że wyłącznie Wnioskodawca znający specyfikę, organizację i podział pracy w swojej jednostce jest w stanie wyodrębnić część podatku naliczonego, związaną z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu, a nie organ podatkowy w trybie interpretacji indywidualnej. Gmina jest zobowiązana do przyjęcia przy odliczeniu podatku VAT naliczonego obiektywnego kryterium
(np. klucza inwestycyjnego bądź transakcyjnego) zapewniającego, że obliczenie proporcji pomiędzy działalnością gospodarczą a działalnością niemającą charakteru gospodarczego będzie obiektywnie odzwierciedlało część wydatków faktycznie przypadającą odpowiednio na każdy z tych rodzajów działalności. Zatem możliwe jest zastosowanie jakiegokolwiek sposobu rozdziału dokonanych zakupów towarów
i usług pod warunkiem jednak, że gwarantuje on najdokładniejsze ustalenie kwoty podatku naliczonego do odliczenia (vide: wyrok TSUE w sprawie C-511/10 - pkt 23
i 24). Odliczyć zatem można w całości podatek naliczony, który jest związany
z transakcjami opodatkowanymi podatnika. Wskazana zasada wyłącza tym samym możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami
i usługami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi. Jednocześnie z zasady tej wynika, że odliczenie podatku naliczonego może być częściowe, tzn. w tej części, w jakiej dane towary
lub usługi, z którymi związany jest podatek naliczony, są wykorzystywane
do realizacji czynności opodatkowanych, z pominięciem tej części podatku od tych towarów i usług, w jakiej towary te (usługi) są wykorzystywane do wykonywania czynności zwolnionych od podatku lub niepodlegających temu podatkowi.
Organ podkreślił, że przepisy dotyczące zasad odliczania częściowego, zawarte w art. 90 u.p.t.u., znajdują zastosowanie wyłącznie w odniesieniu
do czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. Dotyczą zatem czynności podlegających opodatkowaniu (opodatkowanych
i zwolnionych). Natomiast nie dotyczą czynności, których wykonanie nie powoduje konsekwencji podatkowych, gdyż nie podlegają one przepisom ustawy. W świetle powyższego organ stwierdził, że czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie powinny być uwzględniane w proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 u.p.t.u.
Organ zauważył, że przedstawiając własne stanowisko w sprawie kalkulacji współczynnika proporcji, Gmina wywodzi skutek prawny w postaci braku konieczności uwzględniania w proporcji sprzedaży, zdarzeń spoza zakresu VAT
(C-D), tj. zdarzeń, które traktuje jako w ogóle niepodlegające ustawie o VAT.
Przez zdarzenia te Gmina rozumie, zarówno polegające na uzyskiwaniu przez Gminę określonych wpływów - dochody z podatku od nieruchomości, opłaty targowej
i skarbowej oraz udział w podatkach dochodowych, jak również niezwiązane
z uzyskiwaniem wpływów - budowa ogólnodostępnej infrastruktury gminnej jak drogi, chodniki, oświetlenie, place zabaw. W opinii Gminy, zgodnie z art. 90 ust. 3 u.p.t.u., wyłącznie czynności uregulowane w przepisach VAT mogą zostać uwzględnione
w kalkulacji proporcji, zdarzenia znajdujące się poza zakresem VAT nie powinny wpływać na wysokość proporcji sprzedaży. Zdaniem organu stanowisko to jest nieprawidłowe. Jednak stanowisko, że czynności pozostające poza zakresem regulacji ustawy o VAT nie podlegają uwzględnieniu w kalkulacji proporcji
nie oznacza, że w przypadku podatku związanego tylko z czynnościami opodatkowanymi oraz z czynnościami niepodlegającymi podatkowi, podatnik
nie stosuje odliczenia częściowego wedle proporcji, lecz odliczenie pełne.
Organ wyjaśnił, że nieuwzględnianie w kalkulacji proporcji czynności pozostających poza zakresem VAT nie stanowi przesłanki do przyznania prawa
do odliczenia podatku naliczonego w związku z wykonywaniem czynności niepodlegających opodatkowaniu. Oznacza to jedynie, że czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT znajdują się poza zakresem ustawy o podatku
od towarów i usług oraz ich wykonywanie nie może stanowić podstawy
do realizowania przewidzianych w niej praw. W odniesieniu bowiem do zakupów towarów i usług związanych z czynnościami opodatkowanymi, zwolnionymi z podatku i niepodlegającymi opodatkowaniu, proporcję tę należy stosować wyłącznie
do tej części podatku naliczonego, która będzie związana z działalnością gospodarczą Gminy, tj. z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT oraz zwolnionymi od podatku. Należy bowiem mieć na uwadze, że prawo do odliczenia podatku naliczonego występuje wyłącznie, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą
z art. 86 ust. 1 u.p.t.u. w części związanej z czynnościami opodatkowanymi. Zatem
w odniesieniu do zakupów wykorzystywanych przez Gminę zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, zwolnionych od podatku
i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem, przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim zakupy te można przyporządkować działalności podlegającej VAT w rozumieniu ustawy o podatku
od towarów i usług oraz Dyrektywy 2006/112/WE i związanej z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT.
Organ zwrócił uwagę na wyroki Trybunału z dnia 12 lutego 2009, C-515/07
i z 13 marca 2008 , C-437/06 i stwierdził, że wykorzystywanie przez Gminę zakupów, w których cenie zawarty jest podatek naliczony zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, zwolnionych od podatku
i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem nie może uprawniać do odliczenia w zakresie, w jakim zakupy te dotyczą działalności, która ze względu na brak jej gospodarczego charakteru nie należy do zakresu stosowania ustawy o podatku
od towarów i usług, bowiem odliczenie podatku naliczonego jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim wydatki te można przyporządkować działalności gospodarczej podatnika i jego czynnościom opodatkowanym.
W związku z tym organ uznał, że Gminie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług wykorzystywanych zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, zwolnionych od podatku VAT
i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem, jedynie w takim zakresie, w jakim nabyte towary i usługi będą związane ze sprzedażą opodatkowaną. Organ
nie zgodził ze stanowiskiem wyrażonym we wniosku, że w stosunku do wydatków mieszanych, tj. zakupów wykorzystywanych zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, zwolnionych od podatku i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem, Gmina ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wyłącznie przy pomocy współczynnika sprzedaży, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. i nie jest zobowiązana do stosowania jakiejkolwiek alokacji podatku naliczonego.
W odniesieniu do zakupów wykorzystywanych zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, zwolnionych od podatku VAT
i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem, proporcję tę należy stosować wyłącznie do tej części podatku naliczonego, która będzie związana z działalnością gospodarczą Gminy, tj. z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT
oraz zwolnionymi od podatku.
Tym samym organ uznał stanowisko Gminy w zakresie pytań oznaczonych
nr 1-3 za nieprawidłowe.
Odnośnie obowiązku naliczania podatku należnego z tytułu wykorzystania wydatków mieszanych w pewnej części także do zdarzeń (C-D) organ stwierdził,
że nieodpłatne przekazanie towarów stanowi dostawę tylko wtedy, gdy powoduje przeniesienie prawa do rozporządzania wydanymi towarami jak właściciel.
W analizowanej sprawie nie można mówić o przeniesieniu prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, a tym samym o dostawie towarów. W konsekwencji wykorzystanie towarów w pewnej części także do zdarzeń spoza zakresu ustawy
o podatku od towarów i usług nie stanowi dostawy, o której mowa w art. 7 ust. 1
i ust. 2 u.p.t.u.. Z kolei, aby uznać dane świadczenie za opodatkowane podatkiem VAT musi ono być odpłatne w myśl art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., bądź też nieodpłatne, ale spełniające warunki wynikające z art. 8 ust. 2 u.p.t.u..
Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie wykorzystanie nabytych usług
w pewnej części także do zdarzeń niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT, nie powoduje zawiązania stosunku zobowiązaniowego. Tym samym, nie wpisuje się w hipotezę art. 8 ust. 1 u.p.t.u.. Usługi te służą wykonywaniu przez Gminę zadań publicznych we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność, czyli realizacji zadań publicznych wykraczających poza działalność gospodarczą, zatem nie znajdzie zastosowania przepis art. 8 ust. 2 u.p.t.u. Tym samym organ uznał za trafne stanowisko Gminy, zgodnie z którym z tytułu wykorzystania wydatków mieszanych,
tj. zarówno towarów, jak i usług w pewnej części także do zdarzeń (C-D), Gmina nie jest zobowiązana do naliczania podatku należnego.
W złożonej do Sądu skardze Gmina zarzuciła wydanej interpretacji naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 86 pkt 1 oraz art. 90 ust. 1 - 3 u.p.t.u. poprzez ich niewłaściwą interpretację
i uznanie, że w przedmiotowej sprawie, dokonując odliczenia części VAT naliczonego od tzw. wydatków mieszanych, oprócz zastosowania proporcji sprzedaży, Gmina powinna uwzględniać również inne, dodatkowe, przy tym w żaden sposób nieokreślone przez organ, alokacje podatku naliczonego;
- art. 1 ust. 2 Dyrektywy 2006/112/WE poprzez jego niezastosowanie prowadzące
do naruszenia zasady neutralności podatku i obciążenia ciężarem VAT podmiotu, który nabyte towary i usługi częściowo wykorzystuje do wykonywania czynności opodatkowanych;
oraz naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 14 b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2012r., poz. 749, dalej: o.p.) poprzez brak odniesienia się w pełni
do przedstawionej przez Gminę w uzasadnieniu własnego stanowiska wykładni
art. 90 ust. 1 – 3 u.p.t.u., prezentowanej przez sądy administracyjne, w szczególności poprzez brak analizy wniosków płynących z przywołanego przez Gminę rozstrzygnięcia zawartego w uchwale NSA z dnia 24 października 2011 r., I FPS 9/10;
- art. 14 c § 1 i 2 o.p. poprzez brak oceny stanowiska Skarżącej w zakresie pytań
nr 2 i 3, brak uzasadnienia prawnego tej oceny oraz brak wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym;
-. art. 121 § 1 o.p. poprzez działanie naruszające zasadę pogłębiania zaufania
do organów, ze względu na brak merytorycznej poprawności i staranności działania Dyrektora IS, w tym przyjęcie stanowiska wprost przeciwnego do dotychczas zajmowanego w identycznych sprawach oraz tym samym stanie prawnym.
Na tej podstawie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W istocie, na co słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę,
w pierwszej kolejności należy wskazać, że złożony wniosek dotyczy kwestii braku obowiązku naliczania podatku należnego z tytułu wykorzystania wydatków mieszanych również do zdarzeń pozostających poza ustawą o VAT oraz prawa
do odliczenia podatku naliczonego dotyczącego wydatków mieszanych, natomiast złożona skarga dotyczy jedynie kwestii prawa do odliczenia podatku naliczonego
z tytułu zakupu towarów i usług, które wykorzystywane są do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu, zwolnionych i niepodlegających opodatkowaniu. Stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów
i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, póz. 1054, z późn. zm.), w zakresie, w jakim towary
i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa wart. 15 ustawy, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124. W myśl natomiast art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2013 r. kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika
z tytułu nabycia towarów i usług, z uwzględnieniem rabatów określonych w art. 29
ust 4. Z kolei ww. przepis ustawy - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2014 r. stanowi, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: nabycia towarów i usług oraz dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi. Z powyższych przepisów jasno wynika, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje zarejestrowany podatnik podatku od towarów i usług (VAT czynny) oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli takich, których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego). Przedstawiona wyżej zasada,
co należy podkreślić, wyklucza możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z towarami i usługami,
które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych,
czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku VAT
oraz niepodlegających temu podatkowi. Należy zauważyć, że formułując w art. 86 ust. 1 ustawy, warunek związku ze sprzedażą opodatkowana, ustawodawca
nie uzależnia prawa do odliczenia od związku zakupu z obecnie wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Wystarczającym jest, że z okoliczności towarzyszących nabyciu towarów lub usług przy uwzględnieniu rodzaju prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej wynika, że zakupy te dokonane są w celu ich wykorzystania w ramach jego działalności opodatkowanej. W podatku
od towarów i usług obowiązuje zasada tzw. "niezwłocznego odliczenia podatku naliczonego". Zasada ta wyraża się tym, że podatnik, aby skorzystać z prawa
do odliczenia, nie musi czekać, aż nabyty towar lub usługa zostaną odsprzedane
lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej. Ponadto podkreślić należy, że ustawodawca stworzył podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego w całości lub w części, pod warunkiem spełnienia przez niego zarówno przesłanek pozytywnych, wynikających z art. 86 ust. 1 ustawy oraz
nie zaistnienia przesłanek negatywnych, określonych w art. 88 ustawy. Przepis ten określa listę wyjątków, które pozbawiają podatnika prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Według art. 88 ust. 4 ustawy, obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również
do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie
z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 2 pkt 7. Do dnia 31 grudnia 2013 r. przepis ten posiadał brzmienie: "Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni, zgodnie z art. 96, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 86 ust. 20." Wyrazem ścisłej zależności miedzy uprawnionym odliczeniem podatku naliczonego, a wykonywaniem czynności opodatkowanych są regulacje zawarte w art. 90 ustawy, które w sposób techniczny uzupełniają generalną zasadę wyrażoną w art. 86 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy, w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane
przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, na mocy art. 90
ust. 2 ustawy, podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką cześć kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom,
w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust 10. Proporcje, o której mowa w ust. 2 - na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy - ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności,
w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego,
w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności,
w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. Powołany przepis
art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, stanowi odzwierciedlenie art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE Rady (dalej: Dyrektywa) z dnia 28 listopada 2006 r.
w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z dnia 11 grudnia 2006 r. Nr L 347 s. 1 i nast; dalej: dyrektywa 112) zgodnie z którym prawo
do odliczenia powstaje w momencie, gdy podatek, który podlega odliczeniu, staje się wymagalny. Jeżeli towary i usługi wykorzystywane są na potrzeby opodatkowanych transakcji podatnika, podatnik jest uprawniony, w państwie członkowskim, w którym dokonuje tych transakcji, do odliczenia następujących kwot od kwoty VAT, którą jest zobowiązany zapłacić VAT należnego lub zapłaconego w tym państwie członkowskim od towarów i usług, które zostały mu dostarczone lub które mają być mu dostarczone przez innego podatnika (art. 168 lit a) dyrektywy 112. Prawo
do odliczenia przewidziane w art. 167 i nast. Dyrektywy stanowi integralną cześć mechanizmu VAT i zasadniczo nie podlega ograniczeniu. Jest ono wykonywane
w sposób bezpośredni w stosunku do całego podatku obciążającego transakcje powodujące naliczenie podatku. Każde ograniczenie prawa do odliczenia ma wpływ na wysokość obciążenia podatkowego i powinno być stosowane w podobny sposób we wszystkich państwach członkowskich. W konsekwencji wyjątki są dopuszczalne wyłącznie w przypadkach przewidzianych wyraźnie przez Dyrektywę. Jeżeli chodzi
o system mający zastosowanie do prawa do odliczenia, to w celu przyznania prawa do odliczenia przewidzianego w art. 168 lit a) Dyrektywy nabyte towary lub usługi muszą pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z transakcjami powodującymi naliczenie podatku, które dają prawo do odliczenia. Zarówno treść art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, jak i istniejące orzecznictwo pozwalają
na stwierdzenie, na co słusznie wskazał organ, że niedopuszczalnym jest, a do tego sprowadza się argumentacja Skarżącej, żeby podatnik miał prawo do odliczenia
w całości lub części podatku naliczonego w sytuacji, gdy nie płaci podatku należnego, tj. w sytuacji gdy zakupione towary i usługi są wykorzystywane
do wykonywania czynności leżących poza sferą działalności gospodarczej.
W przypadku Skarżącej będą to czynności polegające na realizacji działań wynikających z ustawy o samorządzie gminnym lub innych ustaw w zakresie działalności samorządowej. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 lipca 2014 r.,
sygn. akt I SA/Wr 754/14. W sytuacji bowiem, gdy towary lub usługi, z nabyciem których naliczono podatek, wykorzystywane są do wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu i zwolnionych, zastosowanie ma art. 90 ustawy
przy czym, gdy niemożliwe jest przypisanie konkretnych kwot podatku naliczonego do tych dwóch rodzajów czynności na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy, wówczas
na podstawie art. 90 ust. 3 ustawy należy ustalić proporcję sprzedaży w celu ustalenia kwoty podatku naliczonego podlegającego odliczeniu. Mając na uwadze przepisy ustawy o VAT (w szczególności art. 86 ust. 1 oraz art. 90 ustawy o VAT), oraz zacytowany w zaskarżonej interpretacji indywidualnej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 29 lipca 2014 r. sygn. I SA/Wr 754/14, organ zajął słusznie stanowisko, zgodnie z którym Skarżącej w odniesieniu
do zakupów wykorzystywanych przez nią zarówno do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, zwolnionych od podatku VAT i niepodlegających opodatkowaniu tym podatkiem, przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim zakupy te można przyporządkować działalności podlegającej VAT w rozumieniu ustawy o podatku
od towarów i usług oraz Dyrektywy i związanej z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT. Odnosząc się z kolei do argumentów Skarżącej dotyczących uchwały 7 sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 października
2011 r., sygn. akt I FSP 9/10 oraz orzecznictwo sadów administracyjnych
w tym zakresie, Sąd pragnie podkreślić, że w niniejszej sprawie organ
nie kwestionuje sentencji ww. uchwały, zgodnie z którą w świetle przepisów art. 86 ust. 1 oraz art. 90 ust. 1 i 2 ustawy o VAT czynności niepodlegające opodatkowaniu VAT nie mogą wpłynąć na zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego
przy zastosowaniu art. 90 ust. 3 ustawy o VAT. Należy także zauważyć, że zgodnie
z art. 90 ust. 3 proporcję, o której mowa w ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku
z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. Ustawodawca w powołanych wyżej przepisach wskazał, że podatnikowi,
a więc podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego
ze sprzedażą opodatkowaną. Trudno więc uznać, że celem ustawodawcy, przy takiej konstrukcji przepisów zarówno art. 86 ust. 1 i 90 ust. 3 ustawy, było przyznanie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach towarów i usług, które wykorzystywane są do czynności niepodlegających opodatkowaniu (wykonywanych poza działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy). W przypadku rozstrzygania istnienia prawa do odliczenia podatku naliczonego określenie tego,
czy podmiot wykorzystujący towary i usługi, z nabyciem których związany jest podatek naliczony jest podatnikiem tego podatku, stanowi pierwszą przesłankę, która jest badana w kontekście ustalenia istnienia tego prawa. Po wtóre podatek naliczony podlegający odliczeniu musi mieć związek, na co wskazano wyżej, z czynnościami opodatkowanymi, co wyraźnie wynika z treści art. 86 ust. 1 ustawy. Niezaistnienie którejkolwiek z wyżej wymienionych sytuacji (brak statusu podatnika lub brak związku dokonywanych zakupów ze sprzedażą opodatkowaną), skutkuje brakiem prawa
do odliczenia podatku naliczonego, a to oznacza, że do czynności takich nie będzie miał zastosowania art. 90 ust. 3 ustawy. Ponadto strona Skarżąca w uzasadnieniu
do stanowiska przedstawionego do pytania drugiego sama wskazuje, że: "Ustawa
o VAT nie definiuje czynności, w związku z którymi nie przysługuje prawo
do obniżenia kwoty podatku należnego. W opinii Wnioskodawcy, w tym przypadku należy się odnieść do czynności podlegających ustawie o VAT, a więc czynności podlegających opodatkowaniu VAT, lecz zwolnionych z podatku. Natomiast
nie należy uwzględniać zdarzeń znajdujących się w ogóle poza zakresem regulacji ustawy o VAT." Wskazać ponadto należy, że ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje czynności, w związku z którymi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. W tym przypadku należy się zatem odnieść do czynności podlegających ustawie o VAT, a więc czynności podlegających opodatkowaniu,
lecz zwolnionych z podatku. Natomiast nie należy uwzględniać zdarzeń znajdujących się w ogóle poza zakresem regulacji ustawy o VAT. Analogicznie należy rozumieć przepisy ustawy o VAT w odniesieniu do odliczenia podatku naliczonego
na podstawie tak ustalonej proporcji. Trzeba zauważyć, że chociaż ustawa o VAT
nie precyzuje w art. 90 ust. 3 ustawy o VAT, co należy rozumieć przez "czynności,
w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo", oczywistym jest,
że są to czynności zwolnione od podatku VAT, bowiem do czynności niepodlegających ustawie o VAT przepisy ustawy nie mają zastosowania.
