VI KZP 45/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: J. Borodej, Z. Halota.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Haliny T. i Zbigniewa T., oskarżonych z art. 199 § 2 i art. 265 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Zamościu postanowieniem z dnia 7 listopada 1986 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sędzia, który brał udział w wydaniu nakazu karnego na podstawie art. 27 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), jest wyłączony od udziału w rozpoznaniu sprawy w razie wniesienia sprzeciwu od tego nakazu karnego?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) wprowadziła możliwość merytorycznego zakończenia postępowania karnego przez wydanie nakazu karnego. Artykuł 27 § 1 tej ustawy stanowi, że w sprawach o przestępstwa podlegające rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym sąd rejonowy może wydać nakaz karny w wypadkach pozwalających na orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny jako kary samoistnej (z wyjątkami określonymi w art. 28 ustawy).Zgodnie z art. 27 § 2 cytowanej ustawy, wydanie nakazu może nastąpić tylko wtedy, gdy "na podstawie zebranych dowodów okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości". Wynika z tego, że wydanie nakazu karnego powinno być poprzedzone dokonaniem oceny wszystkich okoliczności faktycznych, przedmiotowych i podmiotowych oraz oceny prawnej czynu, a także właściwości i warunków osobistych sprawcy, prowadzącej do wyboru właściwego - spośród dopuszczalnych - środka karnego. Należy dodać, że art. 29 § 2 wymienionej ustawy - obok kary zasadniczej ograniczenia wolności lub samoistnej grzywny - dopuszcza również możliwość orzeczenia nakazem karnym niektórych kar dodatkowych i nawiązki, a także - zasądzenie roszczeń, o których mowa w art. 30 § 1 ustawy.W związku z tym należy uznać, że pod względem procesowym nakaz karny jest orzeczeniem sądu rozstrzygającym sprawę merytorycznie w zakresie zarzutu aktu oskarżenia, a w razie niewniesienia sprzeciwu nakaz ten podlega wykonaniu jak prawomocny wyrok skazujący (art. 35 ustawy).A zatem sędzia, wydając nakaz karny, podobnie jak w wyroku skazującym, daje wyraz merytorycznej ocenie wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia winy i kary. Wniesienie natomiast sprzeciwu od nakazu karnego, w myśl art. 33 § 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej, powoduje, że nakaz karny z mocy prawa traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych. Powstaje więc, w odniesieniu do sędziego, który wydał nakaz karny, sytuacja procesowa identyczna do zaistniałej po uchyleniu poprzedniego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, o której mowa w art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k.Pogląd podobny został już wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 1974 r. - VI KZP 22/73 (OSNKW 1973, z. 5, poz. 82), rozstrzygającej analogiczne do obecnego zagadnienia prawne w odniesieniu do wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne. W uchwale tej Sąd Najwyższy, wychodząc z założenia identyczności sytuacji procesowej powstałej po podjęciu warunkowego umorzenia postępowania z tą, która wytworzyła się po uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, uznał, że zgodnie z treścią art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k. sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku umarzającego postępowanie, jest wyłączony od udziału w rozpoznaniu sprawy w razie podjęcia postępowania. W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że wyrażony w niej pogląd stosuje się odpowiednio do sytuacji, gdy sąd warunkowo umorzył postępowanie również postanowieniem.Dodać należy, że także w uchwale z dnia 30 czerwca 1971 r. - VI KZP 2/71 (OSNKW 1971, z. 9, poz. 127) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "Sędzia, który wydał postanowienie o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 5 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), jest wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli na skutek uchylenia tego postanowienia została ona przekazana do ponownego rozpoznania".W tej sytuacji ponowne rozpoznanie sprawy uprzednio zakończonej merytorycznie orzeczeniem w postaci nakazu karnego, po utracie jego mocy prawnej, nie jest możliwe przez sędziego, który brał udział w wydaniu tego nakazu (art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k.).