VI KZP 2/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Nyczaj. Sędziowie: M. Budzianowski, F. Karolus (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Edmunda N., oskarżonego z art. 286 § 2, 290 § 1 i 2 d.k.k., po rozpoznaniu przekazanego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu postanowieniem z dnia 27 listopada 1970 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sędzia, który brał udział w wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania karnego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), przy czym postanowienie to zawierało - stosownie do ustępu 2 tegoż artykułu - orzeczenie o karze dodatkowej, ulegał wyłączeniu z mocy art. 34 § 1 lit. h) k.p.k. z 1928 r., a obecnie z art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k., jeżeli wskutek uchylenia takiego postanowienia sprawa podlegała merytorycznemu rozpoznaniu?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora oraz obrońcy oskarżonegouchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. W sprawie niniejszej Sąd Powiatowy przed rozprawą umorzył postępowanie karne na podstawie art. 5 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), orzekając jednocześnie utratę prawa wykonywania zawodu przez oskarżonego oraz przepadek "pochodzących z przestępstw i służących do ich popełnienia dowodów rzeczowych". Sąd Wojewódzki na skutek zażalenia prokuratora i obrońców oskarżonego uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że dopiero przeprowadzenie rozprawy umożliwi dokonanie oceny, "czy należy wymierzyć oskarżonemu kary ulegające darowaniu na mocy amnestii".Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy z udziałem sędziego, który wydał postanowienie o umorzeniu postępowania na podstawie amnestii, wydał wyrok skazujący.Ponieważ wyrok ten został wydany przed dniem 1 stycznia 1970 r., przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne wymaga rozstrzygnięcia na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego z r. 1928.II. Kodeks postępowania karnego z 1928 r. przewidywał wyłączenie sędziego od udziału w prowadzeniu sprawy między innymi w razie uchylenia wyroku wydanego z jego udziałem (art. 34 § 1 lit h).Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 22 kwietnia 1961 r. I KZ 66/61 - OSN z 1961 r., nr 4, poz. 69; uchwała z dnia 17 marca 1967 r. VI KZP 55/66 - OSNKW z 1967 r., nr 8, poz. 78; uchwała z dnia 21 maja 1959 r. VI KO 50/59 - OSN z 1960 r., nr 4, poz. 52) przepis art. 34 § 1 lit. h k.p.k. z 1928 r. miał zastosowanie nie tylko wówczas, gdy uchylone orzeczenie miało formę wyroku, ale również wtedy, gdy zapadło w formie postanowienia zawierającego merytoryczną ocenę czynu oskarżonego.III. Umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 5 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) - jak to wynika z jej przepisów - może nastąpić wówczas, gdy:a) zebrany materiał dowodowy daje podstawę do przyjęcia, że sprawca dopuścił się przestępstwa,b) przestępstwo to nie jest wyłączone spod działania ustawy amnestyjnej,c) kara, jaką należałoby wymierzyć, podlegałaby darowaniu w całości na podstawie tej ustawy.W postanowieniu o umorzeniu postępowania na podstawie ustawy o amnestii sąd nie orzeka wprawdzie o winie oskarżonego, jednakże z wydaniem takiego postanowienia jest zawsze związane domniemanie winy. Gdyby brak było podstawy do przyjęcia winy oskarżonego, to sąd byłby obowiązany bądź umorzyć postępowanie na zasadach ogólnych, bądź też wydać wyrok uniewinniający (art. 299 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 361 k.p.k.), a nie stosować amnestii.Jak z powyższego wynika, postanowienie o umorzeniu postępowania na podstawie ustawy o amnestii jest orzeczeniem zawierającym merytoryczną ocenę czynu oskarżonego. Charakter ten uwidacznia się jeszcze bardziej, gdy - jak w sprawie niniejszej - postanowienie to zawiera ponadto orzeczenie o karach dodatkowych.Ze względu na powyższe sędzia, który wydał takie postanowienie, jest wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli na skutek uchylenia tego postanowienia została ona przekazana do ponownego rozpoznania.Należy w końcu zaznaczyć, że stan prawny w tej kwestii nie uległ zmianie po 1 stycznia 1970 r., albowiem przepis art. 30 § 1 pkt 7 k.p.k. odpowiada w swej istocie przepisowi art. 34 § 1 lit. h) k.p.k. z 1928 r.