Tym samym jednoznaczne wydaje się, że nie można w stosunku do tych czynności - czynności pozostających poza sferą działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy (niepodlegających VAT), przyznać podatnikowi prawo do odliczenia. W konsekwencji przyjąć należy, że to na podatniku ciąży obowiązek przypisania konkretnych wydatków do określonego rodzaju sprzedaży, z którymi wydatki te są związane. Chociaż ustawa o VAT wprost tego nie precyzuje, logiczne jest, że podatnik ma obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. alokacji podatku do czynności podlegających opodatkowaniu i czynności niepodlegających opodatkowaniu, w stosunku do których nie mają zastosowania regulacje zawarte
w ustawie o VAT, w tym także art. 90 ustawy o VAT.
Kolejnym, zdaniem Sądu, nieuzasadnionym zarzutem Skarżącej jest zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 Dyrektywy, poprzez jego niezastosowanie prowadzące
do naruszenia zasady neutralności podatku i obciążenia ciężarem VAT podmiotu, który rozpocznie wykorzystanie nabytych towarów i usług do wykonywania czynności opodatkowanych. Zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu, zasada wspólnego systemu VAT polega na zastosowaniu do towarów i usług ogólnego podatku konsumpcyjnego dokładnie proporcjonalnego do ceny towarów i usług, niezależnie od liczby transakcji, które mają miejsce w procesie produkcji i dystrybucji poprzedzającym etap obciążenia tym podatkiem. VAT, obliczony od ceny towaru
lub usługi według stawki, która ma zastosowanie do takiego towaru lub usługi,
jest wymagamy od każdej transakcji, po odjęciu kwoty podatku poniesionego bezpośrednio w różnych składnikach kosztów. Wspólny system VAT stosuje się
aż do etapu sprzedaży detalicznej włącznie. W myśl art. 2 ust. 1 pkt a powyższej Dyrektywy, opodatkowaniu VAT podlega odpłatna dostawa towarów na terytorium państwa członkowskiego przez podatnika działającego w takim charakterze. Odpowiednikiem ww. regulacji jest art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów
i usług, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Warto również zwrócić uwagę na treść art. 13 ww. Dyrektywy, zgodnie z którym krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji. Powyższy zapis znajduje odzwierciedlenie w art. 15 ust. 6 krajowej ustawy o podatku od towarów i usług. Jak wynika z powyższego, art. 13 Dyrektywy zawiera regulacje dotyczące statusu organów publicznych w świetle podatku VAT. Szeroka definicja działalności gospodarczej, zawarta w art. 9 ww. aktu powoduje,
że podmioty wykonujące taką działalność są klasyfikowane jako podatnicy niezależnie od ich statusu. Również organy publiczne są traktowane jako podatnicy, z wyjątkiem przypadków opisanych w art. 13 ust. 1, który wyłącza z opodatkowania organy podlegające prawu publicznemu, jeżeli prowadzą daną działalność jako organy publiczne, nawet wtedy, gdy pobierają z tytułu tej działalności wynagrodzenie. Zatem czynności, w stosunku do których organy publiczne nie są traktowane jako podatnicy, to czynności wykonywane przez nie w ramach przypisanych im specyficznych zadań i funkcji państwowych (np. w zakresie administracji, sadownictwa, obrony narodowej), a także czynności, do których wykonywania są uprawnione wyłącznie organy publiczne, wobec czego ich wyłączenie
z opodatkowania nie może prowadzić do naruszenia zasad konkurencji.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 14b § 1 oraz 14c § 1 w zw. z art. 14b § 3 ustawy Ordynacja podatkowa, należy wskazać, że stosownie do art. 14b § 1 O.p., minister właściwy do spraw finansów publicznych, na wniosek zainteresowanego, wydaje w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Stosownie do art. 14b § 2 O.p. wniosek o interpretację indywidualną może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń, przyszłych. Natomiast w myśl art. 14b § 3 powołanej ustawy, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Z kolei zgodnie z art. 14c § 1 O.p., interpretacja indywidualna przepisów prawa podatkowego zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić
od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe
w pełnym zakresie. Jak stanowi § 2 powołanego przepisu, w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Organ wydający interpretację indywidualną ma obowiązek uwzględnić wszystkie fakty wynikające
z przedstawionego stanu faktycznego sprawy, w przypadku zaś niezgodności przedstawionych faktów z opisem zawierającym subiektywne stanowisko wnioskodawcy, na nieścisłości zwrócić uwagę, dokonując właściwej oceny, co leży też w interesie wnioskodawcy. Uzasadnienie prawne tego stanowiska winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przywołaniem przepisów prawa mających zastosowanie w danej sprawie, nie oznacza to jednak polemiki z argumentacją wnioskodawcy. Organ podatkowy ogranicza się jedynie do wykładni treści przepisów prawa podatkowego oraz sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej indywidualnie sprawy. Interpretacja indywidualna będąca przedmiotem skargi zawiera elementy, o których mowa w powołanych wyżej przepisach. Sposób przedstawienia oceny tego stanowiska oraz przedstawienia argumentacji organu wynika z tego, że kwestie które dotyczą pytania 2 i 3 odnoszą się do sposobu ustalania proporcji o której mowa w art. 90 ust. 3 ustawy o podatku od towarów
i usług, zatem zagadnienia te ocenione zostały całościowo. Tym samym, zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżoną interpretację indywidualna, opierał się i działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a co za tym idzie zarzut powyższy należy uznać za niezasadny.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu wyrażonej art. 121 § 1 O.p. Zaskarżona interpretacja - wbrew temu
co twierdzi Skarżąca - wydana została z zachowaniem zasad wynikających z ustawy, a przedstawiony stan faktyczny poddano wnikliwej ocenie w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, czemu dano wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu. Fakt, że organ uznał stanowisko Skarżącej w ww. kwestii za nieprawidłowe, nie oznacza, że dopuścił się naruszenia zasad wynikających z Ordynacji podatkowej. Okoliczność, że Skarżąca nie została przekonana, co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza naruszenia zasady wynikającej z art. 121 § 1 O.p. Skarżąca ma bowiem prawo
do własnego subiektywnego przekonania o zasadności zarzutów, przekonanie to
nie musi mieć jednak odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawa i ich wykładni.
Końcowo należy zauważyć, że w podobnym stanie faktycznym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wydał w dniu 25 marca 2015 r. orzeczenie sygn. akt I SA/Ol 89/15, w którym wskazał, że "ustawodawca polski w ustawie o VAT
nie określił metod i kryteriów podziału pomiędzy czynnościami podlegającymi VAT
i czynnościami będącymi poza zakresem VAT. Jednak nie może to powodować,
że w sytuacji tej zostanie podatnikowi przyznane pełne prawo do odliczenia VAT również w odniesieniu do tej części, która związana jest z czynnościami będącymi poza systemem VAT". Zdaniem Sądu "czynności pozostające poza zakresem regulacji ustawy VAT nie podlegają uwzględnieniu w kalkulacji proporcji nie oznacza, że w przypadku podatku związanego tylko z czynnościami opodatkowanymi
oraz czynnościami niepodlegającymi podatkowi, podatnik nie stosuje odliczenia częściowego wedle proporcji lecz odliczenie pełne. Nieuwzględnienie w kalkulacji proporcji czynności pozostających poza zakresem VAT, nie stanowi przesłanki
do przyznania prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z wykonywaniem czynności niepodlegających opodatkowaniu. Oznacza to jednak, że czynności niepodlegające opodatkowaniu podatkiem VAT znajdują się poza zakresem ustawy
o podatku od towarów i usług, a ich wykonywanie nie może stanowić podstawy realizowania przewidzianych w niej praw".
Ze względu na powyższe, mając na uwadze treść art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło