I SA/Bd 162/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-05-11
Skład orzekający: Mirella Łent, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Jarosław Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka będąca posiadaczem gruntów leśnych na podstawie umowy o oddanie do korzystania pasa gruntu w celu utrzymania i budowy rurociągów i linii światłowodowych, jest podatnikiem podatku od nieruchomości w zakresie tych gruntów, mimo że umowa nie zawierała określeń "o posiadaniu" lub "o użytkowaniu", a grunty te były sklasyfikowane w ewidencji jako "tereny różne"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych na podstawie umowy o oddanie do korzystania pasa gruntu w celu utrzymania i budowy rurociągów i linii światłowodowych skutkowało przeniesieniem na skarżącą ich posiadania w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, skarżąca stała się podatnikiem podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nawet jeśli umowa nie zawierała wprost określeń "o posiadaniu" lub "o użytkowaniu", a grunty były sklasyfikowane jako "tereny różne". Sąd podkreślił, że klasyfikacja gruntów w ewidencji jako "tereny różne" nie wyklucza opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jeśli grunty te są faktycznie zajęte na cele działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Spółka P. E. R. N. ,,P." S.A. została obciążona podatkiem od nieruchomości za 2014 r. w odniesieniu do gruntów Lasów Państwowych, które posiadała na podstawie umowy z 2002 r. o odpłatne oddanie do korzystania pasa gruntu pod rurociągi i linie światłowodowe. Spółka kwestionowała status podatnika, twierdząc, że nie jest posiadaczem tych gruntów w rozumieniu przepisów podatkowych, a jedynie posiada służebność przesyłu. Organy podatkowe obu instancji uznały spółkę za posiadacza i podatnika, wskazując na faktyczne władztwo nad gruntami i ich zajęcie na cele działalności gospodarczej. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant Starszy asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016r. sprawy ze skargi P. E. R. N. ,,P." S.A w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2015r. Wójt Gminy B. określił skarżącej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2014r. w wysokości
[...] zł. Organ podatkowy zgodził się z argumentacja podatnika dotyczącą wartości budowli przedstawionych w deklaracji. Jednocześnie stwierdził, że nieuzasadnione jest twierdzenie Spółki, iż nie jest posiadaczem gruntów poza gruntem zajętym pod rurociągi.
W odwołaniu spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie: art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach
i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014r. poz. 849) – dalej jako: "u.p.o.l." w związku
z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny poprzez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego; art. 3 ust. 2 ww. ustawy poprzez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów Lasów Państwowych, które są we faktycznym władaniu Nadleśnictw oraz art. 120,
art. 122 i art. 210 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613) – dalej jako: "O.p.".
Decyzja z dnia [...] grudnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w T. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z dnia
[...] sierpnia 2015r. włączył do akt niniejszego postępowania wyciąg z wyniku kontroli
nr [...] z dnia [...] marca 2015r. Dyrektora Urzędu
Kontroli Skarbowej w B., wyciąg z protokołu badania ksiąg podatkowych
z dnia [...] grudnia 2014r. Urzędu Kontroli Skarbowej w B., kserokopię wypisu z rejestru gruntów i budynków, kserokopie wycinków map. Organ także poddał analizie umowę z dnia [...] listopada 2002r. zawartą pomiędzy Dyrektorem Lasów Państwowych
z siedzibą w W. skarżącą Spółką, zgodnie z którą Spółka zobowiązała się dokonać aktualizacji pomiarów geodezyjnych i przeprowadzić zmiany w ewidencji gruntów. Zdaniem organu, Spółka podejmując decyzje o przyjęciu podstawy opodatkowania gruntów dla celów podatku od nieruchomości wiedziała, że dla prawidłowego ustalenia powierzchni gruntów zajętych pod rurociąg niezbędne jest dokonania rzeczywistych pomiarów.
Organ wskazał również, że dla ustalenia stanu faktycznego istotne
są wyjaśnienia złożone przez spółkę P. , która wykonała dla strony prace geodezyjne w 2009r. Kolegium wskazało, że zawarte zostały trzy umowy, których przedmiotem było m.in. wykonanie pomiarów geodezyjnych pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe
i teletechniczne zgodnie z warunkami ustalonymi z Dyrektorem Lasów Państwowych. Prezes [...] pismem z dnia [...] września 2014r. poinformował, że przedmiotowe umowy zostały zrealizowane zgodnie z zawartymi w nich wytycznymi, a cała dokumentacja geodezyjna została przekazana zgodnie z umowami do P. " S.A. [...] dokonała pomiarów przy zastosowaniu uzgodnionych parametrów na całej długości rurociągów przebiegających przez grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie Lasów Państwowych. Zgodnie z zapisami umów przygotowała ona również wykazy zmian ewidencyjnych dotyczących poszczególnych działek oraz wnioski
do poszczególnych nadleśnictw o wprowadzenie zmian do operatu ewidencji gruntów
i budynków prowadzonych przez właściwe starostwa. Z poczynionych ustaleń wynika,
że odmówiono ich podpisania z uwagi na brak przeprowadzenia przez P." S.A. procedur wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Jednocześnie organ wskazał,
że nadleśnictwa nie podważały pomiaru pasa technicznego. Z pomiarów dokonanych przez firmę [...] wynika, że strona użytkowała, zgodnie z zawartą umową z dnia
[...] listopada 2002r. grunty Skarbu Państwa będące z zarządzie Lasów Państwowych (na terenie Gminy B.) o łącznej powierzchni 1,3159 ha (13.159 m˛), a nie jak twierdzi o powierzchni 966 m˛ (różnica 12.193 m˛). Organ stwierdził, że zakresem rzeczowym umowy z dnia [...] listopada 2002r. objęte zostały całe grunty oznaczone
w ewidencji gruntów i budynków jak "Tr - tereny różne" co do których odnosić się miały aktualizacyjne pomiary geodezyjne o których mowa w § 2 powyższej umowy. Wyniki pomiarów nie zostały jednak przekazane Lasom Państwowym ani też nie została przeprowadzona procedura zmian danych w ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem organu wbrew stanowisku strony brak jest podstaw do twierdzenia, że zakres rzeczowy umowy z [...] listopada 2002r. nie odnosi się bezpośrednio do powierzchni działek ujętych w ewidencji gruntów i budynków jako "Tr - tereny różne".
Odnosząc się do kwestii czy strona była posiadaczem spornych gruntów i czy prowadzona była na nich działalność gospodarcza, organ wyjaśnił, że poza sporem pozostaje status Nadleśnictwa (w imieniu i na rzecz którego działał Dyrektor Generalny Lasów Państwowych) jako reprezentanta interesu Skarbu Państwa i jednostki podejmującej za niego czynności, również cywilnoprawne (stacio fisci), któremu przysługuje prawo własności. Nadleśnictwo zawarło w związku z tym ze stroną umowę "oddania do korzystania z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych." (treść § 1 ust. 1 umowy). Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 1 ust. 1 tej umowy, należy podzielić stanowisko organu podatkowego, że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr [...] (potem 6) do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakichkolwiek z określeń "o posiadaniu, czy użytkowaniu". Należy bowiem także zwrócić uwagę, że z opisywanej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych (pod którymi posadowione są rurociągi naftowe i linie światłowodowe) nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji niezasadne jest twierdzenie strony, iż na podstawie zapisów umowy Nadleśnictwo zastrzegło sobie prawo prowadzenia działalności gospodarczej na terenie będącym przedmiotem dzierżawy i taką działalność faktycznie prowadzi. Zapis
§ 11 umowy został błędnie przez stronę odczytany. Organ nie podzielił także stanowiska skarżącej, że taki sposób udostępnienia gruntów powodował, iż nie miała ona "woli" posiadania tych gruntów. Zdaniem organu udostępnienie skarżącej gruntów uznać należy za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadania służebności
przesyłu (gruntowej), o której mowa wart. 305 k.c., lecz za przekazanie ich
w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 k.c.
Ponadto zdaniem organu okolicznością, która przemawiała za takim stanowiskiem było, oprócz treści umowy i dowodów zebranych w sprawie również to, że udostępnione spółce grunty zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki - tereny różne oznaczone symbolem "Tr" które zostały wydzielone specjalnie na potrzeby rurociągów.
Reasumując organ stwierdził, że zawarcie przez stronę z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa w rozumieniu art. 336 k.c. gruntów leśnych pod którymi znajdują się rurociągi naftowe, na którym to posiadaczu ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości stosownie do treści przepisów art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l.. Obowiązywało ją to do ujawnienia tego faktu w deklaracji podatkowej, obliczenia podatku i jego zapłacenia na rachunek gminy, zgodnie z art. 6 ust. 9 u.p.o.l.
W skardze spółka wniosła o uchylenie w części zaskarżonej decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2014 oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tej samej części zarzucając:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a) u.p.o.l. w związku z art. 336 k.c. poprzez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego;
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. w związku z art. 336 k.c. poprzez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do Lasów Państwowych, w stosunku do których spółka nie wykazuje cech posiadacza rzeczy
(tj. gruntu), tylko cechy co najwyżej posiadacza służebności przesyłu;
- art. 3 ust. 2 u.p.o.l. poprzez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości
w stosunku do gruntów Lasów Państwowych, które są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa.
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy, tj.:
- art. 120 O.p. poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania;
- art. 121 O.p. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z uwagi na zastosowanie wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu
w przedmiotowej sprawie;
- art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań
w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie
z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień Umowy z Lasami Państwowymi bagatelizowanie, że tzw. pas bezpieczeństwa stanowi grunty sąsiednie a nie pas gruntu będący przedmiotem Umowy z Lasami Państwowymi);
- art. 120 O.p. w zw. z art. 121 § 1 tej ustawy poprzez wykraczanie organu poza zakres swoich kompetencji z uwagi na dokonanie wykładni profiskalnej podczas interpretacji ustaleń umowy cywilnoprawnej dzierżawy (dot. § 11 ust. 1 Umowy z Nadleśnictwem), jak i całej sprawy.
Zdaniem Spółki skoro prowadzi działalność gospodarczą jedynie na pasie gruntu zajętym pod rurociąg natomiast nie prowadzi jej w obrębie gruntu sąsiedniego (tzw. pasa bezpieczeństwa), na którym w dalszym ciągu możliwe jest prowadzenie działalności leśnej przez Nadleśnictwo, to nie ma podstaw by objąć ją opodatkowaniem od gruntów sąsiednich, czyli tych spoza pasa gruntu. Zdaniem skarżącej poza faktycznie użytkowanym pasem gruntu, Lasy Państwowe nadal zachowują trwałą możliwość wpływy na grunt stanowiący grunt sąsiedni (pas bezpieczeństwa).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności
z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu decyzji lub postanowienia organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1) albo w razie zaistnienia przyczyn uzasadniających stwierdzenie ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa (pkt 2 i 3).
Dokonana przez Sąd, według wskazanych na wstępie kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji - objętej oceną z mocy art. 135 p.p.s.a. - wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skontrolowane akty nie naruszają prawa.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania wskazać należy, że rozpatrzenie tych zarzutów poprzedzać musi rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia norm prawa materialnego, albowiem tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą do trafnej subsumpcji tego stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zakres postępowania dowodowego jest zdeterminowany przesłankami określonymi w przepisach stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie doszło do zarzuconych w skardze naruszeń prawa procesowego, art. 120, art. 121, art. 122 O.p. poprzez niepełne i niewłaściwe rozpoznanie stanu faktycznego, oparcie się na niekompletnym materiale dowodowym
i dokonania błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Organy zgromadziły bowiem pełny materiał dowodowy, pozwalający na zrekonstruowanie stanu faktycznego i oceniły go zgodnie z zasadą swobodnej, a nie dowolnej oceny tych dowodów.
W obszernym uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał podstawy prawne
i faktyczne poczynionych ustaleń. Dowody z dokumentów nie były przy tym kwestionowane. Podkreślić należy, że to, iż wyprowadzona z zebranego materiału dowodowego ocena prawna jest odmienna od oczekiwań strony nie może dowodzić wadliwości tej oceny, która zdaniem Sądu jest zgodna z zasadami wiedzy, logiki
i doświadczenia życiowego, a zatem odpowiada wymogom art. 191 O.p. Powyższe nie stanowi również naruszenia zasady zaufania podatników do organów podatkowych. Wskazać należy, że organ prowadzący postępowanie zebrał materiał dowodowy obejmujący te okoliczności, z którymi na gruncie stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego wiążą się skutki prawne. Reasumując, w kontrolowanym postępowaniu nie można dopatrzyć się zarzucanego w skardze naruszenia przepisów procesowych, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że spornym w niniejszej sprawie jest to czy w 2014r. tj. w czasie obowiązywania umowy z dnia [...] listopada 2002r., skarżąca Spółka była posiadaczem całości gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów jako "Tr"- tereny różne, a tym samym, czy była podatnikiem podatku od nieruchomości.
Rozstrzygając powyższy spór wskazać należy, że Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 21 lipca 2015r., I SA/Bd 395/15, a wyrażone w nim poglądy przyjmuje za własne. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle analogicznego stanu faktycznego a stroną skarżącą tego postępowania również była P." S.A.
W pierwszej kolejności ustalenia wymagał przedmiotowy zakresu umowy zawartej przez skarżącą w dniu [...] listopada 2002r. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2002r. pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a skarżącą zawarta została umowa odpłatnego oddania do korzystania przez spółkę pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych, pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów oraz pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych (§ 1 ust. 1 umowy, s. 111 akt administracyjnych). Powierzchnię pasa gruntu oddanych do korzystania, zgodnie z § 2 ust. 2 umowy, miał wskazywać załącznik nr [...] (a później 6) określający również szerokość i powierzchnię zajętego pasa gruntów, z uwzględnieniem aktualizacji pomiarów geodezyjnych, o których mowa
w ust. 1. Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy skarżąca spółka w odniesieniu do gruntów będących przedmiotem dzierżawy zobowiązana została do dokonania aktualizacji pomiarów geodezyjnych, przeprowadzenia zmian w ewidencji i dostarczenia zaktualizowanych map i aktualnego wypisu z rejestru gruntów. Załącznik nr [...] który został zastąpiony załącznikiem nr [...] (aneks do umowy nr [...] – s. 72-74 akt administracyjnych) faktycznie wskazuje jedynie nadleśnictwo oraz długość trasy ogółem w metrach, w tym przypadające na Nadleśnictwo Brodnica 1.621 m (poz. 17). Za udostępnianie gruntów skarżąca była zobowiązana zapłacić wynagrodzenie określone w § 4 umowy.
W trakcie postępowania podatkowego organ I instancji działając na mocy art. 181 w zw. z art. 216 O.p. włączył do akt niniejszego postępowania wyciąg z wyniku kontroli
nr [...] z dnia [...] marca 2015r. Dyrektora Urzędu
Kontroli Skarbowej w B., wyciąg z protokołu badania ksiąg podatkowych
z dnia [...] grudnia 2014r. Urzędu Kontroli Skarbowej w B., kserokopię wypisu z rejestru gruntów i budynków, kserokopie wycinków map. Z ustaleń organu Kontroli Skarbowej (protokół badania ksiąg podatkowych z dnia [...] grudnia 2014r.) wynika, że
z pomiarów dokonanych przez [...] wynika, że spółka użytkowała grunty Skarbu Państwa będące z zarządzie Lasów Państwowych na terenie Gminy B. o łącznej powierzchni 1,3159 ha (13.159 m˛), a nie jak twierdzi o powierzchni 966 m˛ (różnica 12.193 m˛). Jak trafnie wskazał organ co prawda pomiary zostały dokonane w 2009r. jednakże zachowują również aktualność w stosunku do podatku od nieruchomości za 2014r. albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika – czego również nie kwestionuje strona skarżąca – rurociąg i światłowody w spornym okresie nie zmieniły swojego położenia.
Mając zatem na uwadze wyżej wskazane dowody i okoliczności szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji należy za organem odwoławczym stwierdzić, iż zakresem rzeczowym umowy z [...] listopada 2002r. objęte zostały całe grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jak "Tr - tereny różne" co do których odnosić się miały aktualizacyjne pomiary geodezyjne o których mowa w § 2 powyższej umowy. Wyniki pomiarów nie zostały jednak przekazane Lasom Państwowym ani też nie została przeprowadzona procedura zmian danych ewidencji gruntów i budynków.
Do przesądzenia pozostaje zatem kwestia czy skarżąca była posiadaczem spornych gruntów i czy prowadzona na nich była działalność gospodarcza.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przez pojęcie "tytuł prawny", o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a, należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (zob. L. Etel w: L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne, Podatek rolny, Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 150.).
W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje status Nadleśnictwa (w imieniu i na rzecz którego działał Dyrektor Generalny Lasów Państwowych) jako reprezentanta interesu Skarbu Państwa i jednostki podejmującej za niego czynności, również cywilnoprawne (stacio fisci), któremu przysługuje prawo własności. Nadleśnictwo zawarło w związku z tym ze skarżącą umowę "oddania do korzystania z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę
i utrzymanie nowych rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych." (treść § 1 ust. 1 umowy). Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 1 ust. 1 tej umowy, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr [...] (potem 6) do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakichkolwiek z określeń
"o posiadaniu, czy użytkowaniu". Należy bowiem także zwrócić uwagę, że z opisywanej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych (pod którymi posadowione są rurociągi naftowe i linie światłowodowe) nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji niezasadne jest twierdzenie strony iż na podstawie zapisów umowy Nadleśnictwo zastrzegło sobie prawo prowadzenia działalności gospodarczej na terenie będącym przedmiotem dzierżawy i taką działalność faktycznie prowadzi. Zapis § 11 umowy został błędnie przez stronę odczytany. Zdaniem Sądu, jak prawidłowo przyjął to organ sposób udostępnienia gruntów, o jakim mowa w tym zapisie, nie powodował, że skarżąca nie miała "woli" posiadania tych gruntów. Nawet jeśli przyjmiemy, że występuje jedynie element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie
z roślinności drzewiastej i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa skarżącej ("woli" posiadania w rozumieniu art. 336 k.c.) gruntów leśnych pod którymi przede wszystkim zlokalizowano pokaźnych rozmiarów rurociągi naftowe oraz linie światłowodowe. Udostępnienie skarżącej gruntów uznać więc należy w realiach niniejszej sprawy, za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadania służebności przesyłu (gruntowej), o której mowa w art. 305 k.c., lecz za przekazanie ich w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 k.c.
Okolicznością, która przemawiała za stanowiskiem organu jest - oprócz treści umowy i dowodów zebranych w sprawie - również to, że udostępnione spółce grunty zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki - tereny różne oznaczone symbolem "Tr", które zostały wydzielone specjalnie na potrzeby rurociągów. Klasyfikacja tych działek wskazuje, że są to użytki zakwalifikowane jako tereny różne
i działalność leśna przez Nadleśnictwo nie jest na nich prowadzona. Odnosząc się
w tym miejscu do zarzutów strony podkreślić należy, że ewidencja gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. (por. wyrok WSA
w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt III SA/Po 172/14). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie prawdziwości (autentyczności) dokumentu oraz zgodności
z prawdą wynikających z jego treści okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że norma prawna zawarta w powyżej przywołanych regulacjach ustaw podatkowych wyznacza bardzo istotną granicę pomiędzy opodatkowaniem określonych gruntów podatkiem od nieruchomości albo ich opodatkowaniem wielokrotnie niższym podatkiem rolnym lub leśnym. Z woli ustawodawcy granica ta została wyznaczona według danych, co do charakteru tych gruntów, wynikających z ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W świetle treści przywołanych powyżej przepisów organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych, co do klasyfikacji określonych gruntów podważających dane wynikające w tym zakresie z ewidencji gruntów i budynków (m.in. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt
II FSK 1815/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że co do zasady
o sposobie klasyfikacji gruntu, dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości , decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystywania nieruchomości, ile jej przeznaczenie wskazane w ewidencji gruntów i budynków (por. art. 21 ust. 1 P.g.k.). Na gruncie ustaw podatkowych (ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa
o lasach) ewidencja zyskała w tym względzie walor normatywny - dla wyznaczania zakresu opodatkowania (m.in. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3226/12, CBOSA).
Zdaniem składu orzekającego, z przytoczonych na wstępie postanowień umownych wynikało, jak zasadnie przyjęto w sprawie podatkowej, że skarżącej Spółce zostały udostępnione grunty w celu utrzymania, umożliwienia eksploatacji i budowy rurociągów i linii światłowodowych, czyli w celu wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego również zasadne było dalsze stanowisko organu, iż grunty udostępnione Spółce były zajęte na cele działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.o.l. Według tego unormowania, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Użyte tu pojęcie "zajętych" odnosi się do sfery działań faktycznych.
Reasumując, Sąd stwierdza, że zawarcie przez skarżącą z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie go
z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa
w rozumieniu art. 336 k.c. gruntów leśnych, pod którymi znajdują się rurociągi naftowe, na którym to posiadaczu ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości stosownie do treści przepisów art. 3 ust.1 pkt 4 lit. a u.p.o.l
W świetle powyższego Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.
H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent J. Szulc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło