I SA/Gl 417/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. 1.Przedmiotem skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej również: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.C. i umarzające postępowanie w sprawie. 1. Stan sprawy przedstawia się następująco: 2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. (dalej również: "organ egzekucyjny") prowadził postępowanie egzekucyjne wobec J.C. (dalej: "dłużnik" lub "zobowiązany") na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych i przekazanych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., w związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych do rachunku bankowego zobowiązanego w A S.A. Postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...] ), wydanym na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. dalej również: "u.p.e.a.") umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi, z uwagi na jego bezskuteczność. 2.2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wnosząc o jego uchylenie w całości i skierowanie czynności egzekucyjnych do wskazanych przez skarżącego rachunków bankowych w B, C, D oraz o zajęcie wierzytelności dłużnika przysługujących mu z tytułu umowy o pracę. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., w sprawie nie wystąpiły przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a to dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie pierwotnych tytułów wykonawczych i zobowiązany był do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej, czego nie uczynił. 2.3. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej również: "organ odwoławczy"), postanowieniem z dnia [...] r (nr [...] ), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "K.p.a") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1, a także art. 59 § 5 u.p.e.a., uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] r. i umorzył postępowanie w sprawie. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w K., w przypadku, o którym mowa w art. 63 § 1 u.p.e.a., tj. w razie zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, dalsze łączne prowadzenie egzekucji przez naczelnika urzędu skarbowego nie oznacza, iż inny organ egzekucyjny traci ten status. Pomimo różnic w brzmieniu analogicznych przepisów procedury administracyjnej i cywilnej, tj. art. 63 § 1 u.p.u.a. i art. 773 § 1 K.p.c. z tego pierwszego przepisu daje się również wywieść, że łączne prowadzenie egzekucji dotyczy jedynie rzeczy albo prawa majątkowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej. W konkluzji Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że organ egzekucyjny nie miał prawnej możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika, gdyż organem egzekucyjnym prowadzącym całość postępowania jest nadal Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., a nie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., który prowadzi tylko egzekucję z jednego składnika majątkowego (do którego nastąpił zbieg egzekucji) w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R.. 3. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o przyznanie kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K. jest zasadne wyłącznie dla spraw egzekucyjnych, dla których zaistnienie zbiegu nastąpiło po dniu 20 listopada 2013 r., tj. po wejściu w życie nowelizacji ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzonej przepisami ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. Skarżący zaznaczył, że przekazanie organowi egzekucyjnemu tytułów egzekucyjnych nastąpiło nie tylko przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale również przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy kodeks postępowania cywilnego. Powołując się na orzeczenie sądu administracyjnego, uchwałę Sądu Najwyższego oraz judykaturę, skarżący podniósł, iż organ egzekucyjny, właściwy do łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej i sądowej po zbiegu egzekucji, egzekucję tą winien prowadzić do całego majątku dłużnika. Dlatego w ocenie skarżącego organem egzekucyjnym w sprawie jest wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego w M., a skarżący – tylko wierzycielem. Skarżący wyjaśnił, że nie kwestionuje uprawnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a., "natomiast przedmiotem zażalenia wierzyciela było to, czy ustalenia majątkowe organu egzekucyjnego, w kontekście ustaleń majątkowych wierzyciela, dają podstawy stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka bezskuteczności egzekucji rozumiana jako brak możliwości wyegzekwowania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne." 4. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotą sporu w sprawie jest prawidłowa wykładnia art. 63 § 1 u.p.e.a. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od zacytowania tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 września 2016 r. (tj. do czasu zmiany art. 63 § 1 u.p.e.a. przez art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r., Dz.U.2015.1311), a zatem w dacie wydania postanowienia przez organ egzekucyjny (z dnia [...] r.) oraz zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego. Zgodnie z art. 63 § 1 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy - łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2. W myśl art. 63 § 2 jeżeli środek egzekucyjny zastosował naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca położenia majątku zobowiązanego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje ten organ. Wyjaśnić przy tym należy, że art.19 u.p.e.a. reguluje właściwość rzeczową organów egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wskazuje podmioty będące takimi organami. Wśród organów egzekucyjnych właściwych w zakresie świadczeń pieniężnych wyróżnia się organy o właściwości ogólnej i szczególnej. Organami o właściwości ogólnej są naczelnicy urzędów skarbowych, którzy co do zasady są właściwi we wszystkich sprawach egzekucyjnych oraz mają uprawnienie do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych. Pozostałe organy posiadają właściwość szczególną - do określonego zakresu spraw i do stosowania ograniczonego katalogu środków egzekucyjnych. I tak, Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. W ocenie Sądu błędny jest pogląd skarżącego, że w przypadku, o którym mowa w art. 63 § 1 u.p.e.a., tj. zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, dalsze łączne prowadzenie egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oznacza, iż Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., będący przecież również organem egzekucyjnym, traci ten status. Z brzmienia art. 63 § 1 u.p.e.a. należy wywieść, że łączne prowadzenie egzekucji dotyczy jedynie rzeczy albo prawa majątkowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej (zob. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2015 r., II FW 14/14). Sąd podziela pogląd Władysława Grześkiewicza: "Mając na względzie art. 62 u.p.e.a., przez analogię uznać należy, iż zakres łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej po zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego obejmuje wyłącznie egzekucję do rzeczy albo prawa majątkowego, do których nastąpił zbieg, co oznacza, że czynności w zakresie egzekucji z rzeczy lub praw majątkowych nieobjętych zbiegiem każdy z organów egzekucyjnych dokonuje samodzielnie w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego." (Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz pod red. D. Kijowskiego, 2. wydanie, wyd. LEX). Wbrew twierdzeniom skarżącego art. 63 u.p.e.a. w okresie od 30 listopada 2001 r. nie ulegał zmianom. Znowelizowany został dopiero przez art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz.U.2015.1311) zmieniającej ustawę z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dniem 8 września 2016 r. Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r. (sygn. akt I SA/Gd 465/13), zaś uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 r. (sygn. akt III CZP 133/09) nie może być pomocna przy wykładni art. 63 § 1 u.p.e.a. dotyczy bowiem interpretacji art. 773 § 1 k.p.c. (rozstrzygającego kwestię zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej) w brzmieniu obowiązującym sprzed nowelizacji tego przepisu, która zaczęła obowiązywać w dniu 3 maja 2012 r., w myśl ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381). Reasumując, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zarzuty skarżącego okazały się nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.