II SA/Gl 511/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-22
Skład orzekający: Iwona Bogucka, Piotr Broda, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Budowa ubojni drobiu" z powodu rażącego naruszenia prawa, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie rozbieżności między wnioskiem a raportem o oddziaływaniu na środowisko?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykazało, że decyzja Prezydenta Miasta D. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Budowa ubojni drobiu" została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał, że organ pierwszej instancji przeprowadził wystarczające postępowanie wyjaśniające, uwzględniając uzupełnienie wniosku, dane z postanowienia Inspektora Sanitarnego oraz raportu o oddziaływaniu na środowisko, a także uzyskał potwierdzenie zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym, stwierdzenie nieważności decyzji przez SKO było niezasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w K., która stwierdziła nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. określającej środowiskowe uwarunkowania dla budowy ubojni drobiu. Wnioskodawcy (M. i C. Z.) domagali się stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji, twierdząc, że sąsiadują z planowaną inwestycją i uniemożliwi im ona budowę domu. SKO początkowo odmówiło wszczęcia postępowania, uznając wnioskodawców za niemające przymiotu strony, następnie uchyliło własną decyzję, a ostatecznie stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. z powodu rażącego naruszenia prawa. Skarżąca spółka A. kwestionowała zasadność stwierdzenia nieważności, a wnioskodawcy kwestionowali uzasadnienie decyzji SKO.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, orzekając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skarg "A" Sp. Jawna w S. oraz M. Z. i C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki Jawnej "A" kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz skarżących M. Z. i C. Z. solidarnie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 26 września 2006r. A Spółka Jawna wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa ubojni drobiu".
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D. działając na podstawie art. 46 ust. 1, art. 46a ust. 7 pkt 4 i art. 56 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.), określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia p.n. "Budowa ubojni drobiu" na działce nr [...], k. m. 6, obręb S., przy ul. [...] w D., polegającego na budowie jednokondygnacyjnego budynku ubojni, rozbioru i konfekcjonowania drobiu o pow. 1000m2 wraz z niezbędną infrastrukturą – przy wydajności instalacji uboju – 20.000 szt./dobę i wielkości zatrudnienia 30 osób.
We wniosku z dnia 4 sierpnia 2010 r., uzupełnionym w dniu 18 października 2010 r. M. Z. i C. Z. domagali się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, podnosząc że są współwłaścicielami działek o nr [...] i [...], położonych w odległości 19,4 m od budynku ubojni i oddzielonych od działki inwestora działką nr [...] o szerokości 4 m, stanowiącą własność Gminy, natomiast realizacja ubojni uniemożliwi im budowę domu mieszkalnego na ich nieruchomości, której nie uwzględniono przy lokalizacji spornej inwestycji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji uznając, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu zgodnie z art. 28 k.p.a. w związku z art. 46a ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska, jako że ich działki nie znajdują się w zasięgu oddziaływania inwestycji i nie sąsiadują z działką nr [...], co potwierdza dołączona przez inwestora mapa ewidencyjna, a pominięcie jednej ze stron nie jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, lecz wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Decyzją z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwolawcze po rozpatrzeniu wniosku M. i C. Z. o ponowne rozpoznanie sprawy, orzekło o uchyleniu w całości decyzji tego organu z dnia [...] r. i umorzeniu postępowania prowadzonego w tym zakresie na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 612/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi A. Spółka Jawna stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]. nr [...] uchyliło w całości własną decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazując, że badając legitymację M. i C. Z. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. oparto się o przepis art. 28 w związku z art. 46a ust. 4 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 140 Kodeksu cywilnego. Kolegium wskazało, że legitymację do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej posiadają właściciele nieruchomości znajdujących się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Nadto podniosło, że organ administracyjny nie jest związany obszarem przedsięwzięcia zakreślonym na mapie ewidencyjnej dołączonej do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej, a także że nie ma podstaw, aby przy ustalaniu interesu prawnego brać pod uwagę treść art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, definiującego pojęcie strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Wskazało, że na działce o nr [...], będącej w użytkowaniu wieczystym A Spółka Jawna z siedzibą w S. planowana jest realizacja inwestycji polegającej na budowie ubojni drobiu, a także że M. i C. Z. są współwłaścicielami działek o nr [...] oraz [...], oddzielonych od działki, na której planowane jest przedmiotowe przedsięwzięcie działką o nr [...]. Organ zaznaczył, że przedsięwzięcie dla którego określono środowiskowe warunki zgody na realizację oraz sporządzono raport o oddziaływaniu na środowisko różni się znacząco od przedsięwzięcia opisanego we wniosku, co do którego inwestor wystąpił do Prezydenta Miasta D. o udzielenie decyzji środowiskowej. We wniosku założono ubój oraz rozbiór, konfekcjonowanie tuszek drobiowych w ilości 5.000 sztuk dziennie, natomiast z raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że ilość ta wynosić będzie 20.000 sztuk na dobę. Ponownie rozpoznając sprawę przy uwzględnieniu stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażonego w wyroku z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 612/11 organ uznał, że obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w kształcie określonym raportem oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko obejmuje obszar, którego współwłaścicielami są M. oraz C. Ż., a w konsekwencji ich wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. nr [...] z dnia [...] r. powinien wszcząć postępowanie w sprawie. W świetle tego stanowiska Kolegium uznało za zasadne usunięcie z obrotu prawnego własnej decyzji nr [...] z dnia [...]. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r., bowiem jedynie w ten sposób możliwe będzie przeprowadzenie merytorycznego postępowania zmierzającego do zbadania czy wskazana decyzja organu pierwszej instancji nie zawiera wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślono także, że w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2012 r. A Spółka Jawna z siedzibą w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...] domagając się jej uchylenia w całości.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 13 lutego 2013r. sygn. akt II SA/Gl 1053/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę stwierdzając, że zgodnie z art.153 p.p.s.a organ był związany przy wydaniu zaskarżonej decyzji wyrokiem w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 612/11 stąd też prawidłowo przyjęto, że M. i C. Z. legitymowali się przymiotem strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej dla spornej inwestycji. Ponadto sąd stwierdził, że zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia objętego decyzją środowiskową będzie, ze względu na jego rozmiar i skalę oraz sam charakter dotyczył nieruchomości M. i C. Z.
W między czasie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wszczęło postępowanie i decyzją z dnia [...]. nr stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...]. określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia "Budowa ubojni drobiu". W uzasadnieniu decyzji wskazując, że inwestor złożył wniosek w którym określił, że dotyczy inwestycji polegającej na budowie budynku ubojni, rozbioru i konfekcjonowania ubitych tuszek drobiowych określając wielkość produkcji na 5000 sztuk na dobę. Natomiast z przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynikało, że inwestor przewiduje budowę jednokondygnacyjnego budynku ubojni o powierzchni 1000m2 wraz z niezbędną infrastrukturą naziemną i podziemną a wielkość produkcji została wskazana w ilości 20 000 sztuk na dobę. W ocenie Kolegium dla zmienionego przedsięwzięcia nie zostało przez Prezydenta Miasta D. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia przepisów art.7 k.p.a. i art.77 § 1 k.p.a. W szczególności Prezydent Miasta D. zaniechał zbadania obszaru oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, który to obszar podlegał weryfikacji w toku postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, ponownego zbadania zgodności lokalizacji tego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz ustalenia zakresu podmiotowego sprawy tj. kręgu stron postępowania. Naruszenie prawa zdaniem Kolegium było oczywiste i miało charakter kwalifikowany a jego skutki nie pozwalały na pozostawienie tej decyzji w obrocie prawnym.
Wnioskiem z dnia 23 października 2012r. A Sp. J. zwróciło się o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że dla rozstrzygnięcia wydanego przez Prezydenta Miasta D. z dnia [...]. znaczenie miało nie treść wniosku złożonego przez inwestora, ale wydane przez organ postanowienie o obowiązku sporządzenia raportu środowiskowego w którym określa się zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Nadto już w postanowieniu Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. wskazano właściwą wielkość produkcji, również sam raport o oddziaływaniu na środowisko dotyczył wydajności ubojni 20 000 sztuk na dobę. Zdaniem wnioskującej okoliczności te dowodzą, że Prezydent Miasta D. przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające i nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego. Wnioskująca zakwestionowała również ustalenia organu w zakresie twierdzeń, że inwestycja będzie oddziaływała na nieruchomości leżące poza granicami działki inwestora a co za tym idzie przyznanie statusu strony uczestnikom postępowania. Nadto wskazała, że nierzetelne wyjaśnienie sprawy czy błąd w ustaleniach faktycznych nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli również uczestnicy postępowania M. i C. Z wskazując, że zgadzają się z częścią dyspozytywną decyzji, natomiast nie zgadzają się z uzasadnieniem tej decyzji wskazującym jako wyłączną podstawę stwierdzenia nieważności wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa ( art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.), podczas gdy zdaniem uczestników postępowania decyzja była nieważna z mocy prawa z uwagi na niepodanie jej do publicznej wiadomości oraz sprzeczność z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.127 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji wskazało, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji zgodnie z którym Prezydent Miasta D. wobec rozbieżności między treścią wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia a samą decyzją oraz raportem o środowiskowych uwarunkowaniach powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Nie dopełnienie tego obowiązku skutkowało rażącym naruszeniem przepisów postępowania z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów wniosku uczestników postępowania Kolegium stwierdziło, że nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenie o naruszeniu przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska w zakresie postępowania prowadzonego z udziałem społeczeństwa, gdyż stosowne zawiadomienia znajdują się w aktach sprawy. W zakresie zgodności z obwiązującym planem zagospodarowania przestrzennego organ się nie wypowiedział, gdyż organ orzekający w sprawie nie zbadał tej okoliczności w stosunku do przedsięwzięcia zmienionego.
Z decyzją SKO nie zgodzili się zarówno A Sp.J. jak i uczestnicy postępowania M. i C. Z. wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Skarżąca A zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania oraz przepisów prawa materialnego poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i przyjęcie, że Prezydent Miasta D. nie podjął postępowania wyjaśniającego mającego na celu ocenę rozbieżności pomiędzy treścią wniosku a raportem o oddziaływaniu na środowisko, podczas gdy organ nie miał wątpliwości, że decyzja którą wydał dotyczyła inwestycji w zakresie uboju 20 000 sztuk drobiu na dobę. Wskazała również, że postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. świadczy o przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie. Nadto zarzuciła nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i nie poparte żadnymi dowodami uznanie, że zakres oddziaływania inwestycji obejmuje działki należące do uczestników postępowania M. i C. Z. co skutkowało uznaniem, że są stroną postępowania. Zwróciła również uwagę, że inwestycja została zrealizowana, tym samym decyzja której organ stwierdził nieważność wywołała nieodwracalne skutki prawne. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Uczestnicy postępowania M. i C. Z. zaskarżyli decyzję SKO w części dotyczącej uzasadnienia wskazując, że organ w sposób zdawkowy odniósł się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem skarżących doszło do naruszenia przepisów ustawy Prawo o ochronie środowiska, bowiem zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Budowa ubojni drobiu", jak i postanowienie o nałożeniu na inwestora obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, nie zostały podane do publicznej wiadomości a zatem zachodzi nieważność tej decyzji z mocy prawa. Nadto wskazali, że decyzja Prezydenta Miasta D. z dnia[...]. była niezgodna z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W ocenie skarżących sporządzony w sprawie raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sprzeczny jest również z treścią postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]. oraz z postanowieniem Prezydenta Miasta D. z dnia [...]. Na tej podstawie wnieśli o uchylenie decyzji w części dotyczącej uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Poddana kontroli Sądu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego K., a także objęta tą kontrolą - stosownie do dyspozycji art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- dalej p.p.s.a.) – poprzedzająca ją decyzja tego organu nie mogły się ostać, gdyż zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozważania prawne rozpocząć należy od krótkiej charakterystyki instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, z którą mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Instytucja ta uregulowana została przepisami art. 156 – 159 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2013r. poz.267, dalej: "k.p.a.") i ma na celu usuwanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień od których przysługiwało zażalenie, w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest zarazem samodzielnym postępowaniem administracyjnym i stanowi jeden z wyjątków od wynikającej z art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznej. Z tych też względów stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie bezspornie ustalone wystąpienie jednej z ustawowych przyczyn nieważności. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności jest organ wyższego stopnia, poza przypadkami, gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze.
Ustawodawca w art. 157 § 2 k.p.a. przewidział możliwość wszczęcia postępowania nieważnościowego zarówno z urzędu jak i na wniosek strony. Bez względu jednak na to czy postępowanie nieważnościowe ma zostać wszczęte z urzędu czy na wniosek, organ winien poprzedzić je wstępną kontrolą zmierzającą do ustalenia czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące dopuszczalność uruchomienia tego nadzwyczajnego trybu postępowania, umożliwiającego weryfikację decyzji, czy zaskarżalnych postanowień. W szczególności organ winien rozważyć, czy postępowanie takie może być wszczęte z uwagi na możliwość wystąpienie którejś z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Tego rodzaju wstępna kontrola poprzedzać winna zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia, a w przypadku rozpatrywania wniosku strony o wszczęcie takiego postępowania także przed ewentualnym wydaniem postanowienia opartego na przepisie art. 61a k.p.a.
Przystępując do badania nieważności decyzji czy zaskarżalnego postanowienia organ orzekający musi mieć na uwadze przede wszystkim przepis art. 156 § 1 k.p.a. zawierający zamknięty katalog przyczyn, których zaistnienie nakazuje organom wydanie orzeczenia stwierdzającego nieważność aktu administracyjnego. W większości przypadków rozstrzygnięcie takie winno zostać poprzedzone ponadto badaniem czy w sprawie nie wystąpiły negatywne przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a., które uniemożliwiają stwierdzenie jego nieważności. Zwrócić należy uwagę, że w przypadku stwierdzenia w postępowaniu nieważnościowym zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przepis art. 156 § 2 nie ma zastosowania. Okoliczność ta nakazuje jednak zachowanie szczególnej ostrożności przy badaniu przesłanki wskazanej w tym przepisie, podobnie jak i przepisów art. 156 § 1 pkt 5 i pkt 6 tej ustawy.
Z uwagi na to, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. została wydana z powołaniem się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rozważyć trzeba w pierwszym rzędzie co należy rozumieć pod pojęciem rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zachodzą trzy przesłanki, a to: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, jakie wywołało takie wadliwe orzeczenie. Orzekając o nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa organ administracji publicznej winien jednocześnie wskazać na łączne wystąpienie wyżej wymienionych przesłanek, przy czym podkreślić należy, że ich wystąpienie nie może być dorozumiane, ale jasno wskazane (por. m.in. wydane w ostatnim czasie wyroki NSA: z dnia 18 maja 2011 r., II OSK 878/10 [w:] LEX nr 992652; z dnia 7 października 2011 r., II OSK 1521[w:] LEX nr 965192; z dnia 29 września 2011 r., I GSK 943/10 [w:] LEX nr 1132057; z dnia 27 września 2011 r. , II OSK 1381/10 [w:] LEX nr 966249 i z dnia 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10 [w:] LEX nr 1145613).
Podkreślić należy, że oczywistość naruszenia prawa, o której była już wyżej mowa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Innymi słowy o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności. (wyr. NSA z 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt III SA 565/95, Biul. Skarb. 1997, nr 2, s.26). Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub obowiązki lub też odmówiono ich (wyr. NSA z 26 maja 1989 r., IV SA 339/89, ONSA 1989, nr 1, poz. 50). Z kolei decyzja jest wydana bez podstawy prawnej w sytuacji, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych i postanowień rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 725)" – por. Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej komentarz LEX 2010 Komentarz do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, muszą być jednocześnie niemożliwymi do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Kierując się tymi wskazaniami Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie wykazało, iż decyzja Prezydenta Miasta D. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w wyżej podanym rozumieniu. W szczególności organ ten nie wykazał w sposób dostatecznie jasny i wyraźny, że określenie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia " Budowa ubojni drobiu" miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie podzielił zarzutu, że przeprowadzone przez Prezydenta Miasta D. postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. W trakcie badania akt sprawy SKO nie zwróciło uwagi na fakt, że wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia został uzupełniony. Wezwaniem z dnia 1 lutego 2007r. Urząd Miejski w D. zobowiązał wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku między innymi o określenie łącznej ilości ścieków powstających na terenie zakładu(k.9). W odpowiedzi pismem z dnia 12 lutego 2007r. wnioskodawca szczegółowo określił zużycie wody obliczone na podstawie Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody, przy założeniu że powierzchnia projektowanego zakładu wyniesie 1000m2 a wielkość uboju 20000 sztuk na dobę (k.10). Z treści postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z dnia [...]. w którym uzgodniono zakres wymagań higienicznych i zdrowotnych środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia inwestycyjnego "Budowa ubojni drobiu" również wynika, że inwestycja dotyczy obiektu o powierzchni 1000m2 i wielkości produkcji 20 000 sztuk na dobę (k.15). Takie dane stały się również podstawą do opracowania raportu o oddziaływaniu na środowisko (k.2). Nadto w ramach prowadzonego postępowania organ zwrócił się do Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miejskiego w D. o informację czy planowana inwestycja zaliczana do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jest zgodna z zapisami obowiązującego wówczas miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uzyskując w tym zakresie potwierdzenie zgodności. (k.4,5). Dopiero w oparciu o tak przeprowadzone postępowanie Prezydent Miasta D. wydał w dniu [...]r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Budowa ubojni drobiu" w której wskazał, że inwestycja dotyczy budowy jednokondygnacyjnego budynku o powierzchni 1000m2 i wydajności instalacji uboju drobiu 20 000sztuk na dobę. Zatem w ocenie Sądu nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że organ nie poprzedził wydania decyzji postępowaniem którego zakres nie obejmowałby przyjętych w decyzji parametrów w zakresie wielkości infrastruktury oraz wielkości produkcji. Za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie.
Sąd nie podziela również zarzutu w zakresie sprzeczności wydanej decyzji z obowiązującym wówczas miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Treść zapisów planu wskazuje, że przeznaczeniem podstawowym tego terenu była zabudowa produkcyjno-usługowa, służąca obsłudze produkcji w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych, w tym rolnicza spółdzielnia produkcyjna, ubojnia zwierząt itp. Jednocześnie ustalając zasady kształtowania zabudowy plan wskazywał, że utrzymuje się istniejącą zabudowę i urządzenia rolniczej spółdzielni produkcyjnej i ubojni drobiu wraz z infrastrukturą techniczną i komunikacyjną z możliwością ich remontu, przebudowy, nadbudowy i rozbudowy ( §12 ust.1 oraz 12 ust.5 pkt 1 Uchwały nr XLII/795/05 z dnia 31 maja 2005r. publ. Dz. Urz. Woj. Śl. Nr 82 poz.2231). Zatem należałoby rozważyć, czy przedmiotowa inwestycja stanowi rozbudowę istniejącej w tym miejscu ubojni, poprzez budowę kolejnego budynku, na co wskazują oświadczenia inwestora, czy też tak jak twierdzą uczestnicy, jest to zupełnie nowa inwestycja nie związana z istniejącą zabudową. Zdaniem Sądu nie można mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnych przepisów. Nawet uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa. Dlatego też same wątpliwości interpretacyjne zapisów planu nie mogą jeszcze świadczyć o sprzeczności decyzji z planem, a w konsekwencji o rażącym naruszeniu przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa ( por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II OSK 1859/11, LEX nr 1358429).
Odnosząc się do zarzutu, że skarżącym C. i M. Z. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej dla spornej inwestycji wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Podkreślić należy, że art.153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W warunkach niniejszej sprawy wyrokami o sygn. akt: II SA/GL 612/11 i II SA/Gl 1053/12 związany był zarówno organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i obecnie orzekający Sąd. Te kwestie, które były już przedmiotem oceny sądu i których strona nie kwestionowała poprzez zaskarżenie orzeczenia sądowego, ponownie oceniane być nie mogą ( por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010r., sygn. akt I GSK 468/09, LEX nr 744798). W niniejszej sprawie sąd już dwukrotnie przesądził kwestię że M. i C. Z. przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu, zatem rozważania organów obu instancji w uzasadnieniach wydanych przez nich decyzji są bezprzedmiotowe, podobnie jak podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi A.
Nietrafny jest również zarzut naruszenia przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska w zakresie postępowania prowadzonego z udziałem społeczeństwa, gdyż zgodnie z art. 32 ust.1 i ust.3 ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień 18 kwietnia 2007r.) przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ administracji właściwy do ich wydania podaje do publicznej wiadomości informację o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania, przy czym podanie do publicznej wiadomości powinno nastąpić także poprzez zamieszczenie informacji na stronie internetowej organu właściwego do wydania decyzji, jeśli organ ten prowadzi taką stronę. W aktach sprawy na karcie nr 4 znajduje kopia pisma z dnia 26 lutego 2007r. w którym Naczelnik Wydziału Ekologii i Rolnictwa zwraca się o umieszczenie na stronie internetowej Urzędu informacji o zmieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Budowa ubojni drobiu". W tych samych aktach na karcie nr 5 znajduje się kopia zawiadomienia o podaniu do publicznej wiadomości danych o wniosku wraz z adnotacją, że przedmiotowe zawiadomienie zostało wywieszone na tablicy urzędowej w dniu 26 lutego 2007r. i zdjęte w dniu 20 marca 2007r. Zatem organ dopełnił obowiązków wynikających z treści art. 32 ust.1 i 3 cyt. ustawy i tym samym zapewnił możliwość udziału społeczeństwa w tym postępowaniu zgodnie z art. 10 i art. 53 cyt. ustawy.
Biorąc pod uwagę przeprowadzone rozważania Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zostały wydane z obrazą art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę SKO w K. , kierując się naprowadzonymi przez Sąd okolicznościami oraz przeprowadzoną wykładnią prawa materialnego i procesowego, winno rozważyć czy w sprawie występują przesłanki z art.156 k.p.a. stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...]. i w zależności od poczynionych ustaleń wydać decyzję której uzasadnienie będzie spełniać wymogi art.107 § 3 k.p.a.
Wobec powyższego na mocy art. 145 § 1 lit. C ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii niewykonalności zaskarżonej decyzji zostało oparte na art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. oraz przepisy § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. 2013r., poz.490)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło