I SA/Ke 673/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z [...]nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K.z [...] r. nr [...]w przedmiocie nałożenia na A. Sp. z o.o. w C. (Spółka, skarżąca) kary pieniężnej w związku z bezzasadnym brakiem odpowiedzi na wezwanie z 3 lipca 2015 r. nr 341000- UAGR.872.292.2015.SJ. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że pismem z 3 lipca 2015 r. (doręczonym 7 lipca 2015 r.) nr 341000- UAGR.872.292.2015.SJ Naczelnik Urzędu Celnego w K. wezwał Spółkę do złożenia pisemnych wyjaśnień, w terminie trzech dni od dnia doręczenia tego wezwania. Wyznaczony termin upłynął 5 czerwca 2015 r. W pouczeniu przedmiotowego wezwania wskazano m.in., że strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, może zostać ukarana karą porządkową do 2800 zł. Strona pomimo prawidłowego doręczenia wezwania nie złożyła pisemnych wyjaśnień w wyznaczonym terminie, jak również nie podała uzasadnionej przyczyny ich niezłożenia. Organ wskazał na art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczący nakładania kar porządkowych i podniósł, że nieudzielenie pisemnych wyjaśnień oraz nieprzedłożenie żądanych dokumentów w wyznaczonym przez organ podatkowy terminie jest równoznaczne z bezzasadną odmową ich złożenia. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w K. pisemne wyjaśnienia strony w zakresie wskazania osób, które dokonały instalacji urządzeń do gier w skontrolowanym lokalu oraz w zakresie, wskazania osób wykonujących czynności obsługi tych urządzeń, stanowią niewątpliwie istotne; okoliczności stanu faktycznego, gdyż czynności te także stanowią urządzanie gier na automatach poza kasynem gry i są niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co organ ma podstawę do wzywania strony w drodze art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej do złożenia pisemnych wyjaśnień. Z punktu widzenia osoby wzywanej największe znaczenie ma to, w jakiej sprawie i w jakim charakterze dana osoba jest wzywana, jeśli jest wzywana do osobistego stawiennictwa. Jednocześnie organ wskazał, że nakładając karę porządkową na stronę w ustalonej kwocie miał na uwadze zasadę adekwatności kary oraz okoliczności sprawy, a także główny cel kary porządkowej, jakim jest zdyscyplinowanie uczestników postępowania i zapewnienie sprawnego przebiegu postępowania oraz wydanie rozstrzygnięcia w przewidzianym ustawowo terminie. Organ uznał, że w niniejszym przypadku zasadnym było wymierzyć karę w jej dolnych granicach, tj. w wysokości 800 złotych (Obwieszczenie Ministra Finansów z 18 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej, M.P.2014r.710). Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej do organu podatkowego należy inicjatywa w zbieraniu dowodów i wyjaśnianiu stanu faktycznego, a temu celowi służy m.in. instytucja wezwania strony, świadka lub innej osoby do złożenia wyjaśnień niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego czy do przedłożenia określonych dowodów. Przez wezwanie strony, czy innej osoby do określonego zachowania, na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej, realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W sytuacji, gdy strona w ogóle nie stosuje się do wezwania, organ ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu, w tym nałożenia kary porządkowej. Dyrektor Izby Celnej w K. uznał, że wezwanie skarżącej do złożenia pisemnych wyjaśnień zawiera wszystkie elementy określone w art. 159 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Spółka natomiast bezzasadnie nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Obowiązek udzielenia pisemnych wyjaśnień nie wiąże się z niedogodnościami i nie jest związany z koniecznością weryfikacji czy też zmiany swoich codziennych planów czy zamierzeń, w przeciwieństwie do osobistego stawiennictwa. Stąd zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające nałożenie na skarżącą kary porządkowej z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie wyjaśniono, że dane, o które wnioskował organ, będące danymi osobowymi, których ujawnienia strona się obawia, pozostają jawne wyłącznie dla stron postępowania. Odnosząc się do kwestii braku notyfikacji przepisów ustawy o grach hazardowych z kolei wyjaśnił, że Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach wskazał, że normatywna konsekwencja naruszenia obowiązku notyfikacji nie wynika z żadnego wyraźnego przepisu dyrektywy 98/34/WE, ani z żadnej regulacji traktatowej. Ponadto wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wiążą sądy krajowe w konkretnej sprawie rozpatrywanej przez Trybunał, zaś powoływanie się na te wyroki w innych sprawach dokonuje się wyłącznie w drodze uznania mocy argumentów prezentowanych przez ten Trybunał. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej zgodnie z art. 89 ustawy o grach hazardowych, nie jest zatem w żaden sposób bezprawne. Okoliczność, wskazywana przez stronę, że właściwe w sprawie przepisy ustawy o grach hazardowych są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 11 - dyrektywy 98/34/WE i że powinny one były w związku z tym zostać uprzednio notyfikowane przez Komisję Europejską, nie mogą podważać podstawowego faktu, że ustawa ta obowiązuje w Polsce w sposób w pełni legalny i prawnie. Sankcja prawna za brak uprzedniej notyfikacji przez państwo członkowskie przepisów technicznych, polegająca na niestosowaniu przez organy krajowe nienotyfikowanych Komisji Europejskiej przepisów technicznych, w żaden sposób nie prowadzi pozbawienia tychże notyfikowanych przepisów ich mocy i nie wpływa na dalsze ich obowiązywanie. W konsekwencji również ewentualne uznanie niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych za przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, które to przepisy wbrew obowiązkowi wynikającemu z dyrektywy nie zostały uprzednio Komisji Europejskiej notyfikowane, w niczym nie zmienia faktu, że ustawa o grach hazardowych weszła już w sposób skuteczny w życie i stanowi obecnie część polskiego porządku prawnego. Na powyższe postanowienie Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzuciła niezasadne nałożenie kary porządkowej za nieudzielenie wyjaśnień w sprawie o nałożenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi niezwłocznego umorzenia postępowania z powodu bezskuteczności zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem, co stanowi naruszenie art. 208 Ordynacji podatkowej, sprzeciwiającemu się podejmowaniu jakichkolwiek czynności w postępowaniu jawnie bezprzedmiotowym. W uzasadnieniu skargi Spółka podkreśliła, że okoliczność braku notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, jest na gruncie tego postępowania całkowicie bezsporna. Jednocześnie wskazała na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 (FORTUNA i in.), w przedmiocie pytań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odnośnie interpretacji art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2012.270 ze zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Z akt sprawy wynika, że na podstawie art.155 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r., poz. 613) dalej jako ,,Ordynacja podatkowa" Naczelnik Urzędu Celnego w K. pismem z 3 lipca 2015 r. (doręczonym 7 lipca 2015 r.) wezwał Spółkę do złożenia pisemnych wyjaśnień, w terminie trzech dni od dnia doręczenia tego wezwania. Spółka pomimo prawidłowego doręczenia wezwania nie złożyła pisemnych wyjaśnień w wyznaczonym terminie, jak również nie podała uzasadnionej przyczyny ich niezłożenia. W pouczeniu przedmiotowego wezwania wskazano m.in., że strona, która mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówiła złożenia wyjaśnień, może zostać ukarana karą porządkową do 2800 zł. Z treści wezwania wynika, że pisemne wyjaśnienia skarżącej miały dotyczyć wskazania osób, które dokonały instalacji urządzeń do gier w skontrolowanym lokalu oraz wykonywały czynności obsługi tych urządzeń. Spółka nie złożyła żądanych wyjaśnień i nie wskazała przyczyn braku ich odmowy, co skutkowało nałożeniem kary porządkowej w kwocie 800 zł. W skardze spółka podnosi zarzut niezasadności nałożenia kary porządkowej za nieudzielenie wyjaśnień w sprawie o nałożenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Wskazuje na obowiązek niezwłocznego umorzenia postępowania z powodu bezskuteczności zakazu urządzania gier na automatach poza kasynem na podstawie art. 208 Ordynacji podatkowej, sprzeciwiającemu się podejmowaniu jakichkolwiek czynności w postępowaniu jawnie bezprzedmiotowym. Z uzasadnienia skargi wynika, że wniosek o umorzenie postępowania, Spółka wiąże z brakiem notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych. Wskazała przy tym na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11 (FORTUNA i in.), w przedmiocie pytań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odnośnie interpretacji art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. W ocenie Sądu wnioski i zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 2014 r. w sprawie wysokości kwoty wymienionej w art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej: strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł. Regulacja ta ma na celu przede wszystkim zdyscyplinowanie strony, a w dalszym planie przymuszenie jej do wykonania niektórych poleceń organu podatkowego. Poprzez instytucję wezwania strony, czy innej osoby do określonego zachowania na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, realizowany jest przez organ obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami określonymi w art. 122 i art. 123 Ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy strona w ogóle nie stosuje się do wezwania organu, organ ma prawo podjąć dopuszczalne prawem kroki zmierzające do uzyskania od niej wyjaśnień, czy przedstawienia dowodu. Ocena bowiem, czy złożenie przez stronę dowodu jest niezbędne pozostaje w gestii organu, przed którym toczy się postępowanie - (por. wyroki NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn.: II FSK 1270/09, II FSK 921/10 i II FSK 1691/10). Kluczową przesłanką nałożenia kary porządkowej jest zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej "bezzasadność odmowy" dokonania konkretnej czynności procesowej przez stronę. Odmowa wykonania obowiązku ma miejsce zarówno w przypadku złożenia wprost odpowiedniego oświadczenia strony, jak i zaniechania. W niniejszej sprawie skarżąca w ogóle nie odpowiedziała na pismo organu z 3 lipca 2015 r., co świadczy o zaniechaniu wykonania obowiązku złożenia wyjaśnień. Bierność Spółki w wykonaniu wezwania Naczelnika Urzędu Celnego, stanowiło zatem przesłankę do nałożenia kary porządkowej. W zaskarżonym postanowieniu podkreślono, że żądane przez organ informacje stanowią niewątpliwie istotne; okoliczności stanu faktycznego, gdyż czynności te także stanowią urządzanie gier na automatach poza kasynem gry i są niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co organ ma podstawę do wzywania strony w drodze art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej do złożenia pisemnych wyjaśnień. Wbrew zarzutom skargi, Sąd nie upatruje zasadności odmowy złożenia wyjaśnień w tym, że prowadzone w stosunku do Spółki postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na brak notyfikacji Komisji Europejskiej przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. nr 201, poz. 1540 ze zm.). W tej kwestii Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, i wskazuje, że skarżącej umknęło, iż to organ prowadzący postępowanie w sprawie urządzania gier hazardowych niezgodnie z ustawą o grach hazardowych ma obowiązek zebrać dowody, ustalić stan faktyczny i wydać rozstrzygnięcie. Zarzut braku notyfikacji może być podniesiony, ale na etapie decyzji kończącej w/w postępowanie. Zagadnienie "notyfikacji" pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy dotyczącej nałożenia kary porządkowej w trybie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przedmiotem postępowania w tej sprawie jest wyłącznie rozstrzygnięcie tzw. "wpadkowe" (zasadność nałożenia kary porządkowej) i tylko okoliczności związane z tym postępowaniem mogą być brane przez Sąd pod uwagę przy rozpoznawaniu skargi. Skarżąca nie zareagowała na wezwanie organu, w takim wypadku nie może budzić wątpliwości, że jej działanie nosi znamiona "bezzasadnej odmowy", o której mowa art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nałożona kara porządkowa w wysokości 800 zł. mieści się w granicach określonych przez art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie uzależnia jej wymiaru od jakichkolwiek przesłanek. Sąd administracyjny w przypadku kontroli rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, może jedynie badać, czy organ celny nie przekroczył jego granic ustawowych. W niniejszej sprawie do przekroczenia takich granic nie doszło. Organ dostatecznie uzasadnił obciążenie skarżącej kwotą 800 zł w dolnych jej granicach wskazując, że był to pierwszy przypadek odmowy złożenia wyjaśnień przez stronę. Ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.