II SA/Gd 634/15
WyrokWSA w Gdańsku2016-02-03
Skład orzekający: Wanda Antończyk, Jolanta Górska, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, jeśli jego budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte przed tą datą, ale nie zostało zakończone?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, jeśli jego budowa została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte przed tą datą, ale nie zostało zakończone, pod warunkiem, że obiekt ten narusza przepisy o planowaniu przestrzennym lub przepisy techniczno-budowlane, a jego dostosowanie do obowiązujących przepisów nie jest możliwe poprzez zmiany i przeróbki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budynku mieszkalnego jednorodzinnego wybudowanego bez pozwolenia na budowę od 1989 r. Postępowanie w sprawie rozbiórki było wielokrotnie wznawiane i uchylane przez organy administracji i sądy. Ostatecznie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając, że budynek narusza przepisy o planowaniu przestrzennym i warunki techniczne, a jego dostosowanie do obowiązujących przepisów jest niemożliwe. Skarżący kwestionował zasadność orzeczenia rozbiórki, podnosząc m.in. kwestie proceduralne i błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Postępowanie w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, o powierzchni zabudowy 98,75 m2, realizowanego od 1989 r. bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. C. w M., przy granicy z działką nr [...] i w odległości 34,32 m od granicy z ul. C., zostało wszczęte na wniosek J. S. z dnia 3 maja 1989 r. przez właściwy ówcześnie do rozpatrzenia sprawy Urząd Miejski. Decyzją z dnia 17 maja 1989 r., nr [...], wstrzymano prowadzenie robót budowlanych związanych z budową przedmiotowego budynku oraz nakazano przedłożyć w terminie do dnia 20 czerwca 1989 r. określone dokumenty. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 11 kwietnia 1997 r.,
nr [...], utrzymaną w mocy przez Wojewodę decyzją z dnia 9 czerwca 1997 r., nr [...], nakazano J. C. rozbiórkę ww. budynku. Powyższe decyzje orzekające o rozbiórce przedmiotowego budynku zostały jednak wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym, albowiem decyzją z dnia 2 kwietnia 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził ich nieważność, decyzją z dnia 8 maja 2002 r. utrzymał powyższa decyzję własną w mocy, zaś Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 13 lutego 2004 r., sygn. akt 7/IV SA 2567 i 2568/02, oddalił skargi M. S. i W. S. na tę decyzję.
Po prawomocnym wyeliminowaniu wyżej wymienionych decyzji nakazujących rozbiórkę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 listopada 2006 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) – dalej jako "ustawa z 1974 r. – Prawo budowlane", nakazał J. C. dokonanie przymusowej rozbiórki przedmiotowego budynku. Organ uznał, że fakt wszczęcia sprawy w 1989 r. przesądza o konieczności jej dokończenia i rozpatrywania na podstawie przepisów ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane. Organ wskazał, że mimo wstrzymania robót, J. C. prowadził dalsze prace budowlane przy przedmiotowym budynku, a także, iż inwestor nie wykonał do chwili obecnej obowiązków nałożonych decyzją z dnia 17 maja 1989 r., tj. nie przedłożył organowi nadzoru budowlanego wymaganych opracowań technicznych umożliwiających ewentualne wydanie zezwolenia na wznowienie robót budowlanych, tj. planu realizacyjnego uzgodnionego pod względem przeciwpożarowym, orzeczenia technicznego o stanie technicznym wykonanych robót budowlanych i projektu technicznego budynku. Przedstawiona przez inwestora "Inwentaryzacja budowlana budynku" w żaden sposób nie realizuje nałożonych w decyzji obowiązków, gdyż opracowanie to zawiera wyłącznie opis stanu robót budowlanych. Organ wyjaśnił, że usytuowanie budynku względem granicy z działką nr [...] i względem granicy z działką nr [...] narusza przepisy w zakresie wymaganych minimalnych odległości projektowanej zabudowy od granic działki określonych w poprzednio obowiązujących przepisach rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. nr 17, poz. 62 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie z 1980 r. w sprawie warunków technicznych", w tym § 12 ust. 1 tego rozporządzenia. Sytuowanie budynków mieszkalnych wolno stojących na granicy działek nie było dopuszczalne, bowiem przepis § 13 ww. rozporządzenia dopuszczał możliwość sytuowania bezpośrednio przy granicy działki wyłącznie budynków gospodarczych, przy jednoczesnym spełnieniu warunków opisanych w § 13 ust. 1, ust. 2 i § 14 rozporządzenia. Organ dodał, że usytuowanie budynku narusza także obecnie obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie z 2002 r. w sprawie warunków technicznych", które określają w § 12 ust. 1 podstawowe minimalne odległości zabudowy od granic działki.
Po rozpoznaniu odwołania J. C. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 marca 2007 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, za organem pierwszej instancji, że postępowanie i czynności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego są kontynuacją postępowania wszczętego w 1989 r., a nie nowym postępowaniem administracyjnym. Ponieważ zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", do obiektów wybudowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, których budowa zakończona została przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem (1 stycznia 1995 r.) zostało wszczęte postępowanie administracyjne, stosuje się przepisy dotychczasowe, dlatego w odniesieniu do przedmiotowego obiektu uzasadnione jest prowadzenie dalszego postępowania w trybie przepisów ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Organ odwoławczy wskazał, że ściana zachodnia bez okien usytuowana jest w granicy z działką [...] a ściana wschodnia z oknami w odległości 1,5 m od granicy działką nr [...], w związku z tym budynek został wybudowany z naruszeniem zarówno obowiązujących w takcie rozpoczęcia budowy, jak i obecnych przepisów techniczno-budowlanych. Naruszenie tych przepisów doprowadziło do niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uwzględniając wyrokiem z dnia 31 października 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 350/07, skargę J. C. na powyższą decyzję, nie zgodził się jednak z twierdzeniem skarżącego, że skutkiem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającego skargi na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z dnia 9 czerwca 1997 r., utrzymującą w mocy nakaz rozbiórki samowolnie wzniesionego budynku, była konieczność wszczęcia nowego postępowania administracyjnego w tej sprawie. Zdaniem Sądu, wydającego ww. wyrok, postępowanie wszczęte na wniosek J. S. z dnia 3 maja 1989 r. nie zostało zakończone, skarżący zaś nie wykonał w zakreślonym terminie nałożonych na niego decyzją z dnia 17 maja 1989 r. obowiązków. Sąd stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstawy do ustalenia, kiedy w istocie zostały zakończone roboty budowlane, a w szczególności czy nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., tj. przed 1 stycznia 1995 r. Z akt zaś wynika, że roboty budowlane były kontynuowane mimo ich wstrzymania ww. decyzją z dnia 17 maja 1989 r. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego ostateczną decyzją wydaną w 1989 r., opartą na przepisie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane, wstrzymał roboty budowlane przy budowie tego obiektu, to kwestia możliwości legalizacji bądź rozbiórki części budynku wybudowanego do 1 stycznia 1995 r. powinna być rozpatrywana wg przepisów ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane. Natomiast do kontynuacji budowy po dniu 1 stycznia 1995 r. w warunkach samowoli budowlanej powinny mieć zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1994 r. W takiej sytuacji dopiero orzeczenie na podstawie przepisów ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. rozbiórki części obiektu budowlanego zrealizowanej po 1 stycznia 1995 r. umożliwi kontynuowanie uprzednio wszczętego postępowania przy zastosowaniu przepisów prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. Sąd stwierdził zatem naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 3 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane oraz przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wskazano, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy będą zobligowane do jednoznacznego i precyzyjnego wyjaśnienia jakie roboty budowlane były wykonywane przed 1 stycznia 1995 r., a jakie po tej dacie. Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności przeprowadzić należy postępowanie dotyczące tej części obiektu, która była wybudowana samowolnie po 1 stycznia 1995 r. zmierzające bądź do jej legalizacji, bądź rozbiórki. Przeprowadzenie tego postępowania i orzeczenie rozbiórki tej części samowolnie wybudowanego obiektu pozwoli zaś na kontynuowanie uprzednio wszczętego postępowania, dotyczącego części wybudowanej przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Wyrokiem z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 719/08, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną złożoną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że związanie tego Sądu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2004 r. dotyczyć może tylko tego, co w związku ze skargą i podstawą prawną orzeczenia stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia tegoż Sądu. Rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie miało za przedmiot ocenę postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z 1997 r. nakazującej rozbiórkę w oparciu o przepis art. 48 ustawy - Prawo budowlane, w odniesieniu do ustalonego wówczas stanu faktycznego sprawy i tylko w tym zakresie można mówić o związaniu tym wyrokiem. Po prawomocnej eliminacji z obrotu prawnego decyzji nakazujących rozbiórkę przeprowadzono postępowanie administracyjne i dokonano ponownego ustalenia stanu faktycznego, kończąc tę sprawę decyzją ostateczną wydaną w dniu 1 marca 2007 r. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że przedmiot postępowania administracyjnego zakończonego decyzjami z 1997 r. pokrywa się z przedmiotem postępowania zakończonego w 2007 r. Z tego względu zarzut oparty o naruszenie art. 170 i art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w kontekście związania Sądu Wojewódzkiego wcześniejszym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2004 r. wydanym w innym przedmiocie, nie był usprawiedliwiony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny był natomiast zarzut dotyczący przedwczesnych wskazówek Sądu, co do tego, które przepisy prawa materialnego będą miały zastosowanie w sprawie. Kwestia ta nie mogła zostać przesądzona przez Sąd pierwszej instancji, gdyż Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że zapadła ona z obrazą przepisów dotyczących przeprowadzenia postępowania dowodowego, dochodząc do przekonania, że organy nie dokonały ustalenia, czy obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania został ukończony do dnia 31 grudnia 1994 r., a także, jaki zakres i charakter miały roboty budowlane podejmowane przez inwestora po tej dacie. Nie jest zaś dopuszczalne prowadzenie w uzasadnieniu wyroku hipotetycznych rozważań, a tym bardziej związanie organu przez Sąd, co do zastosowania podstaw prawnych przyszłego rozstrzygnięcia sprawy przez organy administracji w sytuacji, gdy to od przyszłych ustaleń faktycznych zależy ich ocena prawna. W chwili wyrokowania nie jest wiadome jak ukształtuje się stan faktyczny po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie jakie będą podstawy prawne przyszłej decyzji, szczególnie że uchylenie decyzji orzekających rozbiórkę, poza koniecznością prowadzenia ustaleń dowodowych, nie wyklucza wykonania przez stronę nakazanych czynności procesowych, które mogą zmienić stan sprawy w jej toku, a zatem sposób i podstawę rozstrzygnięcia (gdy jest ona uzależniona od uznania organu jak stanowi art. 36 ust. 3 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane).
Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając wątpliwości Sądu Wojewódzkiego co do ustaleń faktycznych sprawy wskazał, że uchylenie decyzji z powodu istotnego naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności przepisów dotyczących ustalania i weryfikacji dowodów, wyklucza możliwość przesądzenia, jaką należy w przyszłości zastosować podstawę materialnoprawną. Z tych przyczyn podzielił zarzut niewłaściwego zastosowania art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że organy winny dążyć do ustalenia i rozstrzygnięcia w decyzji, czy samowolne prowadzenie robót przed 1995 r. zakończyło się wybudowaniem obiektu zdatnego do użytku i jaki charakter miały roboty późniejsze, co powinno prowadzić do oceny, czy roboty te stanowiły kontynuację robót wcześniejszych umożliwiających w ogóle zamieszkiwanie, czy też były to inne roboty w wykorzystywanym już na cele mieszkalne budynku. Dopiero wówczas możliwe będzie dokonanie oceny prawnej wykonywanych robót.
Mimo częściowej wadliwości stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, znajdującego wyraz w sporządzonym uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, trafnie bowiem Sąd uwzględnił skargę, choć uczynił to w części z innych przyczyn niż należało. Samo jednak błędne uzasadnienie prawidłowego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji nie powoduje uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 czerwca 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane, nakazał J. C. dokonanie przymusowej rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego. Organ uznał za wiarygodne zeznania inwestora i jednego z przesłuchanych świadków i na ich podstawie ustalił, że budynek wraz z dachem został wybudowany przed dniem 1 stycznia 1995 r. Nadto organ wskazał, że pomimo wstrzymania decyzją z 1989 r. robót budowlanych, inwestor kontynuował roboty i do dnia 1 stycznia 1995 r. wykonał dach, jednakże nie przedłożył określonych w decyzji z 17 maja 1989 r. dokumentów. Organ ustalił przy tym, że budynek zlokalizowany jest bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] i zajmuje część tejże działki, zaś od działek nr [...] i [...] znajduje się w zmiennych odległościach, przy czym w ścianie od strony działki nr [...] w odległości 1,5 m do 1,92 m od granicy znajdują się otwory okienne. Organ stwierdził, że budynek został wybudowany niezgodnie z przepisami rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych. Jego usytuowanie narusza § 12 tego rozporządzenia. Budynek narusza także przepisy § 12 rozporządzenia z 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Nadto narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ został wybudowany na działce nr [...], która - zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r. o warunkach zabudowy - przeznaczona jest pod innego rodzaju zabudowę, o mniejszych gabarytach i z usytuowaniem 1,5 m od granicy z działką nr [...], a także z dachem o innej geometrii. Decyzja ta jednoznacznie wskazuje, że budynek znajduje się na terenie przeznaczonym pod innego rodzaju zabudowę, co powoduje obligatoryjność orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. C. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia twierdząc, że decyzja o warunkach zabudowy nie może zastąpić planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżącego brak obowiązującego planu dla danego terenu wyklucza możliwość dokonania oceny zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym, a w konsekwencji orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 29 września 2014 r. wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji z dnia 5 czerwca 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Organ odwoławczy podzielił dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia w zakresie wybudowania obiektu przed dniem 1 stycznia 1995 r. Stwierdził jednakże, że nietrafnie została zinterpretowana decyzja o warunkach zabudowy w aspekcie dopuszczalnego rodzaju zabudowy. Dotyczy ona bowiem inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, a właśnie taki na działce nr [...] został wybudowany. Kwalifikacji tej nie zmienia okoliczność, że jego usytuowanie, wymiary czy geometria i pokrycie dachu nie są identyczne z podanymi w decyzji o warunkach zabudowy. Organ wskazał przy tym, że wniosek J. C. dotyczył ustalenia warunków zabudowy dla istniejącego budynku. Jednocześnie organ stwierdził, że decyzja Burmistrza Miasta z 28 marca 2012 r. została wydana na potrzeby prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania na podstawie art. 48 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., a więc nie może ona być wykorzystana w aktualnie toczącym się postępowaniu opartym na art. 37 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane.
W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że w ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji winien wezwać inwestora do przedłożenia aktualnej ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla orzekania w przedmiocie samowoli popełnionej w warunkach, o których mowa w art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowane z 1994 r., która umożliwi organowi rozważenie celowości wydania decyzji nakazującej inwestorowi w oparciu o art. 40 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane wykonanie w oznaczonym terminie zmian i przeróbek doprowadzających obiekt budowlany do stanu zgodnego z przepisami. Jednocześnie organ stwierdził, że kwestia naruszenia prawa własności - przekroczenia granicy terenu sąsiada, może być regulowana wyłącznie na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym.
Powyższa decyzja organu odwoławczego z dnia 29 września 2014 r. została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 762/14, na skutek skargi wniesionej przez M. S. i W. S.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji przeprowadził w niniejszej sprawie wyczerpujące postępowanie wyjaśniające i po dokonaniu oceny zebranych dowodów stwierdził, że inwestor wybudował przedmiotowy budynek w warunkach samowoli budowlanej do dnia wejścia w życie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. Okoliczności te nie były kwestionowane w złożonym przez inwestora odwołaniu, który to sprzeciwił się orzeczeniu rozbiórki. W ocenie Sądu w świetle dokonanych przez organ pierwszej instancji ustaleń, które w całości zaakceptował organ odwoławczy, a także z uwagi na fakt, że postępowanie zostało wszczęte i niezakończone pod rządami ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., prawidłowe było zatem rozpatrywanie sprawy przedmiotowej samowoli na podstawie art. 37 tej ustawy.
Sąd stwierdził, że w toku, toczącego się od 1989 r., postępowania w sprawie samowoli budowlanej inwestor uzyskał już decyzję o warunkach zabudowy z dnia 28 marca 2012 r. Organ pierwszej instancji zobowiązał bowiem inwestora do złożenia decyzji w warunkach zabudowy z uwagi na brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Takie właśnie zobowiązanie zawiera postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 30 listopada 2009 r., zgodnie z którym inwestor wystąpił o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Oczekując na tę decyzję, organ pierwszej instancji zawiesił nawet postępowanie, które podjęto, kiedy to ww. decyzja o warunkach zabudowy stała się ostateczna. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie ma znaczenia na jakiej podstawie zobowiązanie to zostało wydane, jako że w żadnym razie nie odnosi ono do treści decyzji o warunkach zabudowy. Ocena zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zarówno w świetle aktualnie obowiązującej ustawy - Prawo budowlane z 1994 r. (art. 48), jak i poprzedniej ustawy z 1974 r. (art. 37 ust. 1 pkt 1) odbywa się w taki sam sposób. Decyzja o warunkach zabudowy konkretyzuje bowiem, w stosunku do indywidualnie oznaczonego podmiotu, wynikające z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz innych ustaw, warunki zabudowy. W sytuacji zaś gdy na terenie, na którym dokonano samowoli budowlanej, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, inwestor ma prawo wykazać taką zgodność poprzez uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, która wydawana jest wyłącznie na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W aktach administracyjnych znajduje się, wydana na wniosek inwestora, decyzja Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r., nr [...], o warunkach zabudowy. Co więcej, organ ustalił, że wniosek inwestora dotyczył warunków zabudowy dla istniejącego budynku. W tej sytuacji nie znajduje uzasadnienia ponowne zobowiązywanie inwestora do wystąpienia o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla tej samej samowoli. To zaś powoduje, że nie było podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zaskarżona decyzja została wydana zatem z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a.
Sąd zważył ponadto, że błędnie stwierdził organ odwoławczy, iż kwestia zrealizowania samowoli budowlanej z przekroczeniem granicy z działką skarżących należy wyłącznie do prawa cywilnego. W ocenie Sądu, badanie przez organy nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt budowlany stanowiący samowolę budowlaną, wynika z konieczności respektowania przez nie, wyrażonej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zasady ochrony własności, oraz konieczności zapewnienia spójności systemu prawa – rozwiązań przyjętych w prawie administracyjnym i prawie cywilnym. Rozwiązanie takie sprzyja poczuciu bezpieczeństwa prawnego i kształtowaniu zaufania obywateli do opartych na przepisach prawa działań organów władzy, w tym przypadku organów administracji oraz sądów powszechnych, których rozstrzygnięcia nie powinny być ze sobą sprzeczne. Wykładnia art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane, wyłączająca obowiązek ustalenia przez organ nadzoru prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stawiając w lepszej sytuacji - niż osoba chcąca zrealizować inwestycję w zgodzie z przepisami prawa - podmiot dopuszczający się samowoli budowlanej, godziłaby także w zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 8 września 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 czerwca 2014 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenia stanu faktycznego w kwestii zakończenia budowy przedmiotowego budynku przed dniem 1 stycznia 1995 r. nie są już sporne, a organ pierwszej instancji uznaniowo odstąpił od możliwości zastosowania restrykcji rozbiórkowej z tytułu niewykonania przez inwestora decyzji z dnia 17 maja 1989 r. określającej jakie czynności i zmiany lub przeróbki należy wykonać w celu uzyskania decyzji zezwalającej na wznowienie robót. W zaistniałej sytuacji zbadanie lokalizacji obiektu budowlanego pod kątem przepisów art. 37 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. było celowe i konieczne.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie przedmiotowego obiektu budowlanego zachodzi okoliczność określona w art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, albowiem znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Organ wyjaśnił, że decyzja Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r. o warunkach zabudowy dopuszcza możliwość realizacji na terenie działki nr [...] obr. [...] przy ul. C. w M. budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie wolno stojącej, nieprzekraczającej wskaźnika 20% powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni działki (tu: ca 18%), jednak o innej charakterystyce w zakresie: usytuowania, linii zabudowy, liczby kondygnacji, wysokości, odległości od granicy działki, niż wykonany samowolnie budynek.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przez wykorzystywane w przepisach o planowaniu przestrzennym pojęcie "rodzaj zabudowy" należy rozumieć nie tylko funkcję użytkową obiektu budowlanego i wskaźnik zabudowy, lecz także pozostałe elementy charakterystyki obiektu: usytuowanie w relacji do granic działki, linię zabudowy, poziom zabudowy, wymiary, liczbę kondygnacji, formę architektoniczną. Stwierdzony stan faktyczny przedmiotowego budynku odbiega od ustaleń zawartych w decyzji o warunkach zabudowy. W sprawie tego budynku nie ma możliwości wydania, w oparciu o art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych dla doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Odsunięcie budynku na wymaganą odległość 1,50 m od granicy z działką nr [...] powodowałoby konieczność rozebrania jego części o tej szerokości na całej długości, ingerującego w konstrukcję, połączonego z likwidacją pionu komunikacji wewnętrznej (schody), natomiast spełnienie warunku zachowania "wysokości 2 kondygnacji" - rozebrania piętra obiektu. W ocenie organu odwoławczego taki zakres zmian i przeróbek doprowadziłby do powstania "bytu kadłubowego" pod względem konstrukcyjno-architektonicznym i użytkowym w odniesieniu do obecnej postaci budynku. Byłoby to przedsięwzięcie inwestycyjne, wymagające sporządzenia projektu budowlanego, wykraczające poza istotę dopuszczalnych ustawowo zmian i przeróbek w budynku będącym przedmiotem postępowania naprawczego. W związku z tą budową zostało ponadto naruszone prawo własności w odniesieniu do działki nr [...] przez usytuowanie części obiektu na jej terenie. Organy nadzoru budowlanego są obligowane badać, w prowadzonym postępowaniu, prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wydanie zaskarżonej decyzji było zasadne.
W skardze na powyższą decyzję J. C. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67 § 5 w związku z art. 34 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niepoinformowanie pełnomocnika skarżącego o tym, że niniejsza sprawa była przedmiotem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na skutek zaskarżenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2014 r., co oznacza, że doręczenie dokonane pod adresem strony jest bezskuteczne wobec pełnomocnika, a więc nie wywiera skutku procesowego. Zarzucił także naruszenie art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, tj. że przedmiotowy budynek w świetle decyzji Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r. o warunkach zabudowy, znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że na skutek braku doręczenia pełnomocnikowi skarżącego zarówno skargi strony skarżącej na decyzję korzystną dla niej, jak i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku tę skargę rozpoznającego (z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 762/14), został pozbawiony możliwości skorzystania z pomocy prawnej ustanowionego pełnomocnika.
Skarżący powtórzył ponadto swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, że brak obowiązującego planu dla danego terenu wyklucza możliwość dokonania oceny zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym, a w konsekwencji orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane. Przywołał także stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarte w wydanej w sprawie decyzji z dnia 29 września 2014 r., że decyzja Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r. o warunkach zabudowy dopuszcza możliwość realizacji na terenie działki nr [...] budynku mieszkalnego jednorodzinnego i takiego właśnie rodzaju obiekt budowlany jest wzniesiony na tej działce i nie zmienia tej kwalifikacji okoliczność, że jego usytuowanie, wymiary czy geometria i pokrycie dachu nie są identyczne z podanymi w decyzji o warunkach zabudowy. Skarżący twierdzi, że decyzją o warunkach zabudowy, uzyskaną w trakcie trwającego postępowania, wykazał zgodność realizowanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje tylko w takim przypadku, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlegała oddaleniu.
W odniesieniu do zarzutu braku doręczenia pełnomocnikowi skarżącego skargi M. S. i W. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 września 2014 r. oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 762/14, w którym to wyroku Sąd uchylił ww. decyzję, należało stwierdzić, że nie doszło w tym zakresie do naruszenia art. 67 § 5 w związku z art. 34 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśnić należy, że ww. uchybienia nie dotyczyły zgodności z prawem zaskarżonej obecnie decyzji, skoro dotyczą doręczeń związanych z poprzednią decyzją organu odwoławczego, następnie uchyloną przez tutejszy Sąd. Po drugie stwierdzić należy, że w ww. sprawie o sygn. akt II SA/Gd 762/14, zakończonej wyrokiem z dnia 20 maja 2015 r., J. C. występował w charakterze uczestnika postępowania, któremu doręczenia były dokonywane osobiście, albowiem w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie ustanowił on pełnomocnika procesowego. Jeżeli pełnomocnik skarżącego obecnie J. C. twierdzi, że doręczenia te były bezskuteczne, powinien zarzuty te podnosić w ewentualnym środku zaskarżenia mającym na celu zwalczanie ww. wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 762/14, nie zaś w skardze na obecnie zaskarżoną decyzję.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane. W świetle bowiem art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie - Sąd rozpoznający niniejszą skargę orzekał w warunkach związania oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 762/14. Nie zachodziły przesłanki wyłączenia związania ww. wyrokiem, albowiem przepisy art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane nie uległy zmianie. Również stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie.
Z powyższych względów należało ww. zarzut skargi odnieść do oceny prawnej zawarte w ww. wyroku, zgodnie z którą Sąd wziął pod uwagę , że w ww. wyroku Sąd uznał, że decyzja o warunkach zabudowy konkretyzuje, w stosunku do indywidualnie oznaczonego podmiotu, wynikające z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz innych ustaw, warunki zabudowy. W sytuacji zaś gdy na terenie, na którym dokonano samowoli budowlanej, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, inwestor ma prawo wykazać taką zgodność poprzez uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajduje się, wydana na wniosek inwestora, decyzja Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r., nr [...], ustalająca na wniosek inwestora (skarżącego J. C. warunki zabudowy dla przedmiotowego budynku – istniejącego na działce nr [...].
Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego, brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...], na której wybudował on samowolnie budynek mieszkalny, nie wyłącza możliwości stwierdzenia, czy teren ten jest przeznaczony pod zabudowę, czy też przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.), ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobu zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 zdanie wstępne ustawy). Nadto zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy, w przypadku braku planu miejscowego, zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Dla wykazania zgodności inwestycji zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę w warunkach art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane, w sytuacji, gdy dla terenu inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jedynym sposobem jest uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. To po uzyskaniu tej decyzji możliwie jest zbadanie przesłanki przeznaczenia terenu pod zabudowę lub przeznaczenia pod zabudowę określonego rodzaju.
Z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane wynika bowiem, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W przypadku nieobowiązywania dla danego terenu planu zagospodarowania przestrzennego, badanie zgodności samowolnie zrealizowanej inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane, winno odbywać się przez właściwy organ w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Gd 71/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Dla postępowania legalizacyjnego znaczenie mają bowiem przepisy obowiązujące w tej materii w dacie obecnie prowadzonego postępowania, a to z tego względu, że istotą postępowania legalizacyjnego jest skutek w postaci uzyskania stanu zgodności przedmiotowej inwestycji z obecnie obowiązującym porządkiem prawnym. Natomiast w sytuacji gdyby skarżący wykazał, że w dacie budowy przedmiotowego budynku istniały w tym zakresie przepisy wcześniejsze niż aktualnie obowiązujące, można by w takiej sytuacji zastosować przepisy poprzednio obowiązującego planu miejscowego. W niniejszej sprawie skarżący jednak nie wykazał, by kiedykolwiek dla terenu, na którym posadowiony jest przedmiotowy budynek obowiązywały przepisy planu miejscowego umożliwiające realizację tego typu zabudowy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13, LEX nr 1404021).
W tych warunkach zasadnie ustalono, że nie ma możliwości legalizacji przedmiotowego samowolnie wybudowanego budynku. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny badając, czy przedmiotowy budynek stanowi zabudowę o cechach opisanych w uzyskanej przez skarżącego inwestora decyzji Burmistrza Miasta z dnia 28 marca 2012 r. o warunkach zabudowy. W przypadku postępowania legalizacyjnego, a więc dotyczącego budynku zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, analiza organu nadzoru budowlanego powinna polegać na stwierdzeniu, czy uzyskane przez inwestora po samowolnym wybudowaniu budynku warunki zabudowy mogą być uznane za spełnione w odniesieniu do parametrów wybudowanego budynku. Decyzja ta staje się zatem wzorcem, który samowolna zabudowa musi spełnić, aby mogła zostać zalegalizowana w prawem przewidziany sposób. Jeżeli wykonany samowolnie budynek nie spełnia wymogów uzyskanej decyzji o warunkach zabudowy, a ich osiągnięcie nie jest możliwe poprzez dokonanie zmian i przeróbek, budynek taki podlega przymusowej rozbiórce. Nie można przy tym twierdzić, że decyzja o warunkach zabudowy wiąże inwestora wyłącznie co do przeznaczenia terenu, a nie wiąże co do poszczególnych parametrów zabudowy. Gdyby tak było, przepisy dotyczące ustalania warunków zabudowy, zawarte w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i wydanym na jego podstawie rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należałoby uznać za nie mające znaczenia dla ustalenia konkretnych wymagań dla określonej zabudowy. Przepisy tego rozporządzenia przez cechy zabudowy i zagospodarowania terenu rozumieją w szczególności gabaryty, formę architektoniczną obiektów budowlanych, usytuowanie linii zabudowy oraz intensywność wykorzystania terenu. Z tego względu przyjąć należało, że przez określoną w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane przesłankę przeznaczenia terenu pod innego rodzaju zabudowę, należy – w sytuacji uzyskania przez samowolnego inwestora decyzji o warunkach zabudowy – rozumieć wykonanie obiektu budowlanego, który nie odpowiada wszystkim wymaganiom wydanej decyzji o warunkach zabudowy. Wymagania te bowiem składają się na pojęcie rodzaju zabudowy, pod kątem którego należy oceniać parametry inwestycji wykonanej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę.
Należy dodać, że ocena samowoli budowlanej z perspektywy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane powinna być dokonywana w oparciu o przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie wykonania samowoli budowlanej. Taka analiza dała wynik, z którego wynika, że przedmiotowy budynek nie spełniał wymogów sytuowania budynków określonych w § 12 rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych. Sytuowanie budynków mieszkalnych wolno stojących na granicy działek nie było dopuszczalne, bowiem przepis § 13 ww. rozporządzenia dopuszczał możliwość sytuowania bezpośrednio przy granicy działki wyłącznie budynków gospodarczych, przy jednoczesnym spełnieniu warunków opisanych w § 13 ust. 1, ust. 2 i § 14 tego rozporządzenia. Ponadto wykonanie budynku częściowo na nieruchomości, do której inwestor nie posiadał tytułu prawnego, co ma miejsce w przypadku przedmiotowego budynku, należy uznać za samowolne jej zajęcie, które obliguje organy do zastosowania art. 37 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane. Na okoliczność tę wskazał także tutejszy Sąd w opisanym wyżej wyroku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 762/14, podkreślając, że "Również przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane chronią prawo własności, dopuszczając możliwość zabudowy określonej nieruchomości jedynie w przypadku wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z art. 29 ust. 5 ww. ustawy, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością. Przepis § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (D. U. z 1975 roku, nr 8, poz. 48 ze zm.) stanowi zaś, iż do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę inwestor zobowiązany jest dołączyć odpis dokumentu stwierdzającego prawo inwestora do dysponowania nieruchomością przewidzianą pod inwestycję. Z przepisów powyższych wynika, iż ustawodawca nałożył na inwestora, zamierzającego zrealizować roboty budowlane, pozostające w sferze zainteresowania organów administracji, obowiązek wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane."
Jeżeli przy tym okaże się, że omawiane roboty budowlane nie odpowiadają tym regulacjom i jednocześnie powodują skutki wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane to organy administracji publicznej powinny na podstawie art. 40 tej ustawy nałożyć odpowiednie obowiązki na inwestora, właściciela nieruchomości lub jej zarządcę w celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Poprawki i zmiany, o jakich mowa w tym ostatnim przepisie, powinny być jednak wtedy zgodne z aktualnie obowiązującymi przepisami i to zarówno przepisami o planowaniu przestrzennym, jak i przepisami budowlanymi. Wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem może polegać na rozbiórce niektórych elementów, usunięciu niewłaściwie wykonanych urządzeń i przebudowie prowadzącej do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującego prawa, w tym w szczególności przepisów techniczno-budowlanych.
Z powyższych uwag wynika, że ewentualne zmiany i przeróbki mogłyby zostać wykonane w przedmiotowym budynku, o ile po ich wykonaniu budynek spełniałby zarówno wymogi wydanej decyzji o warunkach zabudowy z dnia 28 marca 2012 r., jak również przepisy techniczno-budowlane aktualnie obowiązujące.
Z tych względów należało uznać za prawidłowe ustalenia organu odwoławczego, że przedmiotowy budynek tych wymogów i warunków nie spełnia, a ewentualne zmiany i przeróbki nie mogłyby doprowadzić do powstania budynku, który spełniałby w sposób prawidłowy funkcje użytkowe.
Budynek posiada kondygnację przyziemia, parteru i piętra, co nie spełnia wymogu decyzji o warunkach zabudowy dwóch kondygnacji. Doprowadzenie budynku do zgodnego z prawem usytuowania względem granic z działkami sąsiednimi wymagałoby wykonania robót budowlanych polegających na odsunięciu ściany bez otworów od strony działki nr [...] o 1,5 m (dla zachowania warunków zabudowy określonych w decyzji z dnia 28 marca 2012 r.), ściany z otworami okiennymi od strony działki nr [...] o 3 m (dla zachowania przepisów techniczno-budowlanych zawartych w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie). Tego rodzaju prace spowodowałyby częściową likwidację budynku do przekrojów pionowych przebiegających w świetle wszystkich pomieszczeń budynku z każdej jego strony, w tym garażu na parterze budynku oraz pomieszczenia łazienki na piętrze, a także do przekroju przebiegającego przez ciąg komunikacyjny (schody) Natomiast dach budynku dla spełnienia wymogów decyzji o warunkach zabudowy musiałby zostać wykonany na nowo w celu zachowania minimalnego kąta nachylenia połaci dachowych 45° (obecnie 22° i 25°) i rodzaju pokrycia ceramicznego (obecnie blaszane). Szerokość elewacji frontowej wynoszącą obecnie 8,95 m należałoby zmniejszyć do maksymalnej ujętej w decyzji o warunkach zabudowy tj. 7,45 m, przy czym wartość ta została w decyzji określona przy założeniu, że w ścianach budynku od strony działek nr [...] i [...] nie ma otworów okiennych (odległość 1,5 m od granicy tych działek), podczas gdy istniejący budynek posiada otwory okienne od strony granicy z działka nr [...].
Słusznie zatem organ odwoławczy uznał, że ewentualne roboty budowlane mające na celu doprowadzenie przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem doprowadziłyby do powstania obiektu, który nie mógłby racjonalnie funkcjonować pod względem konstrukcyjno-architektonicznym i użytkowym.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, utrzymująca mocy decyzję nakazującą, na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane, wydana została zgodnie z prawem i z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę jako bezzasadną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło