I SA/Gd 465/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 14 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie opłaty komorniczej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 26 listopada 2012 r. w przedmiocie opłaty komorniczej w wysokości 61.262,15 zł, naliczonej wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym przeprowadzonym wobec zobowiązanego – "A" S.A. w G. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...]oraz od nr [...] do nr [...]. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego. Organ egzekucyjny - Prezydent Miasta, będący jednocześnie wierzycielem, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec "A" S.A. w G. na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia 22 grudnia 2011 r. oraz z dnia 10 maja 2012 r., obejmujących zaległy podatek od nieruchomości. W wyniku zbiegu egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego ww. Spółki w "B" S.A, Prezydent Miasta przekazał pismem z dnia 5 marca 2012 r. tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. Następnie Prezydent Miasta przekazał pismem z dnia 28 czerwca 2012 r. tytuły wykonawcze od nr [...] do nr [...] Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. w związku ze zbiegiem egzekucji do wierzytelności z rachunku bankowego w "C" w W. Kolejnym pismem z dnia 16 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. przekazał prowadzenie postępowania m.in. na podstawie wystawionych przez Prezydenta Miasta tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...]do nr [...] , zgodnie z właściwością, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z dnia 12 września 2012 r. dokonał na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęcia wierzytelności w Urzędu Skarbowym. Zastosowanie tego środka spowodowało wyegzekwowanie należności pieniężnych. Prezydent Miasta pismem z dnia 2 października 2012 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwrot pobranej opłaty komorniczej. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu pobranej opłaty komorniczej. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł w przedmiocie określenia i poboru od wierzyciela opłaty komorniczej, naliczonej od pobranych kwot przekazanych w związku z egzekucją, prowadzoną na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. W zażaleniu na to postanowienie Prezydent Miasta podniósł, że stanowisko organu jest sprzeczne z art. 1a pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz 1015 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a". Uzasadniając utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, powołując się na przepisy art. 66 § 1-5 i art. 1a pkt 6 u.p.e.a. oraz poglądy wyrażane w orzecznictwie, że nie budzi wątpliwości, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione o przesłanki do naliczenia opłaty komorniczej. W wyniku zastosowanego przez organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności, przysługującej "A" S.A. w G. względem Skarbu Państwa- Naczelnika Urzędu Skarbowego, doszło do wyegzekwowania należności pieniężnych. Po odjęciu od wyegzekwowanej w wyniku tej czynności egzekucyjnej kwot kosztów egzekucyjnych pozostała należna wierzycielowi kwota 1 225 242,06 zł, od której organ, stosownie do art. 66 i art. 1a pkt 6 u.p.e.a. prawidłowo naliczył opłatę komorniczą w wysokości 5%, tj. kwotę 61 262,10 zł Odnosząc się do argumentacji podniesionej w zażaleniu, dotyczącej statusu Prezydenta Miasta w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, organ wyjaśnił, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej tylko jeden z organów pozostaje właściwym, a pozostałe tracą uprawnienia do kontynuowania egzekucji, a tym samym tracą status organu egzekucyjnego. Organ podniósł również, iż bez znaczenia dla sprawy pozostają unormowania zawarte w kodeksie postępowania cywilnego w zakresie egzekucji cywilnej. Ponadto nie ma również znaczenia w sprawie fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego przekazał pieniądze na rachunek używany przez Prezydenta Miasta do obsługi działań egzekucyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Prezydent Miasta wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie, w szczególności przepisów art. 1 pkt 6 oraz art. 63 §1 u.p.e.a. W uzasadnieniu wskazano, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy prowadząc postępowanie egzekucyjne po zbiegu egzekucji administracyjnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie pobrał na swoją rzecz od Prezydenta Miasta opłatę komorniczą w kwocie 61 262,15 zł. Strona skarżąca wskazała, że w przedmiotowej sprawie zgodnie z przepisami u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji co do tej samej rzeczy Naczelnik Urzędu Skarbowego przejął egzekucję do prowadzenia. Jednakże strona skarżąca nie zgadza się z poglądem organu, że wobec zbiegu egzekucji Prezydent Miasta stracił swój status organu egzekucyjnego i stał się jedynie organem wierzycielskim, bowiem taki pogląd nie znajduje żadnego oparcia w obowiązujących przepisach, a szczególności w art. 63 § 1 u.p.e.a.. Zdaniem strony skarżącej, Prezydent Miasta na podstawie art. 19 § 2 u.p.e.a. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej w zakresie zaległości w podatku od nieruchomości. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia wyraźnie pojęcie organu egzekucyjnego oraz wierzyciela i wobec czego w związku z przejęciem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego prowadzenia egzekucji na podstawie art.63 § 1 u.p.e.a. Prezydent Miasta nie utracił przymiotu organu egzekucyjnego, a jedynie inny organ egzekucyjny przejął prowadzenie egzekucji również w jego imieniu. W zaistniałej sytuacji w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był uprawniony do obciążenia opłatą komorniczą Prezydenta Miasta, gdyż opłatę pobiera się wyłącznie od wierzyciela, a w przedmiotowej sprawie tytuły wykonawcze wystawione zostały do organu egzekucyjnego - Prezydenta Miasta i ten organ egzekucyjny podjął stosowne, przewidziane w u.p.e.a. czynności. Zatem w przypadku zbiegu egzekucji dwóch organów egzekucyjnych opłata komornicza nie powinna być pobierana. Końcowo strona skarżąca zaznaczyła, że w jej ocenie w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej nie było intencją ustawodawcy dalsze pobieranie przez organ egzekucyjny opłat, w tym opłaty komorniczej w wysokości 5 %. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wymaga wyjaśnienia, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują, stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia . Ocena sądu jest dokonywana co do zasady, z uwzględnieniem stanu prawnego i akt administracyjnych sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd ma przy tym tylko i wyłącznie uprawnienia kasacyjne, nie jest zatem kolejną instancją, orzekającą merytorycznie o prawach i obowiązkach strony skarżącej. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w art. 134 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 lutego 2013r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie określenia i poboru opłaty komorniczej w wysokości 61.262,15 zł, naliczonej wierzycielowi w postępowaniu egzekucyjnym przeprowadzonym wobec "A" S.A na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do [...] oraz od nr [...]do nr [...]. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od przedstawienia charakteru prawnego opłaty komorniczej w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 1 pkt 6 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o opłacie komorniczej - rozumie się przez to opłatę wynoszącą 5% kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. W myśl art. 66 § 1u.p.e.a., wierzyciel ponosi wydatki związane z przekazaniem mu egzekwowanej należności lub przedmiotu. Wydatki, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny pokrywa z wyegzekwowanych kwot (art. 66 § 2 u.p.e.a.). Stosownie do art. 66 § 3 u.p.e.a., wierzyciel, na rzecz którego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych, jest obowiązany, z zastrzeżeniem § 4, do uiszczenia opłaty komorniczej. W art. 66 § 4 u.p.e.a. ustawodawca określił, w jakich sytuacjach odstępuje się od poboru opłaty komorniczej. Nie pobiera się zatem opłaty komorniczej od: 1) kwot wpłaconych po wystąpieniu wierzyciela z żądaniem zawieszenia albo umorzenia postępowania egzekucyjnego; 2) należności ściągniętych przez organ egzekucyjny będący jednocześnie ich wierzycielem; 3) należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez urząd skarbowy lub naczelnika urzędu skarbowego; 4) należności dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący, chyba że niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowało obce państwo. Co istotne, opłata komornicza przypada na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona (art. 66 § 5 u.p.e.a.). Jak wynika z przytoczonych przepisów, art. 66 §1-5 u.p.e.a. reguluje szczególnego rodzaju koszty ponoszone przez wierzyciela w związku z postępowaniem egzekucyjnym. Ustawodawca uzależnił powstanie po stronie wierzyciela obowiązku uiszczenia opłaty komorniczej od kwot efektywnie ściągniętych egzekucyjnie czy wpłaconych przez dłużnika na rzecz wierzyciela w wyniku zastosowanych przez organ egzekucyjny środków. Opłata komornicza należna jest organowi egzekucyjnemu prowadzącemu egzekucję należności pieniężnych, niezależnie od opłat za czynności i stosowane środki egzekucyjne i stanowi dodatkowe wynagrodzenie – premię za skuteczne dokonanie czynności egzekucyjnych dla organu egzekucyjnego, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. (por. wyrok NSA O/Z W Szczecinie z 22 marca 2000 r., sygn. akt SA/Sz 114/99, niepubl.; "Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz" R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005, str. 196; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 listopada 2010 r., I SA/Sz 644/10, wyroki WSA w Lublinie: z dnia 4 lutego 2009 r. I SA/Lu 594/08 oraz z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Lu 234/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 listopada 2007 r. , sygn.akt I SA/Kr 1636/05 ). Odpowiednie stosowanie do opłaty komorniczej art. 66 § 2 u.p.e.a. oznacza, że opłatę tę organ pokrywa z wyegzekwowanych kwot, a przypada ona na rzecz tego organu, który dokonał ściągnięcia należności pieniężnej lub zastosował środki egzekucyjne, w wyniku których należność została zapłacona. Oznacza to, że w przypadku gdy należność ściągnęło kilka organów egzekucyjnych (art. 66 § 6 u.p.e.a.), to należność z tytułu opłaty komorniczej przypada im proporcjonalnie do wyegzekwowanych przez nie kwot w całym postępowaniu egzekucyjnym. Istotne jest też to, że opłaty komorniczej nie można utożsamiać z opłatami za czynności egzekucyjne, będącymi częścią kosztów egzekucyjnych w rozumieniu art. 64c § 1 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2010 r., sygn.akt II FSK 1228/09, stwierdził, iż każda wpłata na poczet należności objętych tytułem wykonawczym, stanowiącym podstawę zastosowania środków egzekucyjnych jest podstawą do ustalenia opłaty komorniczej. Sformułowanie dotyczące obowiązku jej uiszczenia przez wierzyciela, na rzecz którego dokonano czynności egzekucyjnych stwarza wręcz domniemanie, że przekazanie należności w sposób określony w art. 1a pkt 6 u.p.e.a. (bezpośrednio wierzycielowi) jest wynikiem zastosowania tych środków. W świetle powyższego, w ocenie Sądu prawidłowo w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż zaistniały przesłanki do pobrania opłaty komorniczej od Prezydenta Miasta. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w następstwie zastosowania przez właściwy organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności przysługującej "A" S.A. w G. względem Skarbu Państwa, doszło do wyegzekwowania należności pieniężnych, które zostały przekazane na konto Urzędu Miejskiego. Zatem w świetle art. 66 § 1-5 u.p.e.a. organ egzekucyjny prawidłowo określił i pobrał od wierzyciela opłatę komorniczą w wysokości 61.262,10 zł (5 % z kwoty 1.225.242,06 zł). Odnosząc się do kwestii statusu strony skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego wypada zauważyć, że Prezydent Miasta był od początku tego postępowania wierzycielem, objętych egzekucją zobowiązań oraz jednocześnie w przedmiotowym postępowaniu miał również status organu egzekucyjnego. W niniejszej sprawie doszło jednak do zbiegu egzekucji administracyjnej. W tym miejscu należy przywołać art. 63 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy - łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2. Jeżeli środek egzekucyjny zastosował naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca położenia majątku zobowiązanego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje ten organ (art. 63 § 2 u.p.e.a.) Przywołany przepis wprowadza zasadę powierzenia naczelnikowi urzędu skarbowego prowadzenia egzekucji administracyjnej w przypadku zbiegu egzekucji prowadzonej przez naczelnika urzędu skarbowego oraz inne administracyjne organy egzekucyjne. Dzięki temu egzekucja jest prowadzona przez organ egzekucyjny, mający prawo do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, co powinno sprzyjać podwyższeniu efektywności egzekucji (por. "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Piotr Przybysz, Lex Polonica). Zatem wbrew zarzutom skargi, w wyniku przejęcia przez naczelnika urzędu skarbowego egzekucji do dalszego prowadzenia pozostałe organy egzekucyjne tracą uprawnienia do kontynuowania egzekucji, jak i tracą status organu egzekucyjnego. Ponadto nie można tracić z pola widzenia istotnej okoliczności, że zawiadomieniem z dnia 12 września 2009 r. to Naczelnik Urzędu Skarbowego, a nie Prezydent Miasta dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej "A" S.A., w wyniku czego właściwy w sprawie organ egzekucyjny uzyskał należności pieniężne, które przekazał wierzycielowi, co w świetle art. 66 § 5 u.p.e.a. ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia organu, na rzecz którego przypada opłata komornicza. W niniejszej sprawie, organy egzekucyjne prawidłowo uznały, iż ustalenie wysokości opłaty komorniczej, o której mowa w art. 66 § 3 w związku z art. 1a pkt 6 u.p.e.a., stanowi rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej postępowania egzekucyjnego, załatwianej w formie postanowienia – zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. Równocześnie – zgodnie z art. 66 § 6 u.p.e.a. do opłaty komorniczej stosuje się odpowiednio art. 64c § 11 i 12 u.p.e.a, dotyczące rozliczeń kosztów egzekucyjnych między organami egzekucyjnymi, także w zakresie uprawnienia do złożenia zażalenia na postanowienie w tym przedmiocie (art. 64 c § 12 zd. 3). Odesłanie do odpowiedniego stosowania wskazanego przepisu oznacza, że na postanowienie w przedmiocie ustalenia opłaty komorniczej zażalenie przysługuje wierzycielowi, bowiem przepis ten stosuje się odpowiednio do wszystkich rozstrzygnięć odnoszących się "do opłaty komorniczej", a nie tylko do rozliczenia opłaty między organami egzekucyjnymi w sytuacji określonej w art. 66 § 5 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 listopada 2010 r. I SA/Sz 644/10, wyroki NSA : z dnia 28 lutego 2012 r., sygn.akt II FSK 1493/10 oraz z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn.akt II FSK 2133/10). Konkludując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek do odstąpienia od pobrania opłaty komorniczej, określonych w art.66 § 4 u.p.e.a., zaś organ prawidłowo w drodze postanowienia określił wysokość opłaty komorniczej należnej od wyegzekwowanych należności pieniężnych i obciążył nią wierzyciela - Prezydenta Miasta. Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.