II SA/Go 273/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi J.Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego J.Ś. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. W wyniku wszczętego postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry na automacie [...] nr [...] w sklepie obuwniczym przy ul. [...] na działce nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] wymierzył J.Ś. karę pieniężną w kwocie 12.000 zł. Decyzję stronie, działającej w postępowaniu samodzielnie, doręczono 19 października 2015 r. Adresat odebrał ją osobiście. 2. Dnia 3 listopada 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie) adw. P.K., działając jako pełnomocnik J.Ś. wniósł w jego imieniu drogą pocztową do Dyrektora Izby Celnej odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Do odwołania nie załączono dokumentu pełnomocnictwa. 3. Po otrzymaniu odwołania, pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 169 § 1 w związku z art. 168 § 3 o.p. wezwał adw. P.K. do usunięcia w terminie 7 dni jego braku formalnego poprzez przedłożenie pełnomocnictwa do reprezentowania strony, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia (art. 169 § 4 o.p.). 4. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi dnia 10 grudnia 2015 r. Wskazany brak formalny odwołania nie został uzupełniony. 5. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej powołując się na art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 222, art. 168 § 2, art. 169 § 4 oraz art. 216 o.p. ( Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ) stwierdził niedopuszczalność odwołania J.Ś. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2015 r. nr [...]. 6. W skardze wniesionej od powyższego postanowienia Dyrektora Izby Celnej J.Ś., działając przez adw. P.K., zarzucił naruszenie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, podczas gdy organ nie wezwał skarżącego do zajęcia stanowiska w sprawie pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi oraz nie podjął żadnych działań względem skarżącego celem wyjaśnienia kwestii udzielenia pełnomocnictwa. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. 7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje : 8. Kontrola sądowa zaskarżonego postanowienia sprawowana przez sąd administracyjny w oparciu o kryterium legalności wykazała, że zakwestionowany akt narusza prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy administracyjnej. 9. W pierwszej kolejności za zasadne uznać należało stanowisko organu, że w sytuacji wniesienia odwołania w imieniu strony przez osobę, działającą jako jej pełnomocnik z niezłożeniem jednocześnie dokumentu potwierdzającego umocowanie do działania w imieniu strony, wniesiony środek prawny dotknięty jest brakiem formalnym. Złożonemu środkowi nie można nadać dalszego biegu bez uprzedniego przeprowadzenia procedury uzupełnienia braków formalnych przewidzianej w art. 169 o.p. Stosownie do wskazanego przepisu, jeżeli podanie (odwołanie) nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia ( § 1 ). Braki, o których mowa w art. 169 o.p., należy rozumieć bardzo szeroko i mogą one dotyczyć istotnego elementu treści pisma, np. podpisu, uzasadnienia, precyzyjnego określenia żądania, daty czy też pełnomocnictwa. Wszystkie one będą podlegały uzupełnieniu pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, a zatem nienadania mu dalszego toku postępowania. Procedura ta znajduje zastosowanie w postępowaniu odwoławczym ze względu na treść art. 235 o.p. 10. W przypadku braku polegającego na niedołączeniu do podania (np. odwołania) pełnomocnictwa wezwanie w tym zakresie powinno być skierowane do osoby powołującej się na działanie w imieniu strony postępowania. Stosownie bowiem do przepisu art. 137 § 3 o.p ( w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015r.) obowiązek dołączenia do akt oryginału lub poświadczonego, w wymagany prawem sposób, odpisu pełnomocnictwa ciążył na pełnomocniku. 11. Istotne dla oceny legalności działań organu orzekającego w sprawie pozostaje, że nieusunięcie braku w zakresie pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony, skutkuje pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia stosownie do art. 169 § 4 o. p., a nie niedopuszczalnością odwołania z art. 228 § 1 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym, w razie nieuzupełnienia w wymaganym terminie, pomimo wezwania, braków formalnych odwołania od decyzji organu podatkowego, organ powinien wydać nie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p., lecz postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 o.p. Pogląd taki zaprezentowany został w tym szeregu orzeczeń sądów administracyjnych ( vide m.in. wyrok WSA w Opolu z 21 maja 2013 r., I SA/Op 94/13; wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2012 r., I SA/Kr 447/12; wyrok NSA z 17 lutego 2012 r., II FSK 1642/10; wyrok NSA z 15 lutego 2007 r., II FSK 259/06 – baza orzeczeń nsa.gov.pl). W orzecznictwie tym przyjmuje się również, iż wydanie w takiej sytuacji postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania zamiast postanowienia w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., powoływanej jako: ppsa ). 12. W okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy prawidłowo w wezwaniu skierowanym do adw. P.K. określił rygor pod jakim zobowiązał go do uzupełnienia braku formalnego odwołania złożonego w imieniu strony postępowania. Jeżeli zatem Dyrektor Izby Celnej zamierzał wydać rozstrzygnięcie stanowiące wyraz tego, że nie doszło do uzupełniła braków formalnych odwołania w wymaganym terminie, to zamiast postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. powinien wydać postanowienie na podstawie art. 169 § 4 o.p. 13. Podniesiony w uzasadnieniu skargi argument, że w sytuacji niedołączenia do odwołania pełnomocnictwa organ powinien kierować wezwanie w tym przedmiocie do strony jest zasadny jedynie częściowo. Jak już bowiem wskazano o brak formalny podania ( odwołania ) w postaci niedołączenia pełnomocnictwa wzywa się pełnomocnika. Potwierdza to orzecznictwo ( vide: wyrok NSA z 7 marca 2013 r., I FSK 619/12). W wyroku tym NSA wyraził jednakże pogląd, iż wezwanie takie należy sformułować alternatywnie, wzywając pełnomocnika o brakujące pełnomocnictwo, ewentualnie o podpisanie odwołania przez samą stronę. W odniesieniu do tej kwestii w orzecznictwie spotkać się można z poglądem dalej idącym, że w przypadku bezskutecznego wezwania pełnomocnika o usunięcie braku formalnego należy następnie wezwać o to stronę osobiście ( vide: wyrok WSA w Krakowie z 20 czerwca 2012 r., I SA/Kr 447/12 i powołane tam orzecznictwo; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Zasadnie wskazuje się, że wówczas nie zamyka się drogi odwoławczej dla strony, która może w ogóle nie posiadać świadomości co do działań podjętych przez nieumocowaną lub nieprawidłowo umocowaną przez nią osobę. 14. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego wniesiono dnia 3 listopada 2015 r., wezwanie do usunięcia braku formalnego skierowano w dniu 23 listopada 2015 r., natomiast zaskarżone postanowienie wydano dnia [...] stycznia 2016 r.. pod rządem znowelizowanych z dniem 1 stycznia 2016 r. przepisów Ordynacji podatkowej. Zmianie uległa m.in. treść przepisów dotyczących pełnomocnictwa. Jednakże nowelizacja ta nie ma znaczenia dla sprawy gdyż regulacje art. 169 o.p. oraz art. 228 o.p. nie były nią objęte. 15. W zaistniałej sytuacji zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wpływ ten polegał na tym, że zapadło orzeczenie o innej treści aniżeli powinno. W związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej należało uchylić. 16. Konsekwencją wyniku sporu jest rozstrzygnięcie o kosztach postępowania podjęte na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa, obejmujące wpis od skargi – 100 zł, koszty zastępstwa procesowego 480 zł ( § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie – Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa. 17. Ponownie rozpoznając sprawę organ pozostawać będzie, stosownie do art. 153 ppsa, związany wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu oceną prawną i wynikającymi z niej wskazaniami w zakresie dalszego postępowania. W szczególności ponowi wezwanie do pełnomocnika o uzupełnienie braku formalnego odwołania, formułując je w sposób prawidłowy, a w razie jego bezskuteczności skieruje je do strony. W przypadku skutecznego uzupełnienia braku odwołania organ podda ocenie jego złożenie w odniesieniu do kwestii dochowania terminu do dokonania tej czynności.