V CZ 65/16
PostanowienieIzba Cywilna2016-10-27
Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz, Katarzyna Tyczka-Rote, Kazimierz Zawada
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powinien przeprowadzić dochodzenie w celu ustalenia sytuacji majątkowej osoby prawnej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli przedstawione przez nią dokumenty nie dają pełnego obrazu jej sytuacji majątkowej, ale budzą wątpliwości?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako nieopłaconej, wydane bez przeprowadzenia dochodzenia w celu ustalenia sytuacji majątkowej osoby prawnej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych, jest przedwczesne. Nawet jeśli przedstawione dokumenty nie dają pełnego obrazu sytuacji majątkowej, ale budzą wątpliwości, sąd powinien przeprowadzić dochodzenie zgodnie z art. 109 u.k.s.c.Stan faktyczny
Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku, jednocześnie wnioskując o zwolnienie od opłaty od tej skargi. Sąd Okręgowy odmówił zwolnienia i odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia opłaty. Pozwana wniosła zażalenie, domagając się uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CZ 65/16 POSTANOWIENIE Dnia 27 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa U. Sp. z o.o. w P. przeciwko V. Sp. z o.o. w P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 października 2016 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 czerwca 2016 r. oraz postanowienie z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt XIX Ga …/15, uchyla zaskarżone postanowienie.
2 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. odrzucił, jako nieopłaconą, skargę kasacyjną pozwanej od wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r. Sąd ten nie uwzględnił wniosku pozwanej o zwolnienie od opłaty od skargi i skargę tę odrzucił wobec tego, że w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych opłata nie została uiszczona. Pozwana wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W zażaleniu tym powołała się na art. 380 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i wniosła o zmianę postanowienia z dnia 13 maja 2016 r. poprzez uwzględnienie wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W konkluzji wnosiła o uchylenie postanowienia z dnia 30 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 103 u.k.s.c. nie określa, w jaki sposób osoba prawna ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Z orzecznictwa natomiast wynika, że może tego dokonać przedstawiając jakiekolwiek dokumenty, które pozwalają określić jej sytuację majątkową, np. bilans roczny, sprawozdanie finansowe, wyciągi z kont bankowych, raporty kasowe, deklaracje podatkowe, umowy kredytowe i pisma banku oceniające zdolność kredytową, dokumenty stwierdzające obciążenie hipoteką lub zastawem, dokumenty stwierdzające wysokość zobowiązań itp. (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2015 r., II CZ 70/15, z dnia 2 kwietnia 2015 r., I CZ 31/15, z dnia 28 listopada 2007 r., V CZ 106/07, niepubl., dostępne na stronie internetowej Sądu Najwyższego). Zamiarem skarżącej było udowodnienie, że nie posiada środków na uiszczenie kosztów sądowych za pomocą przedłożonych przez nią licznych dokumentów załączonych do wniosku z dnia 27 kwietnia 2016 r. Przedstawione dokumenty co prawda nie dawały pełnego obrazu sytuacji majątkowej pozwanej, jednak nie można zgodzić się z twierdzeniem, że Sąd w ogóle został pozbawiony możliwości wszechstronnego zbadania tej przesłanki. Dokumenty te bowiem co najmniej potwierdzają wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej, co uzasadniało potrzebę przeprowadzenia dochodzenia stosownie
3 do art. 109 u.k.s.c., a czego Sąd Okręgowy zaniechał. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie, jako przedwczesne, nie może się ostać. Wobec powyższego, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. kc db
Powiązane orzeczenia
- I CZ 77/15 2015-11-20Czy sąd apelacyjny prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej, jeśli wcześniej odmówił zwolnienia od kosztów sądowych mimo przedstawienia dowodów na złą sytuację finansową?
- IV CZ 105/18 2019-02-22Czy sąd drugiej instancji prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej, gdy strona powołała się na dane dotyczące sytuacji majątkowej sprzed roku przed powstaniem obowiązku opłaty?
- II CZ 70/15 2015-10-28Czy sąd drugiej instancji prawidłowo oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, opierając się na błędnym założeniu o dobrowolnym wykonaniu wyroku i braku zajęcia rachunków bankowych przez wierzyciela?
- I CZ 107/17 2017-11-24Czy sąd drugiej instancji prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną z powodu nieuiszczenia opłaty od niej, mimo że nie wezwał osoby prawnej do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, który był niekompletny?
- III CZ 10/06 2006-03-16Czy Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinien badać niezaskarżalne postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, które miało wpływ na wy…
Powołane przepisy
art. 380 KPCart. 39821 KPCart. 103art. 109art. 39815 § 1 KPCart. 3941 § 3 KPC§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy