III SA/Kr 330/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 22 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wydał w dniu [...] 2014 r. orzeczenie o niepełnosprawności nr [...], po przeprowadzeniu postępowania wszczętego na wniosek M. K. - przedstawiciela ustawowego małoletniego K. K. (orzeczenie odebrane zostało osobiście przez matkę dziecka M. K. w dniu 18 grudnia 2014 r.). Pismem z dnia 28 października 2015 r. J. K. złożył od powyższego orzeczenia odwołanie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania i podnosząc, że o niepełnosprawności syna dowiedział się podczas rozprawy rozwodowej w dniu 21 października 2015 r. oraz że według niego stan zdrowia dziecka nie pozwala na uznanie dziecka za niepełnosprawne. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z dnia 22 grudnia 2015 r. nr: [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j.: Dz.U. z 2011 r. Nr 127. poz. 721. z późn. zm.) oraz art. 134 k.p.a. i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. d Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz.U. z 2015 r. poz. 1110), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 28 października 2015 r. J. K. w sprawie dziecka K. K. od orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] 2014 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania. Organ stwierdził, ze zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 127 § 2 k.p.a. właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy, natomiast art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zgodnie z art. 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1110) osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 2 stycznia 2015 r. Termin ten jest wiążący również dla osób, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Odwołanie J. K. zostało złożone w dniu 18 listopada 2015 r., w związku z czym uchybiono ustawowemu terminowi do jego wniesienia. Ponadto wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności podpisała matka dziecka M. K. W aktach sprawy znajduje się przedłożony przez M. K. wyrok sądu z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt: [...], który jednoznacznie wskazuje, że prawo wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim K. K. powierzone zostało matce dziecka M. K., zatem w konsekwencji należy uznać, że stroną w postępowaniu w przedmiocie ewentualnego odwołania od orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego K. K. winna być wyłącznie matka dziecka, tj. wnioskodawczyni. Wskazano, że przepisy regulujące postępowanie orzecznicze jednoznacznie określają kwestię legitymacji do wniesienia wniosku o wydanie orzeczenia oraz odwołania. Przepis art. 6b ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) stanowi, że powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej. Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) rodzice są przedstawicielami ustawowymi dla dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. A zatem w sytuacji, gdy przepisy uznają za stronę małoletnie dziecko, to jest ono reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego - rodzica, przy czym w przypadku braku ograniczeń co do zakresu sprawowanej władzy rodzicielskiej, obojgu rodzicom przysługuje równy zakres praw i obowiązków wobec podlegającego ich pieczy dziecku, tj. oboje rodzice są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 kwietnia 2012 r., II SA/Bd 153/12). Zgodnie z wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., [...] prawo wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnim dzieckiem K. K. powierzone zostało matce, tj. M. K., zastrzegając dla ojca J. K. prawo do kontaktów z dzieckiem, w związku z czym zdaniem organu K. K. nie posiada legitymacji do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia, a zaskarżona decyzja nie dotyczyła jego indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku. Organ podniósł, że w sytuacji stwierdzenia przez organ odwoławczy, że osobie wnoszącej odwołanie nie przysługuje przymiot strony możliwe są dwa rozstrzygnięcia procesowe: stwierdzenie niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.) lub umorzenie postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Wybór jednego z tych możliwych sposobów rozstrzygnięcia zależy od okoliczności występujących w sprawie. Jeśli ze złożonego odwołania i okoliczności występujących w sprawie wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości brak przymiotu strony, organ odwoławczy orzeka o niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Jeśli natomiast konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy, po przeprowadzeniu tego postępowania i uznaniu, że odwołujący nie ma interesu prawnego, umarza postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, że "w razie gdy odwołanie wniosła jednostka, która twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać jej odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3" (B. Adamiak (w:) Komentarz, 1996, s. 575). W uchwale składu siedmiu sędziów NSA w Warszawie z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119, podzielono ten pogląd i przyjęto, że: "Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a." (por. także wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 marca 1986 r.. Ul SA 1377/86. ONSA 1989. nr 1. poz. 11, w którym stwierdzono, że: "1. Artykuł 134 k.p.a. nie stanowi podstawy do rozstrzygania o odmowie uznania za stronę. 2. Postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania wniesionego przez osobę, której organ ten - z naruszeniem art. 28 k.p.a. - nie uznał za stronę postępowania administracyjnego, należy uznać za decyzję administracyjną jednoznaczną w skutkach z umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a."). Mając na względzie powyższe organ przyjął, że odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych, w konsekwencji oznacza to, że J. K. nie posiada legitymacji do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia a zaskarżona decyzja nie dotyczyła jego indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, w związku z czym należało wydać postanowienie o niedopuszczalności wniesienia odwołania. Biorąc pod uwagę powyższe, analizując stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób nie budzący wątpliwości wynika ze zgromadzonej dokumentacji. Skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 22 grudnia 2015 r. nr: [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. K. Skarżący podał, że wątpi, że jego syn powinien mieć stwierdzoną niepełnosprawność, bowiem jest zdrowy. Jego zdaniem matka dziecka chce tylko pobierać zasiłek na niego, bo nie pracuje. Skarżący podniósł także, że jako ojciec dziecka powinien być stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia niepełnosprawności jego syna. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zwarte w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Mając na uwadze, że nadesłane przez organ zwrotne potwierdzenie odbioru zaskarżonego postanowienia nie pozwala na ustalenie prawidłowości doręczenia tego aktu (brak stosownych adnotacji poczty pozwalających stwierdzić zachowanie przesłanek prawidłowości doręczenia wymienionych w art. 72 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd kierując się kryterium takiej oceny dokumentacji, która gwarantuje w najszerszym stopniu prawo do sądu przyjął, że skarga J. K. została złożona w terminie. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Przedmiotem zaskarżenia jest akt o charakterze procesowym, tj. postanowienie wydane na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] 2014 r. nr [...] wydanego w stosunku do małoletniego syna skarżącego K. K. Oznacza to, że w ramach niniejszego postępowania Sąd nie bada kwestii dotyczących prawidłowości orzeczenia o niepełnosprawności małoletniego K. K. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skarżący J. K. jako ojciec małoletniego K. K. urodzonego w dniu [...] 2013 r. był legitymowany do złożenia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] 2014 r. nr [...] zaliczającego K. K. do osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 30 § 1 i 2 k.p.a. "zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Osoby fizyczne nieposiadające zdolności do czynności prawnych działają przez swych ustawowych przedstawicieli". Oznacza to, że za osobę fizyczną, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, a do takich należy zaliczyć małoletniego K. K., czynności procesowe podejmuje wyłącznie przedstawiciel ustawowy, tj. rodzice lub ustanowieni przez sąd opiekuńczy opiekunowie (art. 98, 175 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 2082) lub kuratorzy (art. 181 § 1 k.r.o.) i doradca tymczasowy (art. 549 § 2 k.p.c.). Regulacje te korespondują z treścią art. 16 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1110), zgodnie z którym osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Skarżący jest ojcem małoletniego K. K. Rodzice jako przedstawiciele ustawowi, reprezentują osobę małoletnią łącznie lub samodzielnie każdy z nich, jeśli oboje mają władzę rodzicielską, lub ten, któremu władza rodzicielska przysługuje. Analiza treści wyroku Sądu Okręgowego XI Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt: [...], na który powołuje się organ, wykazuje, że władza rodzicielska J. K. obejmuje nie tylko prawo do kontaktów z dzieckiem, jak twierdzi organ, lecz również "prawo do współdecydowania w istotnych sprawach syna dotyczących kształcenia, leczenia i wychowania". Niewątpliwie kwestia analizy i oceny stanu zdrowia małoletniego syna skarżącego przez organ orzekający w sprawach niepełnosprawności, a także wiążące się z tym konsekwencje, również co do charakteru i zakresu podejmowanego leczenia, mieszczą się w pojęciu "istotnych spraw dotyczących leczenia" małoletniego K. K. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z powołaniem się na okoliczność, że skarżący J. K. jest osobą nielegitymowaną do złożenia tego środka prawnego. Skarżący nie jest bowiem pozbawiony władzy rodzicielskiej, a jedynie został ograniczony zakres wykonywania tej władzy przez sąd, przy czym ograniczenie to nie obejmuje prawa do współdecydowania w istotnych sprawach jego syna dotyczących m.in. leczenia. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec małoletniego K. K. są osobami legitymowanymi do działania w imieniu ich syna w istotnych sprawach dotyczących jego leczenia, w czym mieści się prawo do inicjowania postępowań związanych z kwalifikacją stanu zdrowia K. K., uczestniczenie w tych postępowaniach oraz składania środków prawnych (odwołań) od orzeczeń wydawanych w tego rodzaju postępowaniach, a związanych z kwalifikacją stanu zdrowia K. K. Jak wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego XI Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt: [...] zakres wykonywania władzy rodzicielskiej skarżącego Sąd określił na podstawie art. 58 § 1 i § 1a k.r.o. W doktrynie i orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że w razie ograniczenia władzy rodzicielskiej wynikającego z orzeczenia sądu wydanego m.in. na podstawie art. 58 k.r.o. zakres ograniczenia odnosi się również do zakresu reprezentowania dziecka (uchwała SN z 9 maja 1958 r., 3 CR 4/58, LexisNexis nr 2486183, OSPiKA 1959, nr 1, poz. 10; E. Trybulska-Skoczelas, w: J. Wierciński (red.): Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LexisNexis 2014, komentarz do art. 98, teza 2). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organ odwoławczy wadliwie stosując w realiach niniejszej sprawy art. 134 k.p.a. w wyniku niewłaściwej oceny dokumentacji sprawy, w tym treści wyroku Sądu Okręgowego XI Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt: [...] i stwierdzając niedopuszczalność odwołania złożonego przez skarżącego jako odwołania niedopuszczalnego z przyczyn podmiotowych, a w konsekwencji nie rozpoznając zawartego w tym odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. obok art. 134 k.p.a. również art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. traktujące o obowiązku organu prowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść zaskarżonego postanowienia. Okoliczności powyższe uzasadniają zatem uchylenie zaskarżonego postanowienia. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ winien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i w zależności od treści rozstrzygnięcia podjętego w kwestii przywrócenia terminu podjąć dalsze czynności procesowe. Wyżej wyrażone stanowisko powinno być przez organ potraktowane jako wskazanie co do dalszego postępowania, o jakim mowa w art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącego, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.