III KK 106/22

Sygn. akt III KK 106/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Marek Pietruszyński SSN Jacek Błaszczyk (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Gajewska w sprawie D. M. skazanego z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 8 czerwca 2022 r. kasacji, wniesionej przez prokuratora, na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 grudnia 2021 r., sygn. akt IX Ka (…), utrzymującego wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia 31 października 2019 r., sygn. akt II K (…), uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE 2 Prokuratura Rejonowa w B. nadzorowała dochodzenie przeciwko D. M. podejrzanemu o to, że w okresie od 2006 roku daty bliżej nieustalonej do 8 sierpnia 2017 roku w B. znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną M. M. i synem A. M., a w okresie od stycznia do 8 sierpnia 2017 roku w B. znęcał się także psychicznie i fizycznie nad swoim synem P. M., w ten sposób, że wszczynał w domu awantury, w trakcie których ubliżał wymienionym słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, groził im pozbawieniem życia, wyganiał ich z domu, pozostawiał bez środków do życia, a także szarpał ich i popychał, bił pięściami po głowie, żonę – M. M. kopał po nogach, syna P. M. kopał po głowie, a syna A. M. bił także kablem po nogach, to jest o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. Wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia 31 października 2019 roku, sygn. akt II K (…), D. M. został uznany winnym tego, że w okresie od 2006 roku daty bliżej nieustalonej do 8 sierpnia 2017 roku w B. znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną M. M. i synem A. M., a w okresie od stycznia do 8 sierpnia 2017 roku w B. znęcał się także psychicznie i fizycznie nad swoim synem P. M., nieporadnym ze względu na wiek, a także stan psychiczny, w ten sposób, że wszczynał w domu awantury, w trakcie których ubliżał wymienionym słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, groził im pozbawieniem życia, wyganiał ich z domu, a także szarpał i popychał, bił pięściami po głowie, a nadto żonę M. M. kopał po nogach, syna P. M. kopał po głowie, a syna A. M. bił także kablem po nogach, to jest o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat, w okresie której oddał go pod dozór kuratora sądowego. Ponadto orzeczono wobec skazanego środek probacyjny i środek kompensacyjny. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2021 roku, sygn. akt IX Ka (…), Sąd Okręgowy w K. – jako Sąd odwoławczy, orzekający w jednoosobowym składzie, utrzymał w mocy zaskarżony apelacją wyrok Sądu I instancji. Kasację od tego wyroku, na niekorzyść skazanego, wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. zarzucając obrazę art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 1 k.p.k. poprzez wydanie wyroku przez nienależycie obsadzony Sąd w 3 składzie jednoosobowym, podczas gdy Sąd winien orzekać w składzie trzyosobowym. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. W niniejszej sprawie zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku, bowiem Sąd Okręgowy w K., który wydał zaskarżony wyrok był nienależycie obsadzony. Z akt sprawy wynika, że postępowanie przygotowawcze w tej sprawie było prowadzone i zakończone w formie dochodzenia. Sąd Rejonowy w B. zmienił opis oraz kwalifikację prawną czynu zarzucanego oskarżonemu, przyjmując, że znęcał się on nad swoim synem P. M., nieporadnym ze względu na wiek, a także stan psychiczny, przypisując mu tym samym popełnienie typu kwalifikowanego przestępstwa znęcania z art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Przepis art. 207 § 1a k.k. został dodany przez art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 23 marca 2017 roku (Dz. U. 2017.773) zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 2017 roku i stanowi, że kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą nieporadną ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przygotowawczego obligował prokuratora do zmiany zarzutu oskarżonemu, a następnie do prowadzenia postępowania w formie śledztwa z uwagi na zagrożenie karne przewidziane za popełnienie tego przestępstwa i brzmienie art. 325b § 1 pkt 1 k.p.k. a contrario, czego jednak zaniechano, a którą to błędną kwalifikację prawną oraz opis czynu konwalidował Sąd I instancji. Jak słusznie dostrzega prokurator, Sąd odwoławczy ze względów gwarancyjnych winien każdorazowo dokonywać formalnej weryfikacji trybu postępowania przygotowawczego oraz jego legalności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2004 roku, I KZP 43/03, baza orzeczeń Supremus), której to wynik determinuje skład sądu odwoławczego, 4 niniejsza sprawa winna być rozpoznana przez Sąd odwoławczy w składzie trzyosobowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2019 roku, III KK 624/17, baza orzeczeń Supremus). W niniejszym postępowaniu nie miał zastosowania przepis art. 14fa ustawy z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1023), którą znowelizowano ustawę z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID–19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842), albowiem wyjątek orzekania w jednoosobowym składzie dotyczy orzekania w sprawach o przestępstwa zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat, co nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2022 r., I KZP 15/21). Wobec wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, obowiązkiem Sądu Najwyższego było uchylenie orzeczenia bez badania związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem, a treścią orzeczenia nim dotkniętego. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd II instancji winien ukształtować skład Sądu w zgodzie z przepisami prawa (art. 449 § 2 k.p.k. w zw. z art. 29 §1 k.p.k.).