III CSK 27/11

WyrokIzba Cywilna2011-04-11

Skład orzekający: Antoni Górski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy powództwo o ustalenie prawa własności części nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej, dochodzone na podstawie art. 189 k.p.c., jest dopuszczalne, gdy istnieje możliwość dochodzenia tego prawa na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że powództwo o ustalenie prawa własności części nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej, dochodzone na podstawie art. 189 k.p.c., jest dopuszczalne, ponieważ powódka nie mogłaby realizować swojego roszczenia w drodze powództwa z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, gdyby jej pretensje dotyczyły tylko części przedmiotu własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej. Powództwo na podstawie art. 10 u.k.w.h. wykluczałoby pozew z art. 189 k.p.c. jedynie w przypadku, gdyby pretensje powódki dotyczyły całego przedmiotu własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej.
Stan faktyczny
Powódka Ewa K. wytoczyła powództwo przeciwko Skarbowi Państwa - Lasom Państwowym Nadleśnictwo L. o ustalenie prawa własności. Sąd Apelacyjny wydał wyrok na korzyść powódki. Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną, która została odrzucona przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna opierała się na zarzucie naruszenia art. 189 k.p.c. w związku z art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz na zakwestionowaniu stanowiska Sądu Najwyższego dotyczącego pojęcia lasów i gruntów leśnych "podzielonych faktycznie" przed dniem 1 września 1939 r.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CSK 27/11 POSTANOWIENIE Dnia 11 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski w sprawie z powództwa Ewy K. przeciwko Skarbowi Państwa - Lasom Państwowym Nadleśnictwo L. o ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 kwietnia 2011 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 10 września 2010 r., odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym. 2 Uzasadnienie Skarżący uzasadniał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej dwiema przyczynami. Pierwsza sprowadza się do potrzeby wyjaśnienia wzajemnych zależności pomiędzy art. 189 k.p.c., a art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1361, ze zm.), dalej: u.k.w.h". Podejmując ten problem należy przede wszystkim podkreślić, że nie powinno się go rozstrzygać w sposób abstrakcyjny, lecz w okolicznościach konkretnej sprawy (tak słusznie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 września 2004 r., II CK 497/03, niepubl.). Drugim założeniem ogólnym jest to, że powództwo z art. 189 k.p.c. nie przysługuje, jeżeli zainteresowany może w innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2004 r., II CK 497/03, niepubl.). Kierując się tymi założeniami Sąd Apelacyjny trafnie przyjął, że ponieważ powódka dochodzi prawa własności tylko do części nieruchomości wpisanej do księgi wieczystej, nie mogłaby realizować tego roszczenia w drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h. Powództwo na tej podstawie wykluczałoby pozew z art. 189 k.p.c., gdyby pretensje powódki dotyczyły całego przedmiotu własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej. Taka zaś sytuacja w sprawie nie zachodzi, a zatem podnoszone przez skarżącego wątpliwości co do możliwości występowania przez powódkę z roszczeniem z art. 189 k.p.c. nie spełniają in concreto warunku z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcia skargi do rozpoznania w postaci potrzeby wykładni obu powołanych przepisów. Jeśli chodzi o drugą z powołanych przyczyn przyjęcia skargi, to praktycznie sprowadza się ona do zakwestionowania stanowiska prawnego zajętego przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 1998 r., I CKN 664/97, (OSNC 1999 r., nr 1, poz. 7), zgodnie z którym pojęcie lasów i gruntów leśnych „podzielonych faktycznie" przed dniem 1 września 1939 r. na parcele nie większe niż 25 ha oznacza – w rozumieniu art. 1 ust. 3 lit. B dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82, ze zm.) – to samo, co stwierdzenie faktu ich podziału na takie areały. Sąd Najwyższy 3 w składzie rozpoznającym kwestię przyjęcia skargi w niniejszej sprawie do rozpoznania podziela jednak pogląd wyrażony w przywołanym wyroku, co sprawia, że i ta przyczyna przyjęcia skargi nie zachodzi. W tym stanie rzeczy należało odmówić przyjęcia skargi do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.) z zasądzeniem od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym (art. 98 § 1 k.p.c.). jz

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 189 KPCart. 10art. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 1 ust. 3art. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1 KPC§ 1 pkt 2§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy