I SA/Gd 367/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 28 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: 1.odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. 2.odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. "A" S.A. z siedzibą w G., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 28 października 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 16 marca 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej. Ponadto zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. W obu tych zarządzeniach zakreślono termin 7 dni na ich wykonanie oraz wskazano rygor odrzucenia skargi. Przesyłka, zawierająca odpisy ww. zarządzeń, została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 31 marca 2016 r. W zakreślonym terminie uiszczono tylko wpis od skargi. Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. pełnomocnik spółki złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienie braków formalnych skargi, tj. do złożenia pełnomocnictwa procesowego oraz uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że wezwanie dotyczące uzupełnienia braków formalnych skargi odebrała jego żona, która nie była upoważniona do odbioru kierowanej do niego korespondencji. Co istotne, małżonka nie jest pracownikiem kancelarii, ani nie współpracuje z nim w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w ramach doradztwa podatkowego. Ponadto małżonka nie zamieszkuje pod adresem wskazanym w wezwaniu, co potwierdza załączona do wniosku kopia jej dowodu osobistego. Pełnomocnik wyjaśnił, że stosowną korespondencję otrzymał dopiero w dniu 7 kwietnia 2016 r. W ocenie pełnomocnika, z uwagi na przywołane wyżej obiektywne przesłanki nie mógł dochować terminu określonego przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też - w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego - odrzuceniu przez Sąd. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wystąpił z wnioskiem o jego przywrócenie, natomiast nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pełnomocnik, wnioskując o przywrócenie uchybionego terminu, powołał się na okoliczność doręczenia wezwania, dotyczącego uzupełnienia braków formalnych skargi, małżonce, która nie była upoważniona do odbioru korespondencji związanej z prowadzeniem jego kancelarii. Wyjaśnić należy, że kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Należy przy tym dodać, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat, radca prawny czy - jak w niniejszej sprawie - doradca podatkowy, posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od pełnomocnika i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy pełnomocnik nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie okolicznością taką nie jest twierdzenie pełnomocnika, że nie miał możliwości terminowego wykonania wezwania Sądu, ponieważ doręczono je nieuprawnionej do odbioru korespondencji małżonce, która korespondencję przekazała mu w dniu 7 kwietnia 2016 r. Wskazać należy, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Wskazanie przez pełnomocnika adresu, jako właściwego do doręczeń, stwarzało w świetle art. 67 § 5 P.p.s.a. domniemanie poprawności doręczenia dokonanego pełnomocnikowi. Zdaniem Sądu, nie budzi najmniejszych wątpliwości okoliczność, że w przedmiotowej sprawie korespondencję prawidłowo skierowano do pełnomocnika, na wskazany przez niego adres (ul. B. [...], [...]-[...] P.). Zatem ryzyko skutków wynikających z odbioru przez osoby trzecie korespondencji na wskazany adres obciąża zawodowego pełnomocnika. Rzeczą pełnomocnika jest bowiem zorganizowanie obsługi kancelaryjnej w sposób umożliwiający mu zapoznanie się z treścią pisma z sądu. Powinien on zadbać o taki odbiór korespondencji aby nie było wątpliwości co do umocowania osób upoważnionych do jej odbioru i problemów z przekazaniem jemu samemu, aby w stosownym czasie mógł się zapoznać z treścią pism sądowych. Skoro w realiach niniejszej sprawy pełnomocnik wskazał adres do korespondencji, to uznać należało, że wziął on na siebie pełną odpowiedzialność za działania osób, które pod tym adresem przebywają. Tym samym zaniedbania tych osób polegające na nieprzekazaniu odebranej korespondencji, czy też niepoinformowaniu go o tym fakcie, należy oceniać jedynie w granicach ryzyka podjętego przez pełnomocnika w zakresie organizacji obiegu korespondencji i przepływu informacji. Skoro doręczenie wezwania było prawidłowe, to wzajemne relacje pomiędzy pełnomocnikiem a małżonką, w tym także obieg dokumentów między nimi, nie mogą mieć wpływu na bieg terminów sądowych. Wezwanie skierowano do profesjonalnego pełnomocnika, którego zadaniem było, aby czynności, dla których zakreślono termin, były w tym terminie dopełnione. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, czy w ramach prowadzonej działalności doradca podatkowy korzysta bądź nie z usług zatrudnionego personelu lub osób, będących członkami jego rodziny. Zawodowy charakter działalności doradcy podatkowego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje również działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód. Również kwestia, czy żona pełnomocnika miała upoważnienie do odbioru pism kierowanych do kancelarii małżonka jest w okolicznościach sprawy nieistotna. M. B.-S., podpisując w swoim imieniu dokument, potwierdzający doręczenie przesyłki skierowanej do małżonka jednocześnie zobowiązała się do jej przekazania. Ponadto Sąd zauważa, że choć pełnomocnik podniósł, iż nie miał możliwości dochowania terminu zakreślonego przez Sąd, to podczas jego biegu w dniu 1 kwietnia 2016 r. uiszczono wpis od skargi z rachunku strony skarżącej. Co ważne, wezwanie dotyczące uiszczenia wpisu od skargi zostało wysłane w tej samej kopercie, w której znajdowało się wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, a oba zarządzenia zostały odebrane przez małżonkę pełnomocnika w tym samym dniu, tj. w dniu 31 marca 2016 r. Tym bardziej dziwi fakt, że pełnomocnik nie wykonał w terminie wszystkich zobowiązań Sądu. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Fakt, że pełnomocnik nie wypełnił nałożonych na niego obowiązków jest co najmniej następstwem niedbalstwa, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Fachowy pełnomocnik jest zobowiązany w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych. Jednocześnie należy powtórzyć, że wszelkie zaniedbania pełnomocnika w postępowaniu dotykają bezpośrednio strony przez niego reprezentowanej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 431/05, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 218/11, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaakcentować trzeba, że podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, iż przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. To na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazać należy, że w myśl art. 88 p.p.s.a. sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym wniosek o przywrócenie terminu spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny. Wniosek uznaje się za niedopuszczalny, gdy brak jest ustawowych warunków jego dopuszczalności, np. jeśli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego oraz jeżeli czynność strony była dokonana w terminie – (B. Dauter /w:/ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 222). W tym ostatnim przypadku przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, albowiem zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócić można jedynie termin, któremu strona uchybiła. Niemożliwym jest zatem, z uwagi na bezprzedmiotowość takiego żądania, przywrócenie terminu w sytuacji, gdy wniosek o przywrócenie terminu dotyczy czynności, która została dokonana w terminie. Wynika to również z treści art. 87 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność podjęta przez stronę jest bezskuteczna po upływie terminu. Dopiero wówczas strona może racjonalnie powoływać się na brak zawinienia z jej strony w niezachowaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 960/12, postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 28 lipca 2009 r.,sygn.akt I SA/Ol 248/08, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone w dniu 31 marca 2016 r. a wpis od skargi uiszczono z zachowaniem siedmiodniowego terminu, tj. w dniu 1 kwietnia 2016 r. Tym samym przyjąć należy, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, któremu w istocie strona skarżąca nie uchybiła jest niedopuszczalny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 88 p.p.s.a., wniosek w powyższym zakresie odrzucił (pkt 2 sentencji postanowienia).