II UK 258/15

Sygn. akt II UK 258/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 maja 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Bogusław Cudowski SSN Halina Kiryło w sprawie z wniosku M. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o prawo do renty, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2016 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 stycznia 2015 r., 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I i przyznaje M. L. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 1 września 2012 r. do dnia 30 listopada 2015 r. 2. odstępuje od obciążenia ubezpieczonego kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, uwzględniając apelację M. L. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 9 kwietnia 2014 r. i przyznał mu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 2 stycznia 2011 r. do dnia 30 listopada 2015 r. Stwierdził także odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji oraz orzekł o zwrocie ubezpieczonemu kosztów postępowania. Ustalił prawo do wnioskowanego świadczenia, uwzględniając bezsporny fakt całkowitej niezdolności ubezpieczonego do pracy od stycznia 2011 r. i wykazanie stażu ubezpieczenia wymaganego w art. 58 ust. 4 w związku z art. 58 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.). W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie naruszenia art. 100 ustawy o emeryturach i rentach, stanowiącego o powstaniu prawa do świadczeń z dniem spełnienia wszystkich warunków i art. 129 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wskazał, że ubezpieczony złożył wniosek w dniu 28 września 2012 r., wobec czego „prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności przysługuje mu” od dnia 1 września 2012 r. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania - art. 227, 228, 233 § 1 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 386 § 1 k.p.c. przez zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie prawa do renty od dnia 2 stycznia 2011 r., tj. przed datą złożenia wniosku o rentę. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu lub - przy zaistnieniu ku temu podstaw - o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy oraz zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Rozważania Sądu drugiej instancji koncentrowały się trafnie wokół problematyki związanej ze spełnieniem warunków nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 2 i 3 w związku z art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, w kontekście uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r., I UZP 5/05 (OSNP 2006 nr 19-20, poz. 305) oraz obowiązywania od dnia 23 września 2011 r. przepisu art. 58 ust. 4 tej ustawy (Dz.U. z 2011 r. Nr 187, poz. 1112). Sąd Apelacyjny ustalił, że wnioskodawca nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 2 stycznia 2011 r. zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z dniem spełnienia wszystkich wymaganych prawem warunków (występowanie całkowitej niezdolności do pracy i wykazanie 30-letniego stażu okresów składkowych i nieskładkowych). Pominął jednak, że ustalenie prawa do świadczenia przez stwierdzenie spełnienia jego warunków nie odpowiada przyznaniu świadczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2006 r., III UK 95/06, niepubl., z dnia 25 lutego 2016 r., II UK 152/15, niepubl.). Konieczne jest w tej sytuacji podkreślenie odrębności nabycia prawa do świadczenia od jego wypłaty i wskazanie, że są to instytucje regulowane odrębnymi przepisami, mające różne znaczenie w obrocie prawnym. O nabyciu prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego stanowi art. 100, natomiast o wypłacie – art. 129 ust. 1 ustawy, nakazujący wypłacanie świadczenia od dnia powstania prawa, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Jakakolwiek wątpliwość w tym zakresie została usunięta przez Sąd Najwyższy, który stwierdził, że przyznaniem świadczenia jest ustalenie prawa do jego pobierania, a więc wypłaty (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1989 r., III UZP 11/89, OSNCP 1990 nr 6, poz. 72 i wcześniejszą uchwałę z dnia 10 sierpnia 1988 r., III UZP 22/88, OSNCP 1989 nr 12, poz. 194). Należy także zwrócić uwagę na treść zaskarżonego orzeczenia, która nie odnosi się do terminu przysługiwania świadczenia, scil. prawa do pobierania świadczenia, co dowodzi, że Sąd drugiej instancji nie powiązał przyznania świadczenia z datą złożenia wniosku. 4 Mając to na względzie, na podstawie art. 39816 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. kc