VI KZP 7/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: B. Bartosik (współsprawozdawca), R. Bodecki, J. Bratoszewski, Z. Halota, S. Pawelec, T. Rink.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości złożonego na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241) - skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów - o wyjaśnienie następującego zagadnienia prawnego:"Czy kara łączna grzywny wymierzona na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) może być niższa niż suma wartości przedmiotu przestępstw, za które sprawca został skazany?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione we wniosku Ministra Sprawiedliwości zagadnienie prawne powstało w związku z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), wprowadzającego zasadę orzekania kary grzywny za wymienione w tym przepisie przestępstwa w wymiarze pozostającym w ściśle określonej relacji do wartości przedmiotu przestępstwa, przy czym zawarte w tym przepisie unormowania w odmienny sposób niż art. 36 k.k. regulują dolną granicę wymiaru grzywny ("nie może być niższa"). Nasuwa się więc pytanie, czy w wypadku łączenia kar grzywny, wymierzonych za zbiegające się przestępstwa określone w art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej, kara łączna grzywny może być niższa od sumy wartości przedmiotów przestępstw, za które sprawca został skazany, lub ich wielokrotności.Zagadnienie sprowadza się w swej istocie do rozważenia, jaki jest stosunek art. 3 § 1 omawianej ustawy do przepisów o karze łącznej zawartych w części ogólnej kodeksu karnego, a w szczególności art. 66 i 67 § 1 k.k., mając na względzie treść art. 121 k.k.Należy w związku z tym zauważyć, że problem o istotnym znaczeniu dla obecnie rozważanego zagadnienia był już przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1985 r. - VI KZP 27/85 (OSNKW 1986, z. 3-4, poz. 15), w której, rozstrzygając kwestię górnej granicy kary grzywny wymierzonej na podstawie art. 3 § 1 wymienionej ustawy, Sąd Najwyższy stwierdził, że: "kara grzywny orzekana obok kary pozbawienia wolności nie może przekraczać 5.000.000 zł również za przestępstwa określone w art. 3 § 1 ustawy".Pogląd taki Sąd Najwyższy wyprowadził z faktu, że: "ustawa o szczególnej odpowiedzialności karnej nie zawiera własnej części ogólnej, jest ustawą inną niż kodeks karny, a zgodnie z art. 121 k.k. do przestępstw przewidzianych w innych ustawach stosuje się przepisy części ogólnej kodeksu karnego, jeżeli ustawy te nie zawierają przepisów odmiennych".Wymieniona uchwała, zajmując się głównie stosunkiem art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej do art. 36 § 2 k.k., określającego górną granicę grzywny orzekanej obok kary pozbawienia wolności, zawiera w swej treści także odniesienie do art. 67 § 1 k.k., regulującego m. in. górną granicę łącznej kary grzywny w sytuacji, gdy przepis ten nie ma odpowiednika w tej ustawie. Zajęte w cytowanej uchwale stanowisko, jakkolwiek dotyczy bezpośrednio rozstrzygnięcia co do górnej granicy grzywny orzekanej obok kary pozbawienia wolności, ma także zastosowanie do obecnie rozważanego problemu, gdyż za punkt wyjścia należy przyjąć okoliczność, że w art. 3 § 1 ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej została uregulowana jedynie dolna granica grzywny orzekanej za wymienione w nim przestępstwa, bez dalszych szczegółowych unormowań co do zasad wymiaru kary łącznej grzywny.W tym więc zakresie - zgodnie z art. 121 k.k. - obowiązują przepisy części ogólnej kodeksu karnego, a w szczególności art. 67 § 1 k.k., który określa granice wymiaru kary łącznej.