II ARN 13/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN: Z. Marmaj.Sędziowie SN: G. Bieniek, K. Kołakowski, W. Łysakowski (spraw.), Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 30 maja 1989 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej Pracowników Prasy, Radia i Telewizji w Krakowie na decyzje dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Miasta Krakowa z dnia 29 grudnia 1987 r. nr OS III8638/24/87 i z dnia 30 grudnia 1987 r. OS 8638/28/87 w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i ustalenie opłat na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości C.VI. 537/384/86 od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 16 czerwca 1988 r., sygn. akt SA/Kr 435/88 i SA/Kr 436/88uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzje:-dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Miasta Krakowa z dn. 29 grudnia 1987 r. nr OS III 8638/24/87 i z dnia 30 grudnia 1987 r. OS 8638/28/87,-obie decyzje kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury, Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego Kraków-Podgórze z dnia 21 września 1987 r. UAN X 8637/74/87 w częściach ustalających wysokość należnych opłat;zasądza od dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Miasta Krakowa na rzecz skarżącej Spółdzielni kwotę 42.370 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.Uzasadnienie faktyczneKierownik Wydziału Urbanistyki, Architektury, Nadzoru Budowlanego i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego Kraków-Podgórze decyzjami z dnia 21.09.1987 r. zezwolił Spółdzielni Mieszkaniowej Pracowników Prasy, Radia i Telewizji w Krakowie na usunięcie drzew i krzewów z terenu planowanej zabudowy i ustalił opłaty z tego tytułu w łącznej kwocie 6.461.280 zł. Ustalenie opłat nastąpiło przy zastosowaniu unormowania zawartego w § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 13.01.1986 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzenie w nim zmian (Dz. U. Nr 7, poz. 40), a w konsekwencji podwyższeniu opłat o 100%.Wymienione wyżej decyzje zostały utrzymane w mocy decyzjami Dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Miasta Krakowa z dnia 29 i 30.12.1987 r. Według tego organu administracji państwowej ustalenie opłat ze 100% zwyżką było prawidłowe. Odwołująca się Spółdzielnia sytuuje nowe budownictwo w dawnej zabudowie ulicy, co powoduje stosowne przekształcenie terenu (większa intensywność zabudowy) i ograniczenie zieleni spełniającej ważną z punktu widzenia ochrony środowiska funkcję.Od decyzji organu odwoławczego Spółdzielnia wniosła skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia tych decyzji, jak również decyzji organu I instancji w części dotyczącej ustalenia opłat.Wyrokiem z dnia 16.06.1988 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie oddalił skargi. Zdaniem tego Sądu drzewa i krzewy rosnące na terenie planowanej budowy należy uznać za zieleń miejską w rozumieniu art. 42 ust. 2 ustawy z dn. 31.01.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 3, poz. 6), co dawało podstawy do ustalenia opłat ze zwyżką 100%. Zieleń miejską stanowi m.in. zieleń rosnąca na ulicach, placach oraz zieleń izolacyjna, a zatem drzewa i krzewy, o jakich wyżej mowa, mieszczą się w hipotezie powołanego przepisu.Takiemu rozumieniu tej normy nie stoi na przeszkodzie okoliczność, że przed wywłaszczeniem terenu przedmiotowe drzewa i krzewy służyły innym celom gospodarczym, gdyż po przejęciu tego terenu na rzecz Skarbu Państwa stały się one zespołem drzew i krzewów zaliczonych do zieleni miejskiej.Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną 29.03.1989 r. Podnosząc, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem § 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 13.01.1986 r. w związku z art. 42 ust. 2 cyt. ustawy z dn. 31.01.1980 r., jak również z naruszeniem interesu PRL, skarżący wniósł o jego uchylenie, a nadto o uchylenie decyzji organu II instancji z dn. 29 i 30.12.1987 r. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie podnosi skarżący, że przepis art. 42 ust. 2 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wymaga, by zespoły roślinności stanowiące zieleń miejską znajdowały się na terenach przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego na cele wypoczynkowe, zdrowotne i estetyczne. Zieleń miejska nie jest zatem sumą zieleni znajdującej się w mieście, lecz celowo kształtowanym w planie zagospodarowania przestrzennego układem zespołów roślinności, mającym do spełnienia wskazane wyżej funkcje. Przykłady podane w końcowej części przepisu art. 42 ust. 2 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wskazują, że zieleń miejską tworzą urządzenia o charakterze ogólnospołecznym, co znajduje swe potwierdzenie również w przepisie art. 43 tej ustawy, traktującym o funkcjach układu terenów zieleni miejskiej.Teren, na którym znajdowały się przedmiotowe drzewa i krzewy został w planach zagospodarowania przestrzennego m. Krakowa przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe, a nie na cele wymienione w art. 42 ust. 2 cyt. ustawy o ochronie środowiska. Nie był to zatem "teren zieleni miejskiej" w rozumieniu przepisu § 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. W konsekwencji, ustalenie opłat podwyższonych o 100% nie znajduje uzasadnienia prawnego.Skutkuje to uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzających to orzeczenie decyzji administracyjnych, z tym że decyzji organu I instancji w części dotyczącej ustalenia wysokości opłat (art. 422 k.p.c. w zw. z art. 211 k.p.a.).Upływ terminu sześciomiesięcznego z art. 421 § 1 k.p.c. nie mógł stanowić przeszkody do uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej, gdyż zaskarżony wyrok narusza również interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (art. 210 k.p.a). Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że utrzymanie stanu rzeczy, jaki zaistniał w następstwie oddalenia skarg Spółdzielni, oznacza wydatne zwiększenie - w sposób nieuzasadniony - kosztów ponoszonych przez członków spółdzielni mieszkaniowej, jak również aprobatę dla błędnej praktyki administracyjnej